Codzienny briefing z europejskich stolic – piątek 17 stycznia

The Capitals to codzienny biuletyn EURACTIV z całej Europy.

Grecja zapowiada zawetowanie poparcia UE dla wysiłków pokojowych w Libii. Niemcy chcą rozwijać współpracę handlową i obronną po wyjściu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. Między innymi o tym piszemy w piątkowej edycji „The Capitals”.

 

 

ATENY

Grecja straszy wetem. Premier Kyriakos Mitsotakis skrytykował decyzję Niemiec dotyczącą braku zaproszenia Grecji na berliński szczyt (niedziela 19 stycznia) w sprawie kryzysu w Libii. Tymczasem libijski generał Chalifa Haftar po opuszczeniu przed dwoma dniami Moskwy odwiedził w czwartek (16 stycznia) wieczorem Ateny, gdzie w późnych godzinach wieczornych spotkał się z ministrem spraw zagranicznych Grecji Nikosem Dendiasem.

W piątek stojący na czele Libijskiej Armii Narodowej (ANL) Haftar będzie rozmawiać z premierem Kyriakosem Mitsotakisem. Na początku tygodnia zbuntowany libijski generał sprzeciwił się decyzji Berlina, by nie zapraszać Grecji na niedzielne rozmowy. Berlin poinformował, że nie może publicznie ujawnić, dlaczego nie zaproszono Grecji.

Niezadowolenie Mitsotakisa oraz komunikat greckich władz mogą skomplikować wysiłki UE ws. rozwiązania sytuacji w Libii. Władze Grecji ostrzegły w czwartek, że zawetują poparcie UE dla wszelkich wysiłków pokojowych w Libii, jeśli Turcja i Libia nie wycofają się z godzących w jej interesy umów.

Postawa Grecji jest pokłosiem sprzeciwu Aten dla zawartego w listopadzie porozumienia między Ankarą a Trypolisem o wyznaczeniu granicy na Morzu Śródziemnym. Ateny podkreślają, że umowa Turcji i Libii oznacza faktycznie zawłaszczenie części Morza Śródziemnego.

LONDYN

Wsparcie od następczyni Merkel. „Niemcy chcą pogłębić więzi handlowe z Wielką Brytanią i kontynuować z nią ścisłą współpracę w sferze projektów dotyczących bezpieczeństwa i obrony po wyjściu z Unii Europejskiej”, powiedziała w czwartek w Londynie minister obrony Niemiec Annegret Kramp-Karrenbauer.

„Brexit nie jest końcem współpracy między Wielką Brytanią a Europą i nie jest końcem współpracy między Wielką Brytanią a Niemcami. Chcemy pogłębić naszą wymianę handlową i utrzymać ją jako swobodną wolną od ceł i ograniczeń”, powiedziała Kramp-Karrenbauer w przemówieniu wygłoszonym w czwartkowy wieczór na London School of Economics.

BUDAPESZT

Czas na nowych sojuszników? „Kiedy będziemy podejmować decyzję o tym, czy Fidesz pozostanie w Europejskiej Partii Ludowej, dzisiejsze głosowanie będzie poważnym argumentem za tym, by poszukać innych sojuszników”, oświadczyła w czwartek wiceszefowa Fideszu Katalin Novak.

Według niej „ci, którzy mimo przynależności do EPL głosowali przeciw nam, dowiedli, że nasz sojusz nie jest dla nich nic wart i ważniejsze było sprostanie liberalnej presji i oczekiwaniom niż prawo i sprawiedliwość”.

PE przyjął rezolucję o praworządności w Polsce i na Węgrzech
Europosłowie po środowej debacie na temat praworządności w Czechach, Polsce i na Węgrzech, przyjęli w czwartek rezolucję poświęconą tym dwóm ostatnim krajom. Wezwali w niej KE do „korzystania z przysługujących jej narzędzi w obronie traktatów”.

BRATYSŁAWA

Były prokurator generalny zatrzymany. Narodowa Agencja Kryminalna aresztowała i oskarżyła byłego prokuratora generalnego Dobroslava Trnka. Usłyszał on zarzut przekroczenia uprawnień urzędnika państwowego. 

Słowackie media spekulują, że zatrzymanie ma związek z upublicznionym nagraniem z gabinetu prokuratora generalnego, na którym najprawdopodobniej w 2009 r. zarejestrowana została rozmowa Trnki z ówczesnym ministrem finansów Janem Pocziatkiem. Rozmowa dotyczyła m.in. przedłużającego się sporu sądowego o ochronę praw autorskich do znaku firmowego loterii państwowej TIPOS. Prokurator miał obiecywać Pocziatkowi wsparcie w postępowaniach sądowych.

Media zwracają uwagę na informacje o powiązaniach prokuratora z przedsiębiorcą Marianem Kocznerem, oskarżonym o zlecenie zabójstwa dziennikarza śledczego Jana Kuciaka.

WIEDEŃ

Modernizacja armii. Minister obrony Klaudia Tanner (ÖVP) zaprezentowała plam modernizacji sił zbrojnych. Zgodnie z nim Austria w najbliższych latach postawi na cyberbezpieczeństwo. Poza tym Wiedeń deklaruje większe zaangażowanie w europejską politykę bezpieczeństwa. „Jako mały kraj nie mamy alternatywy”, powiedziała pani minister.

BRUKSELA

Poparcie dla broni jądrowej. Belgijscy deputowani zagłosowali w czwartek przeciwko usunięciu amerykańskiej broni nuklearnej znajdującej się w tym kraju. Ponadto belgijscy parlamentarzyści opowiedzieli się przeciwko przystąpieniu do Traktatu ONZ o Nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (TPNW). 

O zlokalizowaniu amerykańskich bomb jądrowych w Europie pisała latem 2019 r. amerykańska i europejska prasa. „Washington Post” informował, że w raporcie Zgromadzenia Parlamentarnego NATO najwyraźniej przez pomyłkę wskazano miejsca, w których rozmieszczona jest broń atomowa USA w Europie.

Belgijski dziennik „De Morgen” powołując się na kopię raportu napisał, że „bomby te są rozlokowane w sześciu bazach w USA i Europie – Kleine Brogel w Belgii, Buechel w Niemczech, Aviano i Ghedi-Torre we Włoszech, Volkel w Holandii i Incirlik w Turcji. Informacji tej nie poparto żadnym źródłem

DUBLIN

Brak czasu dla prezydenta. Trwająca od dwóch dni błyskawiczna kampania wyborcza przed zaplanowanymi na początek lutego wyborami parlamentarnymi w Irlandii zrujnowała kalendarz premiera Leo Varadkara. Walczący o przekonujące zwycięstwo polityk nie znalazł w czwartek czasu – pomimo wcześniejszych planów – na spotkanie z ustępującym prezydentem Grecji Prokopiosem Pavlopoulosem.

Ostatecznie prezydent Grecji spotkał się ze swoim irlandzkim odpowiednikiem Michaelem D. Higginsem.

MADRYT

Krótka radość z mandatu? Wszystko wskazuje na to, że krótko będzie trwała przygoda byłego premiera Katalonii z Parlamentem Europejskim. Carles Puigdemont, który na mocy grudniowego orzeczenia TSUE zasiadł po 9-ciu miesiącach oczekiwania w ławach Parlamentu może niedługo stracić parlamentarny immunitet.

Wszystko za sprawą wniosku hiszpańskiego Sądu Najwyższego, który wystąpił do PE o zniesienie immunitetów Puigdemonta oraz drugiego z niepodległościowych polityków, Toniego Comina.

Sprawą zajmie się Komisja Prawna PE, która podejmie decyzję za zamkniętymi drzwiami. W przeszłości PE tylko czterokrotnie odrzucił podobne wnioski na 50 takich przypadków.

RZYM

Zła passa Salviniego. Plany reformy systemu wyborczego autorstwa Ligi Matteo Salviniego zablokował włoski Sąd Konstytucyjny. Sztandarowym punktem zmian była propozycja organizacji referendum ws. zmiany systemu wyborczego.

Włosi mieliby zdecydować o zniesieniu ordynacji proporcjonalnej, która determinuje konieczność zawierania koalicji pomiędzy ugrupowaniami. W przypadku zmian przewodząca zdecydowanie w sondażach prawicowa Liga miałaby szanse na samodzielne rządzenie.

WARSZAWA

Legislacyjne opóźnienia. Proces legislacyjny nowelizujący kontrowersyjne prawo o sądach może potrwać nieco dłużej, ponieważ głosowanie w Senacie nad ustawą dyscyplinująca sędziów – które było przewidziane na dziś – odbędzie się prawdopodobnie dopiero w przyszłym tygodniu.

Ustawa “kagańcowa” będzie nieco opóźniona?

BELGRAD

Rekordowe wsparcie. W 2019 r. Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOiR) zainwestował 516 mln euro w Serbii. Większość środków przeznaczono na inwestycje w sektorze prywatnym oraz na tzw. „zieloną gospodarkę”. To największe zaangażowanie EBOiR w tym kraju od 2001 r.

SOFIA

Moratorium na odpady z zagranicy. Rząd bada możliwość czasowego zakazu importu odpadów, m.in. z państw UE. Parlamentarna opozycja uważa, że zakaz byłby sprzeczny z prawem UE, ponieważ odpady są towarem, a więc podlegają one swobodnemu przepływowi w myśl Traktatu o funkcjonowaniu UE. 

Kompromisowym rozwiązaniem mogłoby być zakazanie importowania śmieci z państw spoza Unii. Debata nad tym zagadnieniem została zapoczątkowana po odkryciu przez media znacznych ilości nielegalnie składowanych odpadów pochodzących z innych krajów Europy.

BUKARESZT

Zmiana prawa wyborczego. Rząd planuje zmienić prawo wyborcze obowiązujące w trakcie wyborów samorządowych poprzez przywrócenie II tury głosowania w wyborach na burmistrzów i prezydentów miast. Przeciwko propozycji opowiadają się ugrupowania opozycyjne. Gabinet Ludovica Orbana nie ma wystarczającej większości na przeforsowanie zmian. 

Rząd Ludovica Orbana z wotum zaufania

LUBLANA

Powrót w kamasze. Opozycyjna Słoweńska Partia Demokratyczna (SDS; EPL) zaproponowała przywrócenie obowiązkowego poboru do wojska dla 17-letnich mężczyzn. Miałby on trwać sześć miesięcy. 

Według SDS przywrócenie poboru do wojska po jego zniesieniu w 2003 r. byłby ważnym krokiem na drodze do poprawy bezpieczeństwa kraju, ale także przyczyniłby się do zwiększenia patriotyzmu wśród młodych mężczyzn. 

BERLIN

Niemieckie przyspieszenie klimatyczne. Rząd Federalny poinformował w czwartek o uzgodnieniu planu całkowitego odejścia od produkcji energii ze spalania węgla brunatnego, który uchodzi za jeszcze bardziej zanieczyszczający środowisko niż węgiel kamienny. Wszystkie elektrownie węglowe w Niemczech mają zniknąć do 2038 r.

Niemcy mają plan odejścia od węgla brunatnegoNiemcy to jeden z liderów w Europie pod względem wydobycia i wykorzystania węgla brunatnego. W samym tylko Zagłębiu Nadreńskim na zachodzie kraju wydobywa się go ponad 100 mln ton rocznie. To największe zagłębie tego surowca w Europie. Dużo węgla brunatnego wydobywa się także w Saksonii i Brandenburgii.