ONZ: Zakaz plastiku jako „najbardziej skuteczny” sposób na pokonanie zanieczyszczeń

Plastikowe kubki, źródło: https://pixabay.com/

Plastikowe kubki, źródło: https://pixabay.com/

Przełomowe sprawozdanie ekspertów środowiskowych ONZ ds. zanieczyszczenia tworzywami sztucznymi opublikowane w dniu Światowego Dnia Ochrony Środowiska (5 czerwca) pokazuje, że rządy na całym świecie zaczynają podejmować działania. Zakazy i opłaty w tym zakresie zaczynają się mnożyć.

 

Raport ONZ, poświęcony zagadnieniom jednorazowego użycia tworzyw sztucznych,  przedstawia ponad 60 analiz przypadków, mających na celu ograniczenie zanieczyszczenia tworzywami sztucznymi i zwalczanie nasilającego się problemu, z którym „nie jesteśmy w stanie sobie poradzić”. Skala problemu jest znaczna. W raporcie napisano, że tylko 9 proc. z 9 miliardów ton plastiku, jakie kiedykolwiek wytworzono, zostało poddanych recyklingowi i jeśli obecne tendencje utrzymają się, liczba ta osiągnie 12 miliardów ton do 2050 roku.

Według Ellen MacArthur Foundation tworzywa sztuczne będą przeważać nad wszystkimi rybami w naszych oceanach w połowie wieku. Teraz proporcja między plastikiem a planktonem wynosi 1:2, podczas gdy plankton jest ważnym źródłem pokarmu dla wielu organizmów morskich. Niedopałki papierosów, plastikowe butelki, opakowania po żywności, torby i pokrywy spożywcze uznano w raporcie za główne tworzywa sztuczne znajdujące się w środowisku, a zakaz toreb plastikowych za jeden z najskuteczniejszych sposobów walki z zanieczyszczeniami.

Przedmioty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych: nowe przepisy doprowadzą do zmniejszenia ilości odpadów morskich

Informacja prasowa

Ponieważ ilość szkodliwych odpadów z tworzyw sztucznych w morzach i oceanach rośnie w zastraszającym tempie, Komisja Europejska proponuje wprowadzenie nowych unijnych przepisów dotyczących dziesięciu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, które najczęściej zaśmiecają europejskie plaże i morza, jak również …

Torby plastikowe jednym z największych problemów

Torby plastikowe są szczególnie problematyczne, ponieważ mogą blokować drogi wodne, zatykać kanały ściekowe i stwarzać warunki do rozwoju chorób. Istnieje także wiele przypadków, gdy duże zwierzęta morskie przez nie umierają.

W ubiegłym tygodniu w Tajlandii zdechł wieloryb po połknięciu 80 plastikowych worków o wadze 8 kg. Lokalni działacze nie byli w stanie uratować ssaka, który podobno zwymiotował pięć plastikowych worków na śmieci.

W UE nowe prawo zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia do końca 2019 r., że nie zużywa się więcej niż 90 worków na osobę, zanim cel spadnie do 40 na osobę w 2025 r. Prezes UN Environment Erik Solheim powiedział w oświadczeniu, że „Plastik nie jest problemem. Problemem jest to, co z nim robimy”, dodając, że „masowa świadomość” na temat alternatyw jest bardzo ważna.

Chociaż w raporcie ONZ przyznano, że teraz „jest zbyt wcześnie, by wyciągnąć wnioski dotyczące wpływu zakazów i opłat na środowisko”, wskazano też, że ponad 60 krajów już wprowadziło działania, zmierzające do rozwiązania problemu jednorazowych tworzyw sztucznych. Zbieranie takich danych jest dosyć problematyczne. Połowa z tych krajów nie gromadzi informacji na ten temat lub dopiero zaczyna wprowadzanie zakazów. Prawie jedna trzecia osób, które zbierały dane, twierdzi, że konsumpcja plastikowych toreb spadła. 20 proc. stwierdziło, że niewiele się zmieniło.

W raporcie zaznaczono, że w krajach, które nie uzyskały efektów, powodem jest brak egzekwowania prawa. W krajach takich jak Rwanda pojawiły się doniesienia o przemytnikach przywożących plastikowe torby do kraju, czasem przymocowane do ich ciał.

Przed opublikowaniem ogólnoeuropejskiej strategii w dziedzinie tworzyw sztucznych przez Komisję Europejską w styczniu 2018 r. pojawiły się pogłoski, że UE zamierza nałożyć podatek na tworzywa sztuczne, częściowo jako środek, który zastąpi dziurę w budżecie w wysokości 13 miliardów euro, po tym jak Wielka Brytania opuści Unię w przyszłym roku. Ale chociaż „dobrze wymyślony” podatek został poddany pod dyskusję przez unijnego komisarza ds. środowiska, Karmenu Vellę i był mocno wspierany przez komisarza ds. budżetu, Günthera Oettingera, pomysł ten znalazł się na uboczu.

Plastikowe morze problemów – odpady z tworzyw sztucznych w środowisku morskim

Jeśli nie zaczniemy działać na poważną skalę, w połowie obecnego stulecia plastik stanie się drugim po wodzie najważniejszym elementem morskiego ekosystemu. Do oceanów trafiło już tyle śmieci z tworzyw sztucznych, że powstają śmieciowe wyspy „plastikowej zupy” wielkie jak kontynenty. Samo …

10 kroków dla zdrowego środowiska

ONZ opracowała dziesięciostopniowy plan działania na rzecz walki z zanieczyszczeniem tworzywami sztucznymi, w tym wymianę najlepszych praktyk, skuteczniejsze zaangażowanie konsumentów i przemysłu, promowanie rozwiązań alternatywnych, monitorowanie środków i wykorzystywanie dochodów z opłat w celu ułatwienia zmian.  W szczególności w raporcie wspomniano również o zachętach ekonomicznych jako sposobie promowania przyjaznych dla środowiska alternatyw, w tym ulg podatkowych, finansowania badań i rozwoju oraz obniżenia lub zniesienia podatków od materiałów importowych potrzebnych do wytworzenia produktów.

Jednak Ariadna Rodrigo prowadząca kampanię na rzecz zrównoważonego rozwoju, powiedziała, że obecne zachęty „nie działają” i nalegała, że nowa fala tak zwanych rozszerzonych programów odpowiedzialności producenta jest potrzebna, by „projektować produkty z odpadów” i wprowadzić system „zanieczyszczający płaci”. Zarówno Solheim, jak i sam raport przyznaje, że nie ma jednego rozwiązania tego problemu, ze względu na ogromne różnice między regionami na świecie. Szacuje się, że dwa miliardy ludzi nie ma dostępu do zakładów recyklingu.