Codzienny briefing z europejskich stolic – wtorek 29 października

The Capitals to codzienny biuletyn EURACTIV z całej Europy.

Gra wywiadów w Bułgarii. W Polsce powstanie spółka „Polskie 5G”. Liga Salviniego triumfuje w wyborach w kolejnej włoskiej prowincji. Między innymi o tym piszemy we wtorkowej edycji „The Capitals”.

 

 

SOFIA

Gra wywiadów. Prokuratura ogłosiła, że w wyniku śledztwa ustalono, że Rosjanin pracujący  jako pierwszy sekretarz w ambasadzie Federacji Rosyjskiej w Sofii prowadził działania związane z gromadzeniem danych wywiadowczych. Do jego zadań należało m.in. organizowanie regularnych spotkań z bułgarskimi obywatelami, w tym z urzędnikami wysokiego szczebla, którzy mieli dostęp do informacji niejawnych na temat Bułgarii, UE i NATO.

MSZ poinformowało, że dyplomata opuścił już Bułgarię. Zgodnie z Konwencją wiedeńską o stosunkach dyplomatycznych „przedstawiciel dyplomatyczny nie podlega jurysdykcji karnej państwa przyjmującego”. Dlatego mimo istnienia powodów, by wnieść sprawę przeciwko Rosjaninowi z powodu szpiegostwa jest on chroniony prawem międzynarodowym.

Bułgaria, w przeciwieństwie do 14 innych państw UE, nie wydaliła rosyjskich dyplomatów w reakcji na zatrucie Siergieja Julii Skripalów w Salisbury w Anglii. W przeszłości Bułgaria zabroniła Leonidowi Rieszetnikowowi, byłemu radzieckiemu wojskowemu oraz funkcjonariuszowi rosyjskiego wywiadu zagranicznego, wjazdu na terytorium w ciągu 10 lat.

Krassen Nikołow z bułgarskiej redakcji EURACTIV uważa, że „Ruch Sofii jest zaskakujący na pierwszy rzut oka, szczególnie w czasie, gdy realizowanych jest wiele rosyjskich inwestycji czy projektów energetycznych”.

Minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow ogłosił na początku miesiąca, że Rosja zamierza wziąć udział w budowie drugiego bloku bułgarskiej elektrowni jarowej w Belene. Ławrow poinformował szefową bułgarskiej dyplomacji Jekaterinę Zachariewą, że rosyjska korporacja Rosatom weźmie udział w procedurze wyboru konstruktora.

BERLIN/WARSZAWA

Europa i 5G. „Europa jest zagrożona pozostaniem w tyle, jeśli nie zainwestuje we własną infrastrukturę cyfrową” – powiedział niemiecki minister gospodarki Peter Altmaier (CDU) w poniedziałek (28 października) podczas dwudniowego kongresu dotyczącego nowych technologii w Dortmundzie. „Niemcy i Europa powinny być gotowe na zmiany” – dodał minister.

Tymczasem stowarzyszenie Bitkom ostrzega, że Niemcy są outsiderami pod względem wykorzystania nowych technologii. Kongres w Dortmundzie, na którym obecni są przedstawiciele polityki, biznesu, nauki i społeczeństwa obywatelskiego potrwa dwa dni.

Polskie 5G. Rząd oraz spółki z branży telekomunikacyjnej podpisały porozumienie ws. opracowania koncepcji powołania nowej spółki Polskie 5G, która ma budować w Polsce infrastrukturę sieci piątej generacji.

O tym, że powstanie spółka Polskie 5G poinformował na twitterze prezes Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR) Paweł Borys. Poza nim pod porozumieniem podpisali się minister cyfryzacji Marek Zagórski oraz przedstawiciele spółek telekomunikacyjnych Exatel, Orange Polska, T-Mobile Polska, Play Polska oraz Plus Polska.

Jak poinformował Paweł Borys, „celem wspólnego przedsięwzięcia ma być zapewnienie ogólnopolskiej dostępności usług 5G w wybranych pasmach, bezpieczeństwa technologii i niskich cen usług dzięki synergiom wspólnej infrastruktury”. PFR ma zapewnić „doradztwo z możliwym udziałem w finansowaniu projektu.”

Rozwój sieci 5G, która ma działać nie tylko szybciej niż obecnie powszechny standard 4G (LTE), będzie się także cechować o wiele większą przepustowością, która pozwoli na rozwój internetu rzeczy, autonomicznych pojazdów czy innych inteligentnych rozwiązań infrastrukturalnych.

Więcej o „Polskim 5G” przeczytają Państwo tutaj

RZYM

Zwycięstwo Salviniego. Matteo Salvini kroczy od zwycięstwa do zwycięstwa. Zwycięstwo w niedzielnym (27 października) głosowaniu w Umbrii to już ósmy kolejny triumf Ligii od czasu wyborów parlamentarnych z 2018 r. Wybory były sprawdzianem dla nowej koalicji rządzącej – Ruchu Pięciu Gwiazd (M5S) i Partii Demokratycznej (PD). Jednak sierpniowe roszady na włoskiej scenie politycznej nie zmniejszyły popularności ugrupowania Salviniego.

Umbria – zamieszkiwana przez 900 tys. osób – była do tej pory bastionem centrolewicy. Wedle ogłoszonych w poniedziałek ostatecznych wyników prawicowa Liga Matteo Salviniego zdobyła prawie 37 proc. głosów. Sojusznik tego ugrupowania, czyli prawicowa partia Bracia Włoch, dostał ponad 10 proc. głosów, a centroprawicowa Forza Italia – 5,5 proc. Tymczasem M5S uzyskał 7 proc. a PD 22 proc.

Salvini określił wyniki wyborów jako „historyczne zwycięstwo” podkreślając, że lewica straciła kontrolę nad „czerwoną Umbrią” po pół wieku rządów.

BELGRAD

UE priorytetem. Minister spraw zagranicznych Serbii Ivica Dačić powiedział, że akcesja do UE nadal jest priorytetem Serbii w polityce zagranicznej. Polityk zwrócił jednak uwagę, że tempo i dynamika tego procesu zależą od wielu czynników. Dačić dodał, że ochrona interesów państwowych wymaga – oprócz przystąpienia do UE – także innych działań. Minister podkreślił, że Belgrad będzie usilnie pracował, aby te dwie kwestie nie wykluczały się wzajemnie. „Uważam, że to zła sytuacja dla wszystkich stron, gdy zmusza się nas w sytuacji dokonania wyboru między tymi dwiema perspektywami” – dodał Dačić

Tymczasem Serbia postanowiła utworzyć strefę wolnego handlu z Unią Eurazjatycką, stworzonym przez Rosję konkurentem Unii Europejskiej. Ta decyzja Belgradu może zablokować Serbii wejście do UE.

W ostatni piątek w Moskwie premier Serbii Ana Brnabić podpisała umowę o stworzeniu strefy wolnego handlu między Serbią a Unią Eurazjatycką. Porozumienie określa preferencyjne warunki dla eksportu serbskich towarów do państw tworzących obecnie Unię Eurazjatycką, czyli Rosji, Białorusi, Kazachstanu, Armenii i Kirgizji, a także preferencje dla importu z tych państw do Serbii.

O tym, jakie konsekwencje może mieć dla serbskich aspiracji przystąpienie do Unii Euroazjatyckiej przeczytają Państwo tutaj

MADRYT

„Teraz tak”. Pod takim hasłem hiszpańscy socjaliści zamierzają rywalizować w zbliżających się przedterminowych wyborach parlamentarnych (10 listopada). Hasło zaprezentował wczoraj lider socjalistów (PSOE), pełniący obowiązki premiera Pedo Sanchez. Oficjalny start kampanii zaplanowano w Hiszpanii na 1 listopada. Sondaże wciąż dają zwycięstwo PSOE – podobnie, jak podczas kwietniowych wyborów – lecz nadal bez możliwości utworzenia samodzielnego rządu.

Tymczasem wicepremier Hiszpanii Carmen Calvo skrytykowała wczoraj ugrupowania opozycyjne za bierną postawę w kontekście sytuacji w Katalonii. Calvo podkreśliła, że konserwatywna Partia Ludowa (PP), centrowi Obywatele (Cs) oraz w szczególności skrajnie prawicowa partia Vox „nigdy nie wykazały się lojalnością podobną do postawy PSOE wobec byłego premiera Mariano Rajaoya (PP) odnośnie kwestii katalońskiej”.

PARYŻ

Pierwsze spotkanie. Thierry Breton, nowy francuski kandydat do Komisji Europejskiej, spotkał się w poniedziałek (28 października) z Ursulą von der Leyen w Brukseli.

Breton jest kandydatem na komisarza UE ds. rynku wewnętrznego. W nowej KE ma być poszerzona o rynek cyfrowy. Był szefem firmy komputerowej Bull, medialnego koncernu Thomson-RCA (obecnie Technicolor) i giganta telekomunikacji France Telecom. Breton ma także doświadczenie w administracji państwowej na stanowisku ministra gospodarki i finansów Francji w latach 2005-07. W ostatnim czasie Breton pracował w biznesie. Był prezesem spółki technologicznej Atos, europejskiego lidera w zakresie cyberbezpieczeństwa.

Nie znane są szczegóły poniedziałkowego spotkania, jednak francuska redakcja EURACTIV informuje, że Francuz zapowiedział sprzedaż wszystkich akcji spółki Atos, których jest posiadaczem. Mowa o 508 tys. akcji. Ich wartość wyceniana jest na 34 mln euro. Sprzedaż oznaczałaby, że Thierry Breton zostałby najbogatszym komisarzem w drużynie Ursuli von der Leyen.

ATENY

Bałkańskie spotkanie. Premier Grecji Kyriakos Mitsotakis spotka się we wtorek (29 paźdiernika) z szefami rządów z Albanii, Chorwacji i Serbii. Przywódcy wezmą udział w 4. Szczycie UE oraz Ligii Państw Arabskich.

PRAGA/BRATYSŁAWA

101 rocznica. W poniedziałek (28 października) Czesi świętowali 101. rocznicę powstania Czechosłowacji. Zgodnie z tradycją prezydent Miloš Zeman mianował nowych generałów armii i policji. Czwarty raz z rzędu prezydent odrzucił kandydaturę szefa służby kontrwywiadu (BIS) Michała Koudelki, który niedawno poinformował o zdemaskowaniu rosyjskiej sieci szpiegowskiej. Zeman, znany z utrzymywania dobrych relacji z przywódcami Rosji i Chin, jest krytycznie nastawiony wobec pracy BIS. W jednym z ostatnich wywiadów prezydent stwierdził, że „Koudelka powinien skupić się na przestępczości gospodarczej, a nie na polowaniu na rosyjskich agentów”. 

Inaczej świętowano w Bratysławie. Podczas gdy w Czechach 28 października jest świętem narodowym, na Słowacji rocznica powstania Czechosłowacji jest tylko „dniem pamięci”. Prezydent Zuzana Čaputová powiedziała, że warto zastanowić się czy 28 października nie powinien być świętem narodowym”. „Bez tego dnia prawdopodobnie nie bylibyśmy niezależnym państwem, co sprawia, że jest to jeden z najważniejszych dni w naszej historii” – dodała Pani prezydent. 

BUDAPESZT

Kontrowersyjna nominacja. Rządzący FIDESZ mianował Tünde Handó, obecną prezes Krajowego Biura Sądowego (OBH), na członka Trybunału Konstytucyjnego. Handó znalazła się w centrum krytyki międzynarodowej w związki z reformami sądowymi w latach 2011-2012, które doprowadziły do scentralizowania administracji sądowej, w tym m.in. przyczyniły się do nadania prezesowi OBH kluczowych uprawnień, w tym mianowania dyrektorów sądów. 

W praktyce Handó ma największy wpływ na sądownictwo na Węgrzech. Zarzuca się jej upolitycznienie wymiaru sprawiedliwości, właśnie poprzez ręczne sterowanie nominacjami na sędziowskie wakaty.