UE usuwa osiem krajów z czarnej listy rajów podatkowych

źródło Flickr

Ministrowie finansów z państw członkowskich postanowili na spotkaniu w Brukseli usunąć osiem państw lub jurysdykcji z unijnej listy rajów podatkowych. Na ogłoszonej na początku grudnia liście było dotąd umieszczonych 17 miejsc. Zmianę jej kształtu zasugerowała grupa ekspertów podatkowych z 28 państw członkowskich, których zadaniem jest monitorowanie tego jak państwa stosują się do unijnych standardów podatkowych.

 

Z unijnej listy rajów podatkowych zniknęły Barbados, Grenada, Korea Południowa, Makau, Mongolia, Tunezja, Zjednoczone Emiraty Arabskie oraz – co wzbudziło najwięcej kontrowersji – Panama. To właśnie ten kraj znalazł się w centrum ujawnionego w kwietniu i maju 2016 r. skandalu „Paradise Papers” .

Nie oznacza to jednak całkowitego „uniewinnienia” tych krajów. Wymienione wyżej państwa i jurysdykcje trafią bowiem na tzw. szarą listę, a więc spis miejsc, które wciąż nie spełniają unijnych wymogów, co do konstrukcji systemów podatkowych, ale rozpoczęły już współpracę z UE w celu poprawy sytuacji. „Usunięcie siedmiu podmiotów z czarnej listy wynika z podjętych na wysokim szczeblu zobowiązań do naprawy sytuacji” – napisano w oświadczeniu unijnych ministrów finansów.

Skrócenie czarnej listy tłumaczył bułgarski minister finansów Vladislav Goranov, który oświadczył, że „owe jurysdykcje z wielu miejsc na świecie ciężko pracowały, aby podjąć swoje zobowiązania zreformowania swoich systemów podatkowych.” To Bułgaria przewodzi obecnie pracom UE. Z kolei francuski minister finansów Bruno Le Maire napisał na Twitterze: „Europejski nacisk przyniósł wreszcie pierwsze efekty”.

Czarna lista znów może zostać rozszerzona

Unijne czarna i szara lista rajów podatkowych powstały jako skutek ujawnienia dwóch wielkich wycieków danych na temat tego jak wyspecjalizowane kancelarie prawne pomagały swoim klientom ukrywać dochody w Panamie (afera „Panama Papers”) oraz na Karaibach i w brytyjskich terytoriach zależnych (afera „Paradise Papers”). Komisarz ds. ekonomicznych i finansowych, podatków i ceł Pierre Moscovici oświadczył po opublikowaniu obu list, że w kwestii walki z ukrywaniem dochodów jest to „wyraźny postęp”. Przyznał jednak, że to nie wystarczy. „Robimy bardzo ważny krok naprzód, ale ponieważ to dopiero pierwsza taka unijna lista, to wciąż jest to niewystarczająca odpowiedź wobec globalnej skali unikania opodatkowania” – mówił Moscovici.

W efekcie ostatnich zmian na szarej liście figuruje 55 państw lub terytoriów zależnych, zaś na liście czarnej pozostały Samoa Amerykańskie, Bahrjan, Guam, Wyspy Marshalla, Namibia, Palau, Saint Lucia, Samoa oraz Trynidad i Tobago. Po koniec bieżącego roku Bruksela przejrzy  ponownie oba spisy i zdecyduje czy znów trzeba uzupełnić czarną listę.

Kontrowersje w związku z Panamą

Usunięcie Panamy z czarnej listy rajów podatkowych wywołało jednak sporo kontrowersji. Nie opublikowano bowiem szczegółowych informacji na temat tego co ostatecznie przekonało ministrów finansów do zmian w ogłoszonych w ubiegłym roku spisach. „Ta decyzja to przyznanie się do porażki. Wykreślenie z czarnej listy Panamy, która jest jednym z najbardziej dochodowych rajów podatkowych na świecie to fatalny znak tego, że walka z unikaniem opodatkowania nie udała się” – komentował wiceprzewodniczący Komisji Gospodarczej i Monetarnej w Parlamencie Europejskiej Markus Ferber. Niemiecki europoseł przekonywał, że czarna lista powinna raczej zostać rozszerzona o Brytyjskie Wyspy Dziewicze oraz dwa państwa członkowskie UE – Cypr i Maltę.

W związku z kontrowersjami komisarz Moscovici ponaglił ministrów finansów, aby jak najszybciej opublikowali szczegóły na temat konkretnych zobowiązań podjętych w kwestii podatków przez państwa, które zostały wykreślone z czarnej listy rajów podatkowych. Zdaniem komisarza proces zmiany kształtu unijnych spisów powinien być jawny dla opinii publicznej.

Swoje obawy co do skuteczności prowadzonych przez UE działań przeciw unikaniu opodatkowania wyraziła też brytyjska organizacja humanitarna Oxfam. Doradca zarządu tej fundacji Aurore Chardonnet oskarżyła UE o „podkopywanie walki z unikaniem opodatkowania.” Wezwała także Brukselę do wywarcia nacisku na cztery państwa członkowskie UE, które nie spełniają obecnie kryteriów narzucanych państwom trzecim. „Unijne rządy powinny zwalczać raje podatkowe na terenie UE z taką samą zaciętością jak w innych częściach świata. O tym gdzie są raje podatkowe, a gdzie ich nie ma nie może decydować klub bogatych państw” – podkreśliła Chardonnet.

Pierwsze raje podatkowe na "czarnej liście" UE

17 krajów lub terytoriów zależnych znalazło się ostatecznie na zapowiadanej od dawna unijnej „czarnej liście” rajów podatkowych, czyli miejsc, które ułatwiają m.in. obywatelom UE ukrywanie dochodów przed rodzimymi organami podatkowymi. 47 kolejnych państw znalazło się na tzw. liście obserwacyjnej, ponieważ …