Lasy w Rumunii: Źródło różnorodności biologicznej czy zasób surowców dla mafii drzewnej?

Bioróżnorodność, Rumunia,

Wiele ze znajdujących się w Rumunii obszarów leśnych zagrożonych jest nielegalnym wyrębem drewna. / Foto via [Benedek Alpar/Shutterstock]

Rumunia posiada największy obszar dziewiczych lasów w całej UE. Są one domem dla wielu gatunków zwierząt i roślin, w tym takich, które dawno temu zniknęły w państwach Europy Zachodniej. Jednak wiele ze znajdujących się w Rumunii obszarów leśnych zagrożonych jest nielegalnym wyrębem drewna.

 

 

Sytuacja obszarów leśnych w Rumunii jest na tyle dramatyczna, że skłoniła rumuńskiego ultramaratończyka Andrieja Roșu do zwrócenia uwagi na ten problem.

„Czujemy się bezradni, gdy jesteśmy świadkami takich sytuacje”, mówi Roșu w krótkim filmie nakręconym w górach Șureanu (pasmo gór w Karpatach). Sportowiec stoi w miejscu, gdzie kiedyś był gęsty las. Dziś jest tam łąką, a po drzewach nie ma już śladu.

Roșu zdobył popularność dzięki udziałom w ultramaratonach oraz zawodach Ironman (wyścigi organizowane są na dystansach: 3,86 km – pływanie, 180,2 km – jazda na rowerze i 42,195 km – bieg).

Sportowiec zorganizował (przy współpracy rumuńskiego oddziału Światowego Funduszu na rzecz Przyrody; WWF) „(Nie)leśny maraton – samotny bieg, dzięki któremu chciał zwrócić uwagę na nielegalny wyrąb lasów. WWF próbuje przekonać władze do zmiany przepisów dotyczących wyrębu i ograniczenia kradzieży drewna.

„Możemy podpisać petycję zainicjowaną przez WWF, aby dzięki presji społeczeństwa obywatelskiego zmusić władze do zmiany prawa obrotu drzewem w Rumunii oraz faktycznego egzekwowania surowszych kar i przepisów dla nielegalnie wycinających drzewa”, podkreślił w nagraniu Roșu.

Z raportu Greenpeace z 2018 r. wynika, że w Rumunii wycina się niemalże bez kontroli całe połacie z największego zasobu leśnego w UE.

Jakie są zarzuty Komisji Europejskiej?

Ale nawet, jeżeli uda się zatrzymać nielegalną wycinkę lasów, to nie rozwiąże to systemowego problemu Rumunii, jakim jest brak odpowiednich procedur ochrony obszarów leśnych, tymczasem kary dla prowadzących nielegalny wyręb lasów są zbyt skromne. Rumuński oddział WWF wzywa do radykalnych zmian w ochronie lasów i pomiarze drewna w celu ograniczenia nielegalnego wyrębu.

Komisja Europejska wszczęła przeciwko Rumunii postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, ponieważ władzom, jak dotąd, nie udało się powstrzymać nielegalnego procederu. Przez to na rynek drewna w Europie trafiły duże ilości wyciętego drzewa.

„Władze nie były w stanie skutecznie kontrolować winnych nielegalnego zubożania obszarów leśnych”, stwierdziła Komisja w lutym 2020 r. Zgodnie z szacunkami co roku z rumuńskich lasów znika 38 mln metrów sześciennych drewna. Krajowy Instytut Statystyczny (IFN ) podaje jednak, że ilość drewna eksploatowanego przez podmioty gospodarcze z sektora leśnego wynosi mniej niż 18 mln metrów sześciennych.

Raport EEA: Bioróżnorodność w Europie jest zagrożona mimo wysiłków na rzecz jej ochrony

„Nawet 81 proc. siedlisk w całej UE jest w złym stanie”, mówi komisarz ds. środowiska Virginijus Sinkevičius.

Samoregulacja lasów?

Rozbieżność 20 milionów metrów sześciennych jest interpretowana przez organizacje pozarządowe jako potwierdzenie skali nielegalnego wyrębu, ale obliczenia nie są całkowicie poprawne, twierdzi Radu Melu, kierownik krajowego departamentu leśnictwa w rumuńskim oddziale WWF.

„Co roku tracimy setki milionów euro z powodu wyrębu lasów. Nie wspominając o związanych z tym szkodach środowiskowych, prawie niemożliwych do ekonomicznego oszacowania”, napisał Mihai Goțiu, polityk liberalnego Związku Zbawienia Rumunii (USR), a w przeszłości dziennikarz i wieloletni działacz na rzecz ochrony lasów.

Jednak pomimo nielegalnego wyrębu, dane z IFN wskazują na wzrost powierzchni leśnej w porównaniu do stycznia 1990 r., o około 7 mln hektarów. „Lasy regenerują się. Czasami możemy je dostrzec również na terenach, które kiedyś były pastwiskami”, podkreślił Melu.

Polska: Jaki jest rezultat oddychania smogiem? Rakotwórczy czarny węgiel u polskich dzieci

Według Światowej Organizacji Zdrowia wśród 50 miast z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem w Europie, 36 znajduje się w Polsce.

Jakie zagrożenie dla dzików gatunków?

Wciąż nienaruszone siedliska leśne w Karpatach na północy Rumunii są jednym z ostatnich dużych terenów, na których występują największe drapieżniki w Europie. Rumunia należy do tych nielicznych państw na kontynencie, w których nigdy nie odnotowano zniknięcia niedźwiedzi, wilków ani rysi.

Jednak, nawet jeżeli przyroda odradza się i pomaga w regulacji naturalnych procesów, różnorodność biologiczna Rumunii jest zagrożona przez nielegalny wyrąb lasów. Z dokumentu zrealizowanego przez ARTE widać, że drwale nie oszczędzają nawet parków narodowych oraz obszarów chronionych, jak ma to miejsce w Valea Ursului (Dolina Niedźwiedzia) w Górach Zachodniorumuńskich (Apuseni).

„Najpierw znikają drzewa, potem zwierzęta. W Valea Ursului, po wyrębie nie widziałem już żadnych odcisków niedźwiedzi”, powiedział w filmie Horea Petrehuș, przedstawiciel organizacji pozarządowej Valori Superioare (Najwyższe wartości).

Polska: Jaki jest rezultat oddychania smogiem? Rakotwórczy czarny węgiel u polskich dzieci

Według Światowej Organizacji Zdrowia wśród 50 miast z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem w Europie, 36 znajduje się w Polsce.

Problemy z programem Natura 2000?

Komisja Europejska wszczęła kolejne postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, ponieważ Rumunia nie podjęła wystarczających działań w celu prawidłowego zarządzania swoją częścią inicjatywy Natura 2000 – programu sieci obszarów objętych ochroną przyrody na terytorium Unii Europejskiej.

Według KE Rumunia do tej pory nie określiła szczegółowych środków ochrony dla poszczególnych obszarów. Ponadto niektóre chronione siedliska leśne zostały utracone na chronionych obszarach Natura 2000, co stanowi naruszenie tzw. dyrektywy siedliskowej i dyrektywy ptasiej, jak zauważyła KE.

Dla UE kwestia różnorodności biologicznej i ochrony środowiska jest tym bardziej istotna, że stanowią one filary Europejskiego Zielonego Ładu – sztandarowego programu KE pod wodzą Ursuli von der Leyen. W czerwcu KE przyjęła nową strategię na rzecz różnorodności biologicznej, zawierającą plan działania mający na celu „wprowadzenie Europy na ścieżkę odnowy ekologicznej do 2030 r.”.

„Utrata różnorodności biologicznej i kryzys klimatyczny to dwa powiązane ze sobą zjawiska, które wpływają na siebie negatywnie. Odbudowa lasów, rekultywacja gleb i terenów podmokłych oraz tworzenie terenów zielonych w miastach to niezbędne czynniki przeciwdziałania zmianie klimatu, których wdrożenie jest niezbędne do 2030 r.”, przypomina KE w strategii.

Jednym z celów nowej strategii jest zasadzenie 3 mld drzew do 2030 r. Tymczasem już w 2021 r. Komisja planuje opublikować nową strategię leśną UE. Znajdą się tam wytyczne dotyczące przyjaznych praktyk dla różnorodności biologicznej m.in. w zakresie zalesiania.

Ponadto Komisja będzie dalej rozwijać System Informacji o Lasach w Europie (FISE), który pomoże w sporządzaniu aktualnego stanu lasów. Planowane jest m.in. połączenie wszystkich platform internetowych dotyczących obszarów leśnych w Europie.

Mając to na uwadze, istnieje nadzieja, że w przyszłości uda się lepiej zadbać o cenne przyrodniczo obszary – także w Rumunii, tak aby niedźwiedzie nie znikały z kolejnych terenów, jak w przypadku Valea Ursului.