Nagroda Nobla w dziedzinie chemii przyznana. „Ich działania uczyniły chemię bardziej ekologiczną”

Chemia-nobel-nagroda-

Tegoroczni laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie chemii - Benjamin List i David W.C. MacMillan / foto via [(nobelprize.org)]

W tym tygodniu poznajemy tegorocznych laureatów Nagrody Nobla. Akademia Szwedzka poinformowała, że laur w dziedzinie chemii otrzymają Benjamin List i David W.C. MacMillan za opracowanie „asymetrycznej analizy organoleptycznej”. Pozwala ona na tworzenie nowych organicznych związków chemicznych np. leków.

 

 

Dziś (6 października) Akademia Szwedzka poinformowała o laureatach w dziedzinie chemii. Nagroda Nobla trafi do chemików – Niemca Benjamina Lista oraz Szkota Davida W.C. MacMillana.

„Budowanie cząsteczek to trudna sztuka. Benjamin List i David MacMillan otrzymują Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii 2021 za opracowanie nowego, precyzyjnego narzędzia do budowy molekularnej: organokatalizy. Miało to ogromny wpływ na badania farmaceutyczne i uczyniło chemię bardziej ekologiczną” – stwierdził Komitet Noblowski.

„Naukowcy od dawna wierzyli, że dostępne są tylko dwa rodzaje katalizatorów: metale i enzymy. Niezależnie od siebie laureaci Nagrody Nobla Benjamin List i David MacMillan opracowali trzeci typ – asymetryczną katalizę organiczną” – zaznaczono.

Nagroda może być przyznana maksymalnie trzem osobom, wybranym przez Królewską Szwedzką Akademię Nauk. Oprócz medalu i dyplomu do podziału jest kwota 10 mln koron szwedzkich, czyli nieco ponad 980 tys. euro.

Nagroda Nobla z chemii jest przyznawana od 1901 r. Dotychczas otrzymało ją, włącznie z tegorocznymi laureatami, 187 chemików. W tym gronie znajduje się siedem kobiet, w tym Polka Maria Skłodowska-Curie, która została wyróżniona w 1911 r. Osiem lat wcześniej także otrzymała nagrodę, lecz w dziedzinie fizyki. Nobla z chemii dostała również jej córka, Irene Joliot-Curie (w 1935 r.)

Nobel w dziedzinie fizyki za modelowanie ziemskiego klimatu

Tegoroczni laureaci w dziedzinie fizyki dostaną nagrodę za „przełomowy wkład w nasze zrozumienie skomplikowanych systemów fizycznych”.

Kiedy poznamy pozostałych laureatów?

W poniedziałek (4 października) Akademia ogłosiła, że Nagroda Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii trafi do amerykańskich naukowców – Davida Juliusa oraz Ardema Patapoutiana, którzy zostali wyróżnieni za odkrycie receptorów temperatury i dotyku.

We wtorek natomiast zostali ogłoszeni tegoroczni wyróżnieni w dziedzinie fizyki. Laur otrzymają Syukuro Manabe, Klaus Hasselmann i Giorgio Parisi za „przełomowy wkład w nasze zrozumienie skomplikowanych systemów fizycznych”.

W czwartek ogłoszony zostanie laureat z literatury. W piątek pięcioosobowy Norweski Komitet Noblowski, wybrany przez parlament Norwegii, ogłosi w Oslo laureata Pokojowej Nagrody Nobla. Do tegorocznej nagrody w tej kategorii nominowano 329 kandydatur, z czego 234 osób oraz 95 organizacji.

Wśród nominowanych według mediów znaleźli się m.in. rosyjski opozycjonista Aleksiej Nawalny, bojownik o demokrację w Hongkongu Martin Lee, czy ruch Black Lives Matter. Faworytami w zakładach bukmacherskich są jednak szwedzka aktywistka Greta Thunberg oraz Światowa Organizacja Zdrowia (WHO).

Laureata nagrody jednak ciężko przewidzieć. Wspomniani „faworyci” pełnili tę rolę również w ostatnich latach, lecz nie osiągnęli ostatecznego sukcesu – działaczka klimatyczna przegrała z premierem Etiopii Abiy Ahmedem w 2019 r., a w zeszłym roku nagrodę otrzymała nie WHO, a inna organizacja – Światowy Program Żywnościowy (WFP).

W poniedziałek (11 października) poznamy natomiast laureata jedynej nagrody, której nie ustanowił w swoim testamencie fundator Alfred Nobel. To nagroda Szwedzkiego Banku Narodowego im. Alfreda Nobla, zwana „ekonomicznym Noblem”.