Hiszpania: Koniec ery gotówki? Kongres przyjął nieważącą propozycję socjalistów

Osoba trzymająca pieniądze [Unsplash]

Osoba trzymająca pieniądze [Unsplash]

Główna siła w hiszpańskiej polityce wzywa parlament do stopniowego wycofywania gotówki z obiegu. Ministerstwo Finansów planuje zmniejszyć płatności gotówką z 2,5 tysiąca do tysiąca euro.

 

Kongres Deputowanych (izba niższa Kortezów Generalnych, dwuizbowego parlamentu hiszpańskiego) przyjął niewiążącą propozycję socjalistów (Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza (PSOE) dotyczącą stopniowego wycofywania gotówki z „perspektywą jej całkowitego wyeliminowania z obiegu”. Ministerstwo Finansów przyznaje, że w planach jest zmniejszenie płatności gotówkowych z 2,5 tysiąca do tysiąca euro. Pomysł pojawił się już w 2019 roku jednak nie został on zrealizowany.

Koronawirus: Hiszpania wprowadzi bezwarunkowy dochód podstawowy?

Kryzys gospodarczy wywołany pandemią koronawirusa przyczynił do ożywienia dyskusji o gwarantowanym dochodzie podstawowym.

Koniec ery gotówki?

Decyzja w sprawie stopniowej eliminacji gotówki z obiegu podjęta została w czasie pandemii, gdy władze zachęcały społeczność do korzystania z transakcji bezgotówkowych, które wydawały się bezpieczniejszą formą płatności. Ponadto coraz wygodniejsze stało się korzystanie z cyfrowych środków płatniczych, których liczba znacznie wzrosła w czasie pandemii i wciąż utrzymuje się na wysokim poziomie mimo zdejmowanych obostrzeń. Banki centralne na całym świecie twierdzą jednak, że płatność gotówką nie jest bardziej niebezpieczna niż plastikową kartą.

Równoległą motywacją dla wycofania gotówki z obiegu jest eliminacja przestępstw podatkowych. Socjaliści już na początku 2019 roku próbowali obniżyć pułap płatności gotówkowych z 2,5 tysiąca do tysiąca euro, ale wstępny projekt dotyczący walki z oszustwami podatkowym nie został wtedy przyjęty. Przeciwnicy projektu zwracają jednak uwagę, że nie istnieje bezpośredni związek między procentowym udziałem gotówki a nadużyciami finansowymi. Przykładem są Niemcy, które są krajem o najwyższym poziomie wykorzystania gotówki i jednocześnie gospodarką z niskim odsetkiem nadużyć.

Argumenty przeciwko eliminacji systemu gotówkowego dotyczą również dyskryminacji najbardziej wrażliwych grup społeczności tj. osób „niebankowych”, którym gotówka zapewnia gwarancję udziału i integracji w społeczeństwie. Są to zarówno osoby starsze, jak i młodsze, osoby o szczególnych potrzebach, mieszkańcy wsi, migranci, wszyscy ci, którym eliminacja monet i banknotów z obiegu może grozić wykluczeniem.

Mimo że nie ustalono jeszcze daty rozpoczęcia dyskusji na temat zmniejszenia limitu płatności gotówką z 2,5 tysiąca do tysiąca euro, to hiszpańska partia socjalistyczna PSOE stwierdziła, że jest otwarta na dyskusję na ten temat z innymi partiami w Komisji Finansów.

Pandemia koronawirusa zagrozi zasadom leżącym u podstaw Unii Europejskiej?

Pandemia koronawirusa może przyspieszyć zmiany w projekcie integracji europejskiej. Jakie zmiany

Transakcje bezgotówkowe coraz bardziej popularne

Debata na temat eliminacji środków pieniężnych jest już obecna w innych europejskich krajach m.in. Norwegii, Finlandii, Danii i Szwecji. Dwa lata temu Dania zamknęła swoją ostatnią mennicę, a rząd pozwala właścicielom sklepów i restauracji nie przyjmować gotówki. Zresztą takie eksperymenty pojawiają się także w Polsce – na przykład w barach wegetariańskich Tel Awiw. Ponadto coraz więcej sklepów m.in. Tesco, Auchan czy Biedronka decyduje się otwierać dodatkowe kasy bezobsługowe, które akceptują jedynie płatność kartą, funkcją Blik lub telefonem.

Ponadto Polska znajduje również powyżej średniej dla państw strefy euro pod względem liczby transakcji bezgotówkowych dokonanych kartą płatniczą. W przeliczeniu na jedną osobę, dokonujemy ok. 122 takich transakcji w roku. Średnia w państwach strefy euro to 121.

W Polsce istnieje nawet fundacja Polska Bezgotówkowa – jest to wspólne przedsięwzięcie rządu, banków, agentów rozliczeniowych oraz organizacji kartowych (Visy i Mastercard), która wyposaża w darmowe terminale płatnicze małe firmy i urzędy, zarówno centralne, jak i samorządowe. W terminale płatnicze wyposażono również placówki Poczty Polskiej, która jeszcze do niedawna wstrzymywała się od zastosowania takiego rozwiązania.

Mimo że płatności bezgotówkowe stają się coraz bardziej powszechne, to w przeliczeniu na 1 mln mieszkańców liczba terminali w Polsce wciąż jest jednak niższa niż średnia w państwach strefy euro i w UE.

Czy euro się Polsce opłaca?

Pozostawanie poza strefą euro to straty „tu i teraz” dla polskiej gospodarki – mówi w rozmowie z EURACTIV.pl dr Krzysztof Biegun.

Szwedzkie społeczeństwo bezgotówkowe

Do wycofania gotówki poważnie przymierzała się też Szwecja.

Całkowita eliminacja jednak nie doszła dotąd do skutku. Instytucje finansowe są tam wręcz obecnie zmuszane do przyjmowania gotówki z powodu potencjalnych konsekwencji jej eliminacji. „Jeśli prędkość, z jaką znikają płatności gotówkowe będzie zbyt duża, będzie ciężko utrzymać infrastrukturę do jej obsługi” – mówi Mats Dillen, który kieruje zespołem parlamentarnym przyglądającym się tej sprawie. Wadą wycofania z obiegu płatności gotówką jest ograniczony dostęp do rozwiązań elektronicznych – szczególnie w przypadku osób starszych. „Brak możliwości korzystania z płatności cyfrowej przez cały ogół społeczeństwa, to sytuacja, która może nakręcać negatywną spiralę i w konsekwencji zagrozić infrastrukturze” – dodaje.

Mimo to, Szwecja jest najbliżej wycofania banknotów i monet z obiegu, a instytucje państwowe cieszą się wysokim zaufaniem społecznym. Ponadto większość oddziałów bankowych w Szwecji nie posługuje się już „fizycznym” pieniądzem, a wiele sklepów, muzeów czy restauracji akceptuje tylko płatności za pomocą karty lub telefonu komórkowego.  W Sztokholmie już teraz nie ma możliwości kupienia biletów komunikacji miejskiej za gotówkę, a niektórzy uliczni sprzedawcy gazet czy kwiatów mają terminale lub aplikacje na smartfonach do płatności elektronicznych. Szwedzki bank centralny szacuje, że w 2020 roku w obiegu będzie o nawet 50 proc. pieniędzy mniej, niż było w 2012 roku. Tylko w 2017 roku obrót gotówkowy w Szwecji stanowił zaledwie 2 proc. PKB i był najniższy ze wszystkich krajów europejskich.

Dodatkowo stanowisko unijne również zdaje się być przychylne zmniejszeniu udziału płatności gotówkowych. Dyrekcja Generalna ds. Gospodarczych i Finansowych Komisji Europejskiej w inicjatywie dot. ograniczeń w zakresie płatności gotówkowych jest zdania, że takie płatności mają ważną cechę oferowania anonimowości transakcji. Z drugiej strony taka anonimowość poza zapewnieniem ochrony prywatności może być wykorzystywana do celów nadużyć finansowych i zjawiska „prania brudnych pieniędzy”. Upowszechnienie płatności cyfrowych utrudniałoby takie działania, ponieważ wszystkie przeprowadzane transakcje byłyby na bieżąco rejestrowane.