Codzienny briefing z europejskich stolic – poniedziałek 7 października

The Capitals to codzienny biuletyn EURACTIV z całej Europy.

USA zwiększają zainteresowanie regionem Bałkanów. Francja i Niemcy nie odpuszczą Google w sprawie prawa autorskiego? Premier Finlandii jest przekonany o kolejnej prolongacie brexitu. Między innymi o tym piszemy w poniedziałkowej edycji „The Capitals”.

 

 

ATENY

Interesy USA na Bałkanach. Seria wizyt sekretarza stanu USA Mike’a Pompeo w kilku państwach bałkańskich potwierdza zwiększenie zainteresowania tym regionem przez amerykańską administrację. Podczas wizyty w miniony weekend w Atenach Pompeo podpisał umowę o przedłużeniu współpracy w dziedzinie obronności. Amerykanin skrytykował także działania Turcji na Morzu Śródziemnym związane z poszukiwaniem surowców w wyłącznej strefie ekonomicznej Cypru, określając poczynania Ankary jako „nielegalne” i „nieakceptowalne”.

„Chcemy upewnić się, że międzynarodową eksploracją zasobów energetycznych na Morzu Śródziemnym rządzą przepisy i że żaden kraj nie może robić z Europy zakładnika” – powiedział Pompeo podczas swej wizyty w stolicy Grecji. „Przekazaliśmy Turkom, że nielegalne wiercenia są niedopuszczalne” – podkreślił.

Odnowienie umowy o obronności z Atenami związane jest z wykorzystaniem amerykańskiej bazy marynarki wojennej w Zatoce Suda, baz lotniczych Stefanovikeio i Larissa w środkowej Grecji oraz portu Aleksandropolis, będącego handlowym centrum północno-wschodniej Grecji. Aleksandropolis odegra kluczową rolę dla amerykańskich żołnierzy jako pomost między Morzem Śródziemnym a krajami bałtyckimi. Posłuży także jako miejsce rozładunku skroplonego gazu ziemnego z USA do Europy. 

SOFIA

Niedawno bułgarska minister energii Temenużka Petkow wspomniała o zacieśnieniu współpracy gazowej między Sofią a Atenami, w tym m.in. o partycypacji w kosztach Bułgarii w budowie terminalu LNG w Aleksandropolis. Minister potwierdziła wczoraj w publicznej telewizji (BNT), że połączenie powinno być gotowe w II poł. 2020 r. Petkow dodała, że umowa o finansowaniu z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) zostanie podpisana w najbliższy czwartek (10 października). Ponadto szacuje się, że Bułgaria kupi rocznie 1 mld m3 azerskiego gazu z Południowego Korytarza Gazowego (to prawie 1/3 krajowych potrzeb) – części Gazociągu Transanatolijskiego.

SKOPJE

Przed wizytą w Atenach Pompeo odwiedził Macedonię Północną i Czarnogórę. Amerykanin wyraził przekonanie, że do końca roku w Skopje zawiśnie flaga NATO – symbol akcesji kolejnego już, 30 państwa do Sojuszu Północnoatlantyckiego. Nie zabrakło także pochwał za kompromis osiągnięty między premierami Macedonii: Zoranem Zaewem i Grecji: Alexisem Tsiprasem (jego Syriza przegrała wybory w lipcu br.) w sprawie długo oczekiwanej zmiany nazwy Macedonii.

PODGORICA

W Czarnogórze, która już jest członkiem NATO, Pompeo wezwał do podjęcia dalszych działań w celu zwalczania korupcji i zapewnienia wolności prasy. Sekretarz stanu dodał, że Podgorica podziela zdanie USA np. w kwestii cyberbezpieczeństwa. Podczas każdej z wizyt nie zabrakło wątku chińskiego. Pompeo ostrzegał przed ryzykiem chińskich inwestycji w wrażliwe technologie. Amerykanin wezwał regionalnych liderów do podjęcia „właściwych decyzji”.

BELGRAD/PRISZTINA

Tymczasem Biały Dom zamierza mianować ambasadora USA w Niemczech Richarda Grenella  na specjalnego wysłannika. Jego zadaniem ma być pośredniczenie w rozmowach na linii Serbia – Kosowo. Rzeczniczka Komisji Europejskiej Maja Kocijančić powiedziała, że USA i UE mają wspólny interes w stabilizacji Bałkanów Zachodnich. Belgrad i Prisztina przyjęły decyzję USA z zadowoleniem.

MADRYT

Napięcie po drugiej stronie kontynentu. W piątek hiszpański rząd wezwał ambasadora USA księcia Buchana w sprawie amerykańskich ceł na europejskie produkty. Stany Zjednoczone opublikowały w ub. tygodniu listę produktów z Unii Europejskiej, które obłożone zostaną cłami odwetowymi. To efekt zwycięstwa jakie USA odniosły nad UE na forum Światowej Organizacji Handlu (WTO) w sporze dotyczącym dotacji dla koncernu Airbus.
Lista zawiera przede wszystkim produkty francuskie, włoskie, hiszpańskie i brytyjskie, ponieważ to te kraje są udziałowcami koncernu Airbus. 10-proc. stawka celna będzie dotyczyła samolotów i części do nich zaś aż 25-proc. stawka obejmie ponad setkę innych produktów, a przede wszystkim produktów spożywczych, w tym francuskie wino, włoskie sery czy szkocką whisky. Na liście znalazły się też różne gatunki masła, jogurtu, kawy, oliwa czy wieprzowe szynki, a także tekstylia oraz części do kamer i aparatów fotograficznych.
W przypadku odrzucenia dialogu przez USA, rząd Hiszpanii zapowiedział podjęcie „natychmiastowej i stanowczej reakcji”.

PARYŻ/BERLIN

Współpraca Francji i Niemiec. Prezydent Emmanuel Macron oświadczył, że Paryż i Belin będą pracować nad wspólną inicjatywą przeciwko koncernowi Google. To pokłosie znowelizowania nad Sekwaną prawa autorskiego w związku z unijną dyrektywą oraz zapowiedzi przedstawicieli giganta internetowego o nie zdecydowaniu się na płacenie wydawcom prasowym za cytowanie fragmentów tekstów. Google zamierza umieści jedynie odnośniki.Temat zostanie omówiony na francusko-niemieckich konsultacjach międzyrządowych w Tuluzie, już 16 października.

RZYM

W międzyczasie prokurator generalny USA William Barr poprosił Włochy o pomoc w dochodzeniu w sprawie możliwego związku między prezydentem Donaldem Trumpem a Rosją w kontekście wyborów w 2016 r. w USA. Barr spotkał się w sierpniu dwukrotnie z szefem Dipartimento delle informazioni per la sicurezza (DIS), aby poprosić o wiadomości na temat maltańskiego profesora Josepha Mifsunda, który miał poinformować doradcę Trumpa o posiadaniu przez Moskwę e-maili mogących zaszkodzić kandydatce Demokratów Hilary Clinton.

A oto pozostałe informacje z europejskich stolic: 

 

LONDYN/BERLIN

Brexit ponownie przełożony? Fiński premier Antti Rinne oczekuje, że brexit zostanie ponownie odroczony. „Wygląda na to, że dopiero teraz Boris Johnson zrozumiał co to za bałagan” – powiedział polityk niemieckiej gazecie „Welt am Sonntag”. Sprawująca półroczne przewodnictwo w Radzie UE Finlandia obawia się, że październikowy szczyt w Brukseli może dotyczyć przedłużenia rozmów ze Zjednoczonym Królestwem, w miejsce szukania konkretnych rozwiązań.

WARSZAWA

Obietnice prezesa. PiS gwarantuje, że polscy rolnicy dostaną tyle ile niemieccy. Zapytany w trakcie wczorajszego wywiadu dla TVP, czy jest szansa, żeby zmienić obecną sytuację, w której Polska zajmuje dopiero 19. pozycję w unijnym rankingu wysokości dopłat dla rolników Jarosław Kaczyński oświadczył, że jest taka okazja i “na pewno z niej skorzystamy”. “Są różne drogi, ale muszą prowadzić do tego, i my to gwarantujemy, Prawo i Sprawiedliwość to gwarantuje, że na konta rolników będą wpływały takie sumy, które odpowiadają w złotówkach temu, co mają np. Niemcy” – zapewnił lider rządzącej partii. “To, co jest w Niemczech, nam się należy i to będziemy mieli. I to będzie na pewno 1200, albo nawet więcej niż 1200 zł od jednego hektara” – zapowiedział.

Tymczasem przedwyborcze sondaże wskazują, że gdyby wybory odbyły się w miniony czwartek (3 października), z dużą przewagą wygrałaby je Zjednoczona Prawica i z 253 mandatami mogłoby liczyć na samodzielną większość w parlamencie – wynika z najnowszego sondażu IBRiS dla Onetu. Gotowość głosowania na partię rządzącą zadeklarowało 44,3 proc. wyborców – prawie o trzy punkty procentowe więcej niż w poprzednim badaniu.

Na drugim miejscu uplasowała się Koalicja Obywatelska (Platforma Obywatelska, Nowoczesna, Inicjatywa Polska, Zieloni), z poparciem na poziomie 23,4 proc. Poparcie dla głównej partii opozycyjnej spadło o 2,2 punktu procentowego dając KO 137 mandatów. Ostatnie miejsce na podium przypadło SLD-Lewicy (Sojusz Lewicy Demokratycznej, Wiosna, Lewica Razem), na którą głos chce oddać 12 proc. badanych, co dawałby jej 50 mandatów. Lewica uzyskała tym razem 0,2 punktu procentowego mniej mniej niż w poprzednim badaniu.

[Barbara Bodalska/ Euractiv.pl]

BRATYSŁAWA

Telefon pełen tajemnic. Ponad połowa badanych niepokoi się informacjami uzyskanymi z telefonu komórkowego biznesmena Mariána Kočnera, wynika z sondażu przeprowadzonego dla TB Markiza. Kočner został oskarżony o zlecenie zabójstwa dziennikarza Jána Kuciaka. Prywatne wiadomości biznesmena wysłane za pośrednictwem aplikacji Threema zostały włączone do akt sprawy. Można z nich dowiedzieć się m.in. o powiązaniach między nielegalnym biznesem a władzą, włącznie z sędziami czy policją czy o zaangażowaniu w sprawę zabójstwa dziennikarza m.in. byłej sekretarz stanu w ministerstwie sprawiedliwości Moniki Jankovskiej. „Powiedz jej, żeby zrobiła to, co powinna, bo inaczej skończy à la Kuciak” – miał napisać Kočner do Jankovskiej. Ta i podobne wiadomości frapują od Słowaków. 

LUBLANA

Emerytury niezgody. Partia Emerytów (DeSUS) planuje zmiany w budżecie sięgające 50 mln euro z przeznaczeniem na wyższe emerytury. Problemem jest przewidywane obniżenie wzrostu gospodarczego w przyszłym roku. Rządząca koalicja ustaliła niedawno brak zwiększania wydatków publicznych. Zapowiedź ta spotkała się z krytyką wspierającej rząd partii Lewica. Ruch, postrzegany jako „antyspołeczne cięcia wydatków” może stać się „początkiem końca współpracy z rządem” – poinformowali przedstawiciele Lewicy.

ZAGRZEB

Mario Vargas Llosa udzielił wywiadu gazecie Jutarnji.hr. Latynoamerykański pisarz mieszkający od dawna w Hiszpanii, rozmawiał m.in. o współczesnym feminizmie. Peruwiańczyk podkreślił, że choć należy wspierać walkę o równość płci, to należy także zmierzyć się z negatywnymi aspektami tegoż ruchu. „Odnosi się to przede wszystkim do tendencji (…) ustanowienia dziwnej wojny między płciami: między mężczyznami a kobietami. To wypaczenie idei feminizmu i ruchu na rzecz praw kobiet”.

„To zadziwiające, że tendencje te stały się, w jakiś sposób synonimem praw kobiet. To po prostu głupie i niepotrzebne, a przez udało udało się tylko wychować nowe pokolenia szowinistów i idiotów”.