Nobel w dziedzinie fizyki za modelowanie ziemskiego klimatu

Syukuro Manabe, Klaus Hasselmann i Giorgio Parisi. Laureaci Nagrody Nobla z fizyki 2021 [(nobelprize.org)]

W tym tygodniu poznajemy tegorocznych laureatów Nagrody Nobla. Akademia Szwedzka poinformowała, że laur w dziedzinie fizyki otrzymają Syukuro Manabe, Klaus Hasselmann i Giorgio Parisi za „przełomowy wkład w nasze zrozumienie skomplikowanych systemów fizycznych”.

 

 

Dziś (5 października) Akademia Szwedzka poinformowała o laureatach w dziedzinie fizyki. Nagroda Nobla trafi do meteorologów – Amerykanina japońskiego pochodzenia Syukuro Manabe i Niemca Klausa Hasselmanna oraz włoskiego fizyka Giorgio Parisiego.

Manabe i Hasselmann zostali wspólnie nagrodzeni połową nagrody „za fizyczne modelowanie klimatu Ziemi, ilościowe określanie zmienności i wiarygodne przewidywanie globalnego ocieplenia”.

Parisi, emerytowany profesor Uniwersytetu Rzymskiego „La Sapienza”, który był jednym z faworytów do uzyskania wyróżnienia, został nagrodzony połową Nagrody Nobla „za odkrycie wzajemnego oddziaływania nieporządku i fluktuacji w układach fizycznych od skali atomowej do planetarnej”.

Nagroda w dziedzinie fizyki może być podzielona między maksymalnie trzy osoby, a laureaci są wybierani przez Królewską Szwedzką Akademię Nauk spośród kandydatów rekomendowanych przez sześcioosobowy Komitet Noblowski w dziedzinie fizyki.

To właśnie fizykę Alfred Nobel wymienił na pierwszym miejscu w swoim testamencie ustanawiającym nagrodę. Wyróżnienie jest przyznawane od 1901 r.

Dotychczas nagrodę otrzymało, włącznie z tegorocznymi laureatami, 218 naukowców. W tym gronie znajdują się cztery kobiety, w tym Polka Maria Skłodowska-Curie, która została wyróżniona w 1903 r. Osiem lat później ponownie otrzymała nagrodę, lecz tym razem z chemii.

Nagroda Nobla 2021: Znamy laureatów w dziedzinie medycyny

Tegoroczni laureaci w dziedzinie medycyny dostaną nagrodę „za odkrycie receptorów temperatury i dotyku”.

Kiedy poznamy pozostałych laureatów?

Wczoraj Akademia ogłosiła, że Nagroda Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii trafi do amerykańskich naukowców – Davida Juliusa oraz Ardema Patapoutiana, którzy zostali wyróżnieni za odkrycie receptorów temperatury i dotyku.

W środę (6 października) ogłoszony zostanie laureat z chemii, a w czwartek z literatury. W piątek pięcioosobowy Norweski Komitet Noblowski, wybrany przez parlament Norwegii, ogłosi w Oslo laureata Pokojowej Nagrody Nobla. Do tegorocznej nagrody w tej kategorii nominowano 329 kandydatur, z czego 234 osób oraz 95 organizacji.

Wśród nominowanych znaleźli się m.in. rosyjski opozycjonista Aleksiej Nawalny, bojownik o demokrację w Hongkongu Martin Lee, czy ruch Black Lives Matter. Faworytami w zakładach bukmacherskich są jednak szwedzka aktywistka Greta Thunberg oraz Światowa Organizacja Zdrowia (WHO).

Laureata nagrody jednak ciężko przewidzieć. Wspomniani „faworyci” pełnili tę rolę również w ostatnich latach, lecz nie osiągnęli ostatecznego sukcesu – działaczka klimatyczna przegrała z premierem Etiopii Abiy Ahmedem w 2019 r., a w zeszłym roku nagrodę otrzymała nie WHO, a inna organizacja – Światowy Program Żywnościowy (WFP).

Za tydzień (11 października) poznamy natomiast laureata jedynej nagrody, której nie ustanowił w swoim testamencie fundator Alfred Nobel. To nagroda Szwedzkiego Banku Narodowego im. Alfreda Nobla, zwana „ekonomicznym Noblem”.