Komisja chce lepszej ochrony konsumentów w Internecie

Nowe reguły zagwarantują konsumentom, że bez względu na to gdzie w UE dokonują zakupów, przed zawarciem umowy otrzymają przejrzyste informacje dotyczące ceny oraz dodatkowych kosztów i opłat.

Wzmocnią one ochronę konsumentów na wypadek spóźnienia przesyłki lub jej niedostarczenia, jak również określą obowiązujące w całej UE prawa konsumentów dotyczące okresu rezygnacji z zakupu, zwrotów, zwrotu kosztów, napraw, gwarancji oraz nieuczciwych warunków umownych.

Jak podano w komunikacie proponowana dyrektywa w sprawie praw konsumentów upraszcza cztery obowiązujące w UE dyrektywy, przekształcając je w jeden zestaw reguł w sprawie praw konsumentów. Jej celem jest równoczesne podniesienie zaufania konsumentów oraz zmniejszenie obciążeń administracyjnych, które ograniczają swobodę działalności gospodarczej do obszarów poszczególnych państw, uniemożliwiając w ten sposób konsumentom skorzystanie z większego wyboru i konkurencyjnych ofert.

Według komisji standardowy zestaw warunków obowiązujących w umowach konsumenckich ograniczy nawet o 97 proc. koszty przestrzegania przepisów ponoszone przez przedsiębiorstwa handlowe prowadzące działalność w całej UE. Proponowana dyrektywa zwiększa istniejącą ochronę konsumentów w kluczowych obszarach, w których odnotowano znaczącą liczbę skarg w ostatnich latach. Dotyczy to m.in. agresywnych metod sprzedaży. Dostosowuje ona przepisy do nowych technologii i metod sprzedaży takich jak m-handel (handel przy użyciu urządzeń mobilnych) oraz aukcje internetowe typu „eBay”. We wniosku dotyczącym nowej dyrektywy zapisano wyraźny wymóg dotyczący umieszczenia w punktach sprzedaży jasnych informacji o prawach konsumentów.

Europejska komisarz ds. ochrony konsumentów Meglena Kunewa stwierdziła, że w sytuacji  kiedy spadek siły nabywczej staje się jednym z głównych problemów, potrzeba ułatwienia konsumentom porównywalności cen oraz dokonywania zakupów o maksymalnej wartości nigdy nie była bardziej paląca niż obecnie. „Nowe zasady opracowano tak, aby wzmocniły one ochronę konsumentów oraz zlikwidowały luki prawne, które zmniejszają zaufanie konsumentów w kluczowych obszarach. Jednolity rynek ma potencjał, aby oferować konsumentom jeszcze większy wybór i więcej możliwości. W tym celu potrzebujemy jednak obowiązującego w całej UE zestawu zabezpieczeń dających konsumentom pewność, że dokonują bezpiecznych zakupów”, powiedziała Kunewa.

Internet daje konsumentom łatwiejszy niż kiedykolwiek wcześniej dostęp do znacznie większej ilości sprzedawców detalicznych. Już 150 mln obywateli UE – jedna trzecia całej populacji – korzysta z zakupów przez Internet. Obecnie jednak tylko 30 milionów z nich robi zakupy online w UE poza granicami swojego kraju.

Jak wyliczyła komisja, osoby dokonujące zakupów poza granicami swojego kraju wydają średnio 800 euro rocznie, tj. w sumie 24 mld euro. Pokazuje to ogromny potencjał znajdujący się w zasięgu rynku wewnętrznego, jeżeli więcej osób zdecydowałoby się na zakupy poza granicami kraju.

Obecnie obowiązujące zasady ochrony konsumentów wynikają z czterech dyrektyw UE: w sprawie nieuczciwych warunków w umowach, w sprawie sprzedaży i gwarancji, w sprawie sprzedaży na odległość, w sprawie sprzedaży obwoźnej. Dyrektywy te zawierają pewne minimalne wymagania; w ciągu kolejnych lat państwa członkowskie dodały do nich przepisy w sposób nieuporządkowany, co spowodowało, że ramy prawne w zakresie umów konsumenckich zamieniły się w mozaikę 27 różniących się od siebie zestawów. W poszczególnych państwach obowiązują np. różne okresy rezygnacji z zakupu (od 7 do 15 dni) oraz różne zasady dotyczące zwrotu kosztów i napraw.

Dyrektywa w sprawie praw konsumentów dotyczy umów sprzedaży towarów i usług zawieranych między przedsiębiorcami i konsumentami. Zasadniczo obejmuje ona wszystkie umowy, tj. zakupy dokonywane w sklepie, zakupy na odległość oraz poza lokalem przedsiębiorstwa.

Dyrektywa zobowiązuje handlowców do dostarczenia konsumentowi przejrzystego zestawu informacji, w przypadku wszystkich umów konsumenckich, tak aby mógł on dokonać świadomego wyboru. Dane te obejmują np. główne cechy produktu, adres i dane identyfikacyjne przedsiębiorcy, cenę włącznie z podatkami, wszystkie dodatkowe opłaty związane z transportem, dostawą bądź przesyłką pocztową.

Wprowadza też maksymalny okres 30 dni kalendarzowych od daty zawarcia umowy na dostarczenie przez przedsiębiorcę towarów konsumentowi. Przedsiębiorca ponosi ryzyko i koszty uszkodzenia lub zagubienia towaru do momentu otrzymania towaru przez konsumenta. W przypadku spóźnionej przesyłki lub jej niedostarczenia konsument będzie miał, nowe w większości państw członkowskich, prawo do zwrotu kosztów w najkrótszym możliwym okresie, nie później niż 7 dni od daty otrzymania przesyłki.

Projekt zakłada przy sprzedaży na odległość wprowadzenie w całej UE 14-dniowego okresu rezygnacji z zakupu oraz opracowanie łatwego w użyciu standardowego formularza rezygnacji.

Aby dać konsumentom większą pewność wprowadzony zostanie jeden standardowy zestaw środków zaradczych dostępnych wszystkim konsumentom, którzy nabyli wadliwy produkt (tj. w pierwszej kolejności naprawa lub wymiana, ewentualnie rabat lub zwrot pieniędzy).

Powstanie też nowa czarna lista nieuczciwych warunków w umowach zakazanych bezwzględnie w całej UE oraz obowiązująca również w całej UE szara lista warunków w umowach uważanych za nieuczciwe, chyba że przedsiębiorca udowodni, że jest inaczej. Dyrektywa ma zapewnić także ochronę przed agresywnymi metodami sprzedaży .

Zanim dyrektywa wejdzie w życie musi zostać zaakceptowana przez Parlament Europejski oraz rządy państw UE reprezentowane w Radzie Ministrów.  (tmw)