Codzienny briefing z europejskich stolic – środa 18 grudnia

The Capitals to codzienny biuletyn EURACTIV z całej Europy.

Czeski rząd odwołał szefa służby bezpieczeństwa cyfrowego. Urzędująca prezydent Chorwacji nie może być pewna zwycięstwa w zaplanowanych na niedzielę wyborach prezydenckich. Między innymi o tym piszemy w środowej edycji „The Capitals”.

 

 

SOFIA

Kontrowersyjne komentarze. Przewodniczący Parlamentu Europejskiego David Sassoli złożył wniosek o przeprowadzenie dochodzenia w sprawie komentarzy bułgarskiego europarlamentarzysty Anioła Dzhambazkiego z Bułgarskiego Ruchu Narodowego (WMRO/EKR). 

Powodem są komentarze wygłoszone przez Bułgara nt. tzw. pakietu mobilności, określającego m.in. długość czasu pracy kierowców firm transportowych w całej Wspólnocie. Zmiana przepisów ma dotknąć przede wszystkim kierowców z Europy Środkowej i Wschodniej oraz Bałkanów. Bułgaria od dawna twierdzi, że przepisy forsowane – według Sofii przez Emmanuela Macrona – są niesprawiedliwe.

Emocje związane ze zmianami legislacyjnymi ośmieliły Dzhambazkiego do wygłoszenia nieparlamentarnych uwag. Polityk nazwał osiągnięty w ubiegłym tygodniu kompromis Rady, PE oraz Komisji „nieuczciwym”. Ponadto pozwolił sobie na nazwanie przewodniczącej komisji transportu w PE Karimy Delli (Zieloni) „Francuzką z Algierii”. Delli miał pomagać – zdaniem Bułgara – „turecki Niemiec” Ismail Ertug (S&D). 

Komentarze Dzhambazkiego pojawiły się po raz pierwszy w mediach społecznościowych 12 grudnia. Francuz oraz Niemiec poprosili o ukaranie Bułgara, którego słowa odbiły się szerokim echem w PE. 

Tymczasem on sam został w ub. tygodniu przyłapany za jazdę po pijanemu. W konsekwencji stracił prawo jazdy. Po zakończeniu piątkowego szczytu szefów państw UE premier Bułgarii Bojko Borysow wyraził rozczarowanie postępowaniem rodaka. WMRO jest partnerem koalicyjnym partii GERB Borysowa. 

PRAGA

Szef służby bezpieczeństwa cyfrowego odwołany. Czeski rząd odwołał szefa Krajowej Służby Bezpieczeństwa Cybernetycznego i Informacji (NÚKIB). Dušan Navrátil kierował organizacją od momentu jej powołania w 2017 r. Według premiera Andreja Babiša brakuje mu jednak kompetencji kierowniczych i komunikacyjnych niezbędnych w tego typu pracy. 

Huawei oskarżony o szpiegowanie

To NÚKIB wydało w grudniu 2018 r. ostrzeżenie dotyczące korzystania z oprogramowania oraz sprzętu chińskich firm Huawei i ZTE. W konsekwencji biuro spotkało się z krytyką zarówno ze strony Babiša, jak i prezydenta Czech Miloša Zemana. Rząd twierdzi jednak, że zwolnienie Navrátila nie ma związku z tą sprawą. Sam zainteresowany odmówił komentarza na temat decyzji rządu.

ZAGRZEB

Spadek poparcia. Na cztery dni przed I turą wyborów prezydenckich ubiegająca się o reelekcję Kolinda Grabar Kitarović (Chorwacka Wspólnota Demokratyczna; HDZ) nie może być pewna sukcesu. 

Wybory prezydenckie w Chorwacji tuż przed świętami 

W ostatnich tygodniach coraz wyraźniejszy jest trend spadku poparcia dla pani prezydent. Jednocześnie rośnie popularność jej głównych konkurentów, zwłaszcza startującego z własnego komitetu Miroslawa Škoro, który cieszy się dużym poparciem wśród wyborców prawicowych.

Badania wskazują, że jeśli Grabar Kitarović nie udałoby się wygrać w I turze – co jest bardzo mało prawdopodobne – i jeśli Škoro przeszedłby do II tury, co jest bardzo prawdopodobne, urzędująca pani prezydent mogłaby przegrać.

TSUE nie rozpatrzy sporu granicznego między Chorwacją a Słowenią?

Taki obrót spraw byłby bardzo niekorzystny dla premiera Chorwacji Andreja Plenkovica (także HDZ). Zagrzeb już za dwa tygodnie rozpocznie rotacyjną półroczną prezydencję w UE.

HELSINKI

Złe miłego początki? Kierowany przez byłego unijnego komisarza Olli Rehna Bank Finlandii przewiduje niższy wzrost gospodarczy na 2020 r. Ma on wynieść 0,9 proc. Umiarkowane są także prognozy dotyczące eksportu i inwestycji. 

Eksperci twierdzą, że na mniej optymistyczne prognozy ma wpływ sytuacja w strefie euro. Najprawdopodobniej zahamuje także spadek bezrobocia. Bank Finlandii oszacował deficyt finansów publicznych na 1,5 proc. PKB.

To niedobre wieści dla nowego rządu Sanny Marin oraz nowej minister finansów Katrii KulmuniRząd zamierza stworzyć w 2020 r. 60 tys. miejsc pracy i zrównoważyć finanse sektora instytucji rządowych i samorządowych do końca 2023 r. Bank Finlandii przewiduje powolne ożywienie od 2021 r.

Sanna Marin będzie najmłodszą premier w historii kraju

BUKARESZT

„Nie” dla „nowej Europy Środkowej”. Prezydent Rumunii Klaus Iohannis odrzucił propozycję Viktora Orbana dotyczącą budowy „nowej Europy Środkowej”. „Wspieram UE” – powiedział dziennikarzom w Bukareszcie Iohannis. „Sądzę, że zamiast otwierać nowe problemy, powinniśmy zaangażować się w zamykanie istniejących” – dodał rumuński prezydent.

BERLIN

Jaka przyszłość rządzącej koalicji w Saksonii-Anhalt? Chrześcijańscy Demokraci (CDU) nadal utrzymują poparcie dla polityka tego ugrupowania  Roberta Möritza, po tym jak na jaw wyszła jego sympatia dla ugrupowań i ideologii neonazistowskich.

O sprawie pisaliśmy w poniedziałkowej edycji „The Capitals”. 

Ma ona jednak swój dalszy ciąg. Socjaldemokratyczna Partia Niemiec (SPD) zaapelowała we wtorek (17 grudnia) o przeprowadzenie wiarygodnego śledztwa ws. przeszłości polityka CDU. To warunek dla przetrwania rządzącej koalicji na poziomie kraju związkowego.

AfD rośnie na wschodzie, ale nie wygrywa lokalnych wyborów

MADRYT

Niekończąca się opowieść. Premier Katalonii Quim Torra stwierdził we wtorek (17 grudnia), że warunkiem poparcia katalońskich ugrupowań nacjonalistycznych dla udzielenia wotum zaufania dla rządu Pedro Sancheza powinna być zgoda Madrytu na „prawo do samostanowienia” dla regionu. 

BRUKSELA

Już nie zen. Wolny Uniwersytet Brukselski (ULB) postanowił zakończyć współpracę z Instytutem Konfucjusza, chińską organizacją finansowaną przez Pekin zajmującą się promowaniem i rozpowszechnianiem języka i kultury chińskiej. 

Decyzja ULB jest następstwem kroku podjęto przez inną belgijską uczelnię – Vrije Universiteit Brussel (VUB), aby zakończyć współpracę z instytutem od czerwca 2020 r. Powodem jest oskarżenie Xinninga Songa, dyrektora instytucji stowarzyszonej z Instytutem Konfucjusza, o szpiegostwo na rzecz Pekinu. W konsekwencji wydalono go ze strefy Schengen z ośmioletnim zakazem wjazdu. 

RZYM

Włoscy przyjaciele. Włoski minister spraw zagranicznych Luigi Di Maio poleciał do Libii, aby spotkać się z szefem rządu wspieranego przez ONZ Porozumienie narodowe (GNA) Fayez al-Sarrajem i generałem libijskiej armii narodowej Khalifą Haftarem.

„Włochy straciły swoją pozycję w Libii, ale nadszedł czas, aby odzyskać naszą naturalną rolę głównego negocjatora, ale przede wszystkim przyjaciela Libii” – powiedział Di Maio. Włoski polityk dodał, że chciałby współpracować z nowym unijnym szefem dyplomacji Josepem Borrellem ws. rozwiązania sytuacji w północnej Afryce. 

NIKOZJA

Turecki dron wylądował na Cyprze

Turecki dron to co prawda nieuzbrojona maszyna rozpoznawcza, ale jego lądowanie w bazie wojskowej w okolicy Famagusty na północy Cypru wywołało oburzenie w Nikozji. Famagusta leży na północ od linii demarkacyjnej na terenie uznawanej za niepodległą jedynie przez Turcję powstałej po wojnie z 1974 r. Tureckiej Republiki Cypru Północnego. Formalnie to jednak teren należący do uznawanej międzynarodowo Republiki Cypryjskiej, która należy do UE.

To właśnie powołując się na umowy z Cyprem Północnym oraz przedstawiając swoje wyliczenia co do zasięgu szelfu kontynentalnego, Turcja uznaje, że ma prawo do prowadzenia poszukiwań ropy i gazu pod dnem Morza Śródziemnego. Nie jest do końca jasne, jakie zadania będzie wykonywać turecki samolot bezzałogowy, ale wszystko wskazuje na to, że będą to misje rozpoznawcze i analiza powierzchni morza.

WARSZAWA

Zaostrza się konflikt wokół wymiaru sprawiedliwości

PiS przekonuje, że chce uniknąć chaosu prawnego i podważania przez sędziów statusu i wyroków innych sędziów. Politycy opozycji twierdzą natomiast, że zgłoszony przez PiS projekt nowelizacji ustawy o sądach jest niezgodny z konstytucją, stanowi zagrożenie dla praworządności w Polsce i wypycha kraj z UE.

Projekt nowelizacji ustawy o ustroju sądów powszechnych, o Sądzie Najwyższym i innych ustaw autorstwa posłów PiS zaostrzył spór wokół reformy wymiaru sprawiedliwości, którą od kilku lat prowadzi rządzące ugrupowanie.

Przygotowany przez PiS projekt przewiduje m.in. wprowadzenie odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów za działania lub zaniechania mogące uniemożliwić lub istotnie utrudnić funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości, a także za działania kwestionujące skuteczność powołania sędziego oraz za działania o charakterze politycznym. Nakłada też na sędziów i prokuratorów obowiązek przekazania informacji o partiach, do których należeli przed objęciem stanowiska, stowarzyszeniach, w jakich działają oraz o ewentualnie prowadzonych portalach i to zarówno pod pseudonimem (który muszą ujawnić), jak i anonimowo.

Projekt tzw. ustawy kagańcowej zmobilizował sędziów

Nowelizacją ustawy o sądach PiS prowadzi do powiększenia chaosu prawnego. Wielu prawników protestuje, twierdząc, że projekt jest niezgodny z konstytucją, stanowi zagrożenie dla praworządności w Polsce i wypycha kraj z UE.

Politycy obozu rządzącego powtarzają, mimo przedstawianych faktów, że wprowadzają jedynie obowiązujące w UE standardy.

BRATYSŁAWA

Dymisja minister. Szefowa resortu zdrowia Andrea Kalavská złożyła rezygnację prezydent Zuzanie Čaputowej. Do czasu wyborów, ministerstwem pokieruje premier Peter Pellegrini.

Zniszczony cmentarz. Cmentarz żydowski w miejscowości Námestovo na północy Słowacji został zniszczony. Ucierpiało ponad 75 nagrobków. Policja szuka sprawców. „Nie byliśmy świadkami takiego aktu wandalizmu od czasu II wojny światowej” – powiedział przedstawiciel lokalnego samorządu.