Szefowa MFW: Pandemiczny kryzys zwiększy nierówności między państwami UE

Dyrektor zarządzająca Międzynarodowego Funduszu Walutowego Kristalina Gieorgijewa, źródło: Flickr/International Monetary Fund (CC BY-NC-ND 2.0)

Dyrektor zarządzająca Międzynarodowego Funduszu Walutowego Kristalina Gieorgijewa, źródło: Flickr/International Monetary Fund (CC BY-NC-ND 2.0)

Dyrektor zarządzająca Międzynarodowego Funduszu Walutowego ostrzegła w Parlamencie Europejskim przed pogłębieniem się nierówności między państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Kristalina Gieorgijewa przekonywała, że może to narazić UE na kolejne kryzysy w przyszłości.

 

 

Szefowa MFW wzięła udział w konferencji poświęconej europejskiemu semestrowi, czyli cyklicznej koordynacji polityki gospodarczej i fiskalnej państw członkowskich. Kristalina Gieorgijewa przedstawiła prognozy kierowanej przez siebie instytucji na najbliższe miesiące.

Zwróciła przy tym uwagę, że wywołany przez pandemię COVID-19 kryzys gospodarczy nie rozkłada się w UE równomiernie między państwami członkowskimi. Podkreśliła, że PKB krajów, które są tradycyjnymi celami turystycznymi, takich jak Hiszpania, Grecja i Włochy, skurczył się o ponad 9 proc. w 2020 r., podczas gdy średni spadek w całej UE wyniósł 6,4 proc.

Przeciwepidemiczne obostrzenia sprawiły bowiem, że ubiegłoroczny sezon turystyczny był najgorszy od czasów II wojny światowej, co potwierdzają też dane oenzetowskiej Światowej Organizacji Turystyki. Tymczasem kraje turystycznego południa Europy dopiero kilka lat temu podniosły się po poprzednim kryzysie finansowym.

Umorzenie długu państw strefy euro? "Nie do pomyślenia" – przekonuje szefowa Europejskiego Banku Centralnego

Ponad 100 ekonomistów zaapelowało do Europejskiego Banku Centralnego o umorzenie 2,5 mld euro długu państw strefy euro.

Koniec dekad konwergencji?

Jak zaznaczała Gieorgijewa, obecny kryzys boleśnie podkreślił różnice gospodarcze między państwami członkowskimi UE. „Droga do ożywienia po pandemii jest nierówna z powodu różnic w warunkach wyjściowych, strukturze gospodarczej i zdolności do reagowania, co powoduje wzrost nierówności zarówno między krajami, jak i wewnątrz nich” – powiedziała.

Wskazała jednak, że nie można – jak w latach 2008-2010 – zamknąć owych nierówności tylko w prostym podziale na zdyscyplinowaną fiskalnie Północ i skłonniejsze do większych wydatków Południe. Według prognoz MFW rysują się bowiem także poważne podziały między unijnymi Zachodem i Wschodem.

Według szacunków ekonomistów z Międzynarodowego Funduszu Walutowego w Europie Środkowej i Wschodniej kryzys może być odczuwalny dłużej niż w Europie Zachodniej. Ponowny wzrost gospodarczy będzie tam bowiem wolniejszy.

„Dochód na mieszkańca wschodniej części UE będzie o 3,8 proc. niższy w porównaniu z szacunkami sprzed kryzysu. Tymczasem w najsilniejszych gospodarkach UE spadek ten ma wynieść 1,3 proc. A to oznacza, że odwróci się trend z ostatnich dwóch dekad, czyli szybszy wzrost PKB na wschodzie UE. To – mamy nadzieję tylko chwilowy – koniec konwergencji w UE” – powiedziała Gieorgijewa.

Chiny wyprzedziły USA i są już największym partnerem handlowym UE

Według danych unijnego biura statystycznego Eurostat, Chiny wyprzedziły w 2020 r. Stany Zjednoczone i stały się największym partnerem handlowym Unii Europejskiej. Na trzecim miejscu znalazła się Wielka Brytania, która ponad rok temu UE opuściła.

 

Wartość wymiany handlowej między UE a Chinami …

Potrzeba zmian w polityce monetarnej UE

Dyrektor zarządzająca MFW wskazała, że rodzi to poważne problemy dla polityki gospodarczej UE. Przyjęte dotąd modele mogą już nie pasować do sytuacji. „Jeśli nie zmieni się np. polityka monetarna Europejskiego Banku Centralnego, to ryzyko przyszłych kryzysów się zwiększy” – zaznaczyła.

Podkreśliła przy tym rolę programów pomocowych realizowanych przez UE czy państwa członkowskie. Według niej wycofywanie się z nich powinno następować stopniowo i rozpocząć się dopiero po zakończeniu kryzysu.

„Zamknięcie programów pomocowych nie może poprzedzać zakończenia kryzysu, bo inaczej on się wcale nie skończy. Ma to bowiem znaczenie zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne – przedwczesne zacieśnienie polityki fiskalnej, gdy gospodarki najbardziej dotknięte kryzysem są nadal głęboko niestabilne, mogłoby zaostrzyć rozbieżności między krajami członkowskimi” – stwierdziła Gieorgijewa.

Zastrzegła jednak, że sytuacja gospodarcza w UE jest nieprzewidywalna, bowiem zależy od rozwoju pandemii COVID-19 oraz realizacji programów szczepień, które z kolei są zależne nie tylko od sprawności aparatów państwowych czy dostępności preparatów przeciw koronawirusowi, ale także od tego czy nowe mutacje SARS-CoV-2 nie okażą się odporne na opracowane już szczepionki.

MFW apeluje o koordynację cyfrowych i zielonych inwestycji

Wraz z nowymi Wieloletnimi Ramami Finansowymi UE na lata 2021-2027 do wykorzystania przez państwa członkowskie będzie wart 750 mld euro Fundusz Odbudowy Gospodarczej, z którego 500 mld będzie bezzwrotnymi dotacjami.

Ponieważ jednak UE chce dużą część z tych środków pozyskać na rynkach finansowych, przewiduje się, że w dłuższym okresie nie będzie możliwe wspieranie całej gospodarki, a zamiast tego będzie trzeba postawić na wspieranie najbardziej perspektywicznych branż. A to może pociągnąć za sobą falę bankructw w branżach uznanych za mniej istotne.

Odpowiedzialni za gospodarkę w państwach członkowskich ministrowie mają o tym rozmawiać w drugim kwartale bieżącego roku. Wiadomo już, że pierwszeństwo uzyskają projekty wspierające cyfrowy rozwój w UE przy jednoczesnym ograniczaniu negatywnego wpływu na środowisko i klimat.

Według Kristaliny Gieorgijewej dobra koordynacja takich projektów na poziomie europejskim jest obecnie kluczowym czynnikiem dla sukcesu ich realizacji. „Nasze analizy wskazują, że mogłoby to na przestrzeni najbliższych 15 lat dołożyć do globalnego PKB 0,7 proc. rocznie i stworzyć miliony nowych, odporniejszych na kryzysy miejsc pracy” – powiedziała dyrektor zarządzająca MFW.