Codzienny briefing z europejskich stolic – środa 27 listopada

The Capitals to codzienny biuletyn EURACTIV z całej Europy.

Czechy infiltrowane przez tajne służby Rosji i Chin. Słowacki parlament odrzucił weto prezydent Čaputovej ws. prawa zakazującego publikacji sondaży na 50 dni przed wyborami, a niemieccy rolnicy protestowali przeciwko polityce rządu. Między innymi o tym piszemy w środowej edycji „The Capitals”.

 

 

PRAGA

Gry wywiadów. Działania wywiadowcze Chin i Rosji stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa Republiki Czeskiej. Zarówno Moskwa, jak i Pekin, korzystając z szerokiej gamy możliwości, próbowały niejednokrotnie osłabić instytucje państwowe. Tym samym zagrażają czeskiej demokracji, ostrzegła w opublikowanym (26 listopada) corocznym raporcie za 2018 r. Agencja Wywiadu (BIS).

Publikacja sprawozdania nastąpiła w kilkanaście dni po tym, jak w mediach pojawiła się informacja o sfinansowaniu przez Chiny – jak twierdzą Czesi – propagandowego kursu na Uniwersytecie Karola oraz opłaceniu podróży dla najlepszych studentów do Chin. Ujawnienie tej wiadomości skłoniło władze uczelni do zamknięcia czesko-chińskiego centrum.

„Aktywność Chin jest porównywalna do rosyjskiej” – napisano w raporcie, podkreślając, że większa aktywność służb wywiadowczych tego państwa jest postrzegana za podstawowy problem dla bezpieczeństwa.

O jakich działaniach mowa? To głównie poszukiwanie potencjalnych kontaktów osobowych wśród wysoko postawionych w administracji Czechów, ostrzega BIS.

Tymczasem w przypadku Rosji, działania tamtejszego wywiadu są skupione przede wszystkim na wpływaniu na podejmowanie korzystnych dla siebie decyzji. Służy do tego wywieranie wpływu na polityków czy urzędników. Ponadto Rosja – jak podkreśla BIS – szerzy dezinformację, np. w odniesieniu do członkostwa Pragi w UE czy w strukturach NATO.

Publikacja wywołała reakcję polityków, głównie opozycyjnych, którzy skupili się na pochwałach dla BIS za „wykonanie znakomitej pracy”. Nowa przewodnicząca proeuropejskiej partii TOP 09 (EPL) Markéta Pekarová Adamová powiedziała, że rząd nie jest wystarczająco aktywny w walce z problemem, stwierdzając jednocześnie, że „największy przyjaciel Rosji urzęduje w Pradze”. Ten złośliwy komentarz odnosił się do powszechnie znanej słabości prezydenta Milosa Zemana do Moskwy. 

BRATYSŁAWA

50 dni bez sondaży. Parlament uchylił weto prezydent Zuzany Čaputovej i przyjął ustawę przedłużającą zakaz sondaży z 14 do 50 dni przed wyborami. To jedna z najdłuższych tego typu zakazów na świecie. Pani prezydent zaskarży ustawę do Sądu Konstytucyjnego. Zwróci się także o zawieszenie stosowania prawa z związku z zaplanowanymi na koniec lutego 2020 r. wyborami parlamentarnymi. 

O konsekwencjach wprowadzenia zakazu publikowania na Słowacji przeczytają Państwo tutaj

BERLIN

Protest rolników. Ponad 40 tys. rolników przybyło we wtorek (26 listopada) do Berlina protestować przeciwko polityce rządu. Część z nich w podróż wybrała się już w sobotę pokonując drogę do stolicy swoimi traktorami. Podobne protesty przed kilkoma tygodniami odbyły się w Holandii.

Niemieccy rolnicy wyrazili sprzeciw przeciwko zaostrzaniu przepisów ws. ochrony środowiska oraz spadającym cenom produktów. Prawie 9 tys. ciągników skutecznie zablokowało centrum Berlina.

Protesty są odpowiedzią na przyjęty przez rząd na początku września projekt tzw. pakietu rolnego. Wśród nowych przepisów mają znaleźć się m.in. ograniczenia dotyczące stosowania herbicydów dla ochrony owadów czy nowe oznaczenia na wieprzowinie sygnalizujące klientom pochodzenie mięsa z „humanitarnej hodowli”.

Pakiet rolny jest odpowiedzią rządu federalnego na uchybienie obowiązków członka UE. Komisja Europejska upomniała Niemcy w tej sprawie. Bruksela zarzucała Berlinowi m.in. zbyt wysoki poziom azotanów w wodach podziemnych.

MADRYT

Bez opóźnień w sprawie zmian klimatu. Tydzień przed Szczytem Klimatycznym COP25 w Madrycie, hiszpańska minister ekologii Teresa Ribera powiedziała, że należy pilnie zwiększyć ambicję w międzynarodowej walce ze zmianami klimatycznymi.

PARYŻ

Samotna Francja. Jean-Claude Juncker, powiedział że tylko francuska armia broni honoru i bezpieczeństwa Europy w walce dżihadem. Ustępujący szef KE nawiązał tym samym do śmierci 13 żołnierzy francuskich w Mali (25 listopada).

„Wypadek, w którym śmierć ponieśli francuscy żołnierze podkreśla osamotnienie Paryża w tego typu operacjach. Wsparcie logistyczne Niemiec, USA czy Kanady dla operacji w państwach Sahelu jest symboliczny w obliczu kolejnych francuskich ofiar” – powiedział Juncker.

BRUKSELA

Bez piwa pod chmurką. Dekret, który ma wejść w życie w przyszłym tygodniu przewiduje wprowadzenie zakazu publicznego spożywania alkoholu w centrum miasta w strefach dla pieszych – z wyłączeniem wyznaczonych do tego miejsc oraz podczas organizacji zaplanowanych wydarzeń masowych (które posiadają odpowiednią zgodę).

Zakaz będzie obowiązywał od 1 lutego do 1 sierpnia 2020 r. „Ograniczenie czasowe nowego rozwiązania pozwoli po upływie 6 miesięcy ocenić jego skuteczność. Złamanie zakazu jest przewidziane kara w wysokości 350 euro.

Podobne zakazy obowiązują w kilku europejskich stolicach: w Madrycie, Dublinie i Rzymie. W innych, w Berlinie, Kopenhadze i Lizbonie nadal brak podobnego rozwiązania.

RZYM

Mniejszy podatek. Oczekuje się, że podatek od tworzyw sztucznych jednorazowego użytku zostanie obniżony o połowę, z proponowanej kwoty 1 euro do 0,5 eurocentów za każdy kg tworzyw sztucznych.

Ogłoszenie pierwotnej stawki wywołało poruszenie na początku listopada w branży zajmującej się produkcją opakowań z tego typu surowców. Znaczna ich fabryk znajduje się w regionie Emilia-Romania, gdzie w styczniu 2020 r. odbędą się wybory regionalne.

WARSZAWA

O budżecie UE i polityce klimatycznej. Unijny budżet i polityka klimatyczna były głównymi tematami wczorajszych rozmów premiera Mateusza Morawieckiego i przewodniczącego-elekta Rady Europejskiej Charlesa Michela w Warszawie.

W trakcie spotkania Morawiecki przekonywał o woli Polski do dialogu, a Michel podkreślał wolę zrozumienia Polski i jej rolę w UE. Obaj politycy zgodnie stwierdzili też, że UE powinna być globalnym mocarstwem.

“Bardzo cieszę się z wizyty pana przewodniczącego w Polsce. To bardzo dobry sygnał tego, że będziemy chcieli pozyskiwać jak najwięcej informacji nawzajem, żeby móc wypracować kompromis” – powiedział Mateusz Morawiecki na wspólnej konferencji prasowej Charlesem Michelem.

Więcej o spotkaniu Michel-Morawiecki w Warszawie przeczytają Państwo tutaj

BUDAPESZT

Mniej dzieci, więcej małżeństw. W pierwszych miesiącach 2019 r. wzrosło tempo spadku liczby ludności, poinformował Główny Urząd Statystyczny (KSH). W pierwszych dziewięciu miesiącach roku urodziło się 66 257 dzieci, 1066 mniej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku, podczas gdy zmarło 97 536 osób, o 14 mniej niż w okresie styczeń-wrzesień 2018 r. W rezultacie naturalny spadek wzrósł o 3,5 proc. (1052 osoby) w porównaniu ze styczniem – wrześniem 2018 r. Tymczasem rośnie liczba małżeństw: 8625 par zawarło ślub w pierwszych 9-ciu miesiącach br. To o 29 proc. więcej niż w ubiegłym roku (1957 ślubów więcej).

BUKARESZT

Rezygnacja lidera. Zgodnie z zapowiedziami była premier i przewodnicząca Partii Socjaldemokratycznej Viorica Dancila zrezygnowała z kierowania ugrupowaniem. Przed partią jednak większe zmiany, ponieważ zmieni się również skład wiceprzewodniczących, blisko związanych z byłą szefową rządu.

„Zrozumiałam sugestię o potrzebie zmian. W ostatnim czasie PSD przeżywa trudne chwile. Biorę na siebie odpowiedzialność za ostatnie miesiące”. Dancila do niedawna kierowała rządem, jednak w wyniku przegranego głosowania nad wotum zaufania musiała ustąpić. Nowym premierem Rumunii został Ludovic Orban.

Ponadto była już przewodnicząca PSD rywalizowała w wyborach prezydenckich z Klausem Iohannisem. Obecny prezydent zdecydowanie pokonał Dancilę w II turze głosowania. Jeszcze nigdy nikt nie wygrał wyborów prezydenckich z taką przewagą, ani nie zebrał tylu głosów w II turze głosowania. Nigdy jeszcze kandydat Partii Socjaldemokratycznej (PSD) nie wypadł w wyborach tak samo jak eks-premier Dancila.

Kongres PSD, który m.in. zajmie się wyborem nowego przewodniczącego odbędzie się w lutym.

Więcej o zwycięstwie Klausa Iohannisa przeczytają Państwo tutaj

ZAGRZEB

Kosztowny transport. Prezydent Chorwacji Kolinda Grabar-Kitarović zdymisjonowała wszystkich dowódców sił powietrznych. Przyczyną są informacje jakoby helikopterem chorwackich sił powietrznych (HV) przetransportowano przemytnika broni. Minister obrony Damir Krstičević powiedział, że na pokładzie śmigłowca nie przewieziono broni ani amunicji.