Ile Polska może skorzystać na „zielonej” odbudowie gospodarczej po pandemii?

Polska, Chiny, Indie, Krajowy Plan Odbudowy, Fundusz Sprawiedliwej Transformacji

Skoncentrowanie się na ekologicznej odbudowie gospodarczej po pandemii COVID-19 jest w stanie m.in. stworzyć więcej miejsc pracy, wynika z nowego raportu Economic Recovery Project. / fot. via unsplash [Eddie Zhang]

Skoncentrowanie się na ekologicznej odbudowie gospodarczej po pandemii COVID-19 jest w stanie stworzyć więcej miejsc pracy, przyspieszyć długoterminowy wzrost i zmniejszyć śmiertelność w Polsce, wynika z nowego raportu Economic Recovery Project stworzonego przez naukowców z Uniwersytetu Oksfordzkiego i Vivid Economics.

 

 

Raport koncentruje się na trzech krajach, które wciąż wydobywają duże ilości węgla – Chinach, Indiach i Polsce. Naukowcy podkreślają w nim, w jaki sposób bardziej ekologiczne środki – w szczególności zasilanie i zwiększanie efektywności energetycznej budynków – mogą przełożyć się na lepsze wyniki gospodarcze.

Dokument zawiera również mapę drogową dla decydentów politycznych trzech analizowanych krajów w zakresie projektowania i realizacji ekologicznego wyjścia z kryzysu gospodarczego.

Autorzy analizy szacują, że jeśli Polska wykorzysta dodatkowe 1,75 mld dolarów z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji Komisji Europejskiej na zielone inicjatywy, może stworzyć 46 tys. nowych miejsc pracy i zredukować emisję CO2 o dwie megatony. Poza korzyściami ekonomicznymi, bardziej ekologiczna odbudowa po pandemii zmniejszy śmiertelność w kraju dzięki lepszej jakości powietrza.

Ponadto kluczową kwestią w raporcie jest zalesianie, które – według autorów analizy – gwarantuje największą liczbę miejsc pracy spośród wszystkich analizowanych inwestycji, zwiększając krótkoterminowe zatrudnienie o 28 lat pracy na każdy zainwestowany milion dolarów. Wyniki badań wskazują również, że na każdy milion dolarów zainwestowany w zrównoważone zalesianie, do naszej atmosfery zostałoby wyemitowane do 3,2 megaton CO2 mniej.

Z kolei przekształcanie nowych i starych budynków na bardziej przyjazne dla środowiska również znacząco zwiększyłoby produkcję gospodarczą przy jednoczesnym zmniejszeniu emisji CO2, a wymienione trzy kraje mają możliwość zwiększenia skali i zakresu działań w tej dziedzinie.

Gazowa pułapka. Wyjaśniamy dlaczego energia jest w Polsce taka droga, a będzie jeszcze gorzej [WYWIAD]

Polsce brak gazu nie grozi, ale rząd ryzykuje trwałe uzależnienie Polski od gazu, jak obecnie w przypadku węgla. To niebezpieczne z wielu powodów – przekonuje ekspertka think tanku Ember.

Zalecenia dla Polski

Jedną z kluczowych kwestii jest nadanie priorytetu inwestycjom w modernizację energetyczną budynków mieszkalnych, pojazdy elektryczne, energię odnawialną, zasoby przyrodnicze, tereny zielone i przekwalifikowanie pracowników pod kątem ekologicznych miejsc pracy.

Twórcy raportu proponują również zapewnienie dodatkowych środków z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji Komisji Europejskiej poprzez zobowiązanie się do osiągnięcia zeroemisyjności do 2050 r. oraz utworzenie specjalnej grupy zadaniowej ds. zielonego ożywienia gospodarczego.

Również w Chinach zwiększone inwestycje ekologiczne przyniosłyby więcej korzyści w zakresie zatrudnienia niż wydatki na węgiel, jak wskazują twórcy raportu. W ciągu najbliższych dziesięciu lat inwestycje w ekologiczne alternatywy spowodowałyby zmniejszenie liczby zgonów z powodu zanieczyszczenia powietrza o 59 tys.

Z kolei w Indiach zielone inwestycje mogłyby wygenerować o 2,6 proc. więcej miejsc pracy oraz zmniejszyć liczbę osób przedwcześnie umierających z powodu jakości powietrza o 34 tys.

„Korzyści wynikające z zielonej odbudowy, o których piszą autorzy raportu, będą zależały przede wszystkim od tego, czy przy wdrażaniu Krajowego Planu Odbudowy Polska porzuci model business-as-usual, opierający się o rutynową realizację już istniejących projektów i wykorzysta pakiet stymulacyjny do promowania inwestycji odpowiadających na wyzwania XXI w.”, komentuje Zofia Wetmańska, analityczka ds. klimatu w WiseEuropa.

„Obecnie istniejące programy inwestycyjne takie jak np. Czyste Powietrze nie wystarczą do osiągnięcia strategicznych celów polityki klimatycznej na 2030 r., określonych przez najnowsze regulacje unijne, w szczególności pakiet “Fit for 55”. Inwestycje w ambitne pod względem klimatycznym projekty w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO), pozwoliłyby wypracować rozwiązania niezbędne do przyspieszenia transformacji”, dodaje ekspertka.

Komisja Parlamentu Europejskiego za przedłużeniem dopłat do paliw kopalnych do 2027 r.

Europosłowie komisji ITRE osiągnęli wspólne stanowisko w sprawie rewizji kontrowersyjnego rozporządzenia TEN-E, które reguluje finansowanie infrastruktury energetycznej.

Co z polskim Krajowym Planem Odbudowy?

Dziś (6 października) Parlament Europejski zajmie się stanem niezatwierdzonych Krajowych Planów Odbudowy. KPO to dokument gwarantujący pozyskanie środków z unijnego Funduszu Odbudowy, którego celem jest odbudowa gospodarcza UE po pandemii koronawirusa.

Jak podaje „Rzeczpospolita” Polska na przełomie roku może uzyskać unijne pieniądze z KPO. Według doniesień portalu, KE może w listopadzie zaakceptować polski KPO, na podstawie którego kraj dostanie 24 mld euro dotacji i przynajmniej 12 mld euro pożyczek na odbudowę gospodarki po pandemii.

Komisja Europejska wstrzymała ocenę polskiego KPO w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego podważającego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego.

Według „Rzeczpospolitej” w Brukseli trwają przygotowania do uruchomienia tzw. mechanizmu warunkowości, który przewiduje, że państwu można wstrzymać wypłatę unijnych funduszy jeśli łamana jest praworządność i jeśli zagraża to interesom UE.

Fundusze unijne: Jak polski Krajowy Plan Odbudowy traktuje bioróżnorodność?

Przynajmniej 37 proc. wydatków z KPO musi być skierowane na działania związane z klimatem.

Czym jest Fundusz Sprawiedliwej Transformacji?

W grudniu 2019 r. Komisja Europejska przyjęła komunikat w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu. W jego ramach Komisja zaproponowała utworzenie mechanizmu sprawiedliwej transformacji, który obejmowałby Fundusz Sprawiedliwej Transformacji (FST).

W czerwcu tego roku Rada Unii Europejskiej przyjęła rozporządzenie ustanawiające fundusz o wartości 17,5 mld euro na rzecz sprawiedliwej transformacji. To jeden ze środków, dzięki którym UE zamierza zmniejszyć o 55 proc. emisję gazów cieplarnianych do 2030 r. i osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 r.

Mechanizm ten powinien koncentrować się na regionach i sektorach, w których transformacja wywiera największe skutki ze względu na ich uzależnienie od paliw kopalnych. To źródło finansowania dostępne w latach 2021-2027 ma zapewnić Polsce ponad 4,4 mld euro.

Warunkiem ubiegania się o środki z FST jest przygotowanie regionalnych planów sprawiedliwej transformacji. Plany te mają wskazywać, na co środki mają być przekazywane i jak regiony widzą swoją transformację energetyczną.