Które polskie regiony skorzystają z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji?

Elisa Ferreira, unijna komisarz do spraw spójności i reform w trakcie przesłuchania przed komisją Parlamentu Europejskiego / Zdjęcie via flickr.com @European Parliament / (CC BY 2.0)

Komisja Europejska zaprezentowała w środę wstępną listę regionów, do których popłynie finansowanie z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji. Na dofinansowanie może liczyć około 100 regionów z całej Unii Europejskiej, w tym kilka z Polski.

 

 

Zaprezentowane w środę (26 lutego) przez Elisę Ferreirę, unijną komisarz ds. spójności i reform lista około stu europejskich regionów objętych finansowaniem z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji (FST) jest punktem wyjściowym do dalszych negocjacji.

Na dofinansowanie mogą liczyć m.in. mieszkańcy Śląska. Jednak to nie jedyny region, który w Polsce wytypowała Komisja Europejska.

Będzie unijny plan działania na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym

Unia Europejska odsłania kolejne elementy tworzące schemat Europejskiego Zielonego Ładu. Bruksela zapowiedziała utworzenie funduszu na rzecz wsparcia firm, które opracowują rozwiązania na rzecz mórz i oceanów.

Wstępna lista

FST jest integralną częścią nowego budżetu Unii Europejskiej, co do którego szefowie państw nie wypracowali kompromisu w ubiegłym tygodniu. Komisja zapewnia, że środki na FST są już zarezerwowane i nie podlegają ewentualnym cięciom. Na FST w latach 2021-2027 zarezerwowano 7,5 mld euro, z czego Polska ma otrzymać największą część – 2 mld euro.

To pozwala na wstępne planowanie projektu. Dlatego Komisja przedstawiła w środę listę około stu europejskich regionów – około 10 proc. całości – które skorzystają z tych zasobów. Lista zaprezentowana przez KE nie jest ostateczna. Unijna egzekutywa rozmawiała z poszczególnymi krajami od dwóch miesięcy. Ostateczna lista europejskich regionów wydłuży się, a od marca państwa członkowskie będą mogły definiować szczegóły projektów.

„Po raz pierwszy pokazujemy publicznie, jakie wybraliśmy regiony. To jednocześnie zaproszenie dla krajów członkowskich do przygotowywania planów transformacji”, powiedziała w Brukseli unijna komisarz Elisa Ferreira.

Kto wybuduje farmy na polskim morzu?

Dziesiątki uwag spłynęły do projektu ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych. Dużo wątpliwości dotyczy tzw. wkładu lokalnego, bo zapis może obudzić czujność Brukseli. Pojawił się też postulat, by farmom przyjrzała się bliżej Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

 

W polskiej …

Inwestycje w nowe technologie

Przy okazji środowej prezentacji list regionów Komisja wskazała poszczególnym państwom zakres reform do podjęcia w ramach FST. Dokument KE ma być podstawą do rozmów z krajami UE. Dostarcza on wytyczne dla stolic w sprawie przygotowania przez nie planów transformacyjnych, które będą stanowiły podstawę dla wydawania środków.

Komisja przekonuje, że „proces transformacji energetycznej w Polsce wpłynie na wszystkie regiony wydobycia węgla: na Śląsk, Wielkopolskę, Dolny Śląsk, Łódzkie, Lubelskie i Małopolskie”. Największym polskim regionem górniczym, który otrzyma dofinansowanie z UE jest Śląsk, gdzie węgiel wydobywa się w 18 kopalniach. Komisja podzieliła go na strefy, które obejmują: Katowice, Bielsko-Białą, Tychy, Rybnik, Gliwice, Bytom i Sosnowiec. KE podkreśla, że „pomimo odchodzenia od produkcji węgla od lat 90. XX w., lokalna gospodarka jest nadal silnie uzależniona od sektora wydobywczego”.

Unijna egzekutywa sugeruje, by w ramach sprawiedliwej transformacji (zamykania kopalń i szukania zatrudnienia dla zwalnianych górników w innych branżach) inwestować w małe i średnie firmy, start-upy, nowe przedsiębiorstwa czy też poprzez wspieranie transferu zaawansowanych technologii. Wskazane jest także podnoszenie umiejętności i przekwalifikowywanie pracowników.

W Europie więcej energii ze słońca i wiatru niż z węgla

W Europie spada zużycie węgla, a produkcja prądu z odnawialnych źródeł energii (OZE) osiągnęła najwyższy poziom w historii.

 

 

W ciągu ostatnich dwunastu miesięcy emisje dwutlenku węgla w Europie spadły o 12 proc. Do atmosfery trafiło go o 120 mln ton mniej …

Polski wyjątek

„W Katowicach, Tychach, Rybniku czy Gliwicach może dojść do utraty miejsc pracy, które mogą nie zostać całkowicie zrekompensowane przez powstanie firm z sektora MŚP”, napisano w raporcie Komisji. Z tego powodu UE chce dopuścić, by na tym obszarze środki z FST przeznaczono także na wsparcie inwestycji produkcyjnych w dużych przedsiębiorstwach.

Innym z polskich regionów wskazanym przez UE jest Konin, gdzie nadal wydobywa się węgiel brunatny wykorzystywany w produkcji elektrycznej. W tym regionie przy wydobyciu zatrudniono ponad 6 tys. osób, a środki z FST także można będzie przeznaczyć – inaczej niż w pozostałych europejskich regionach – na wsparcie dużych firm.

Pomoc finansowa na sprawiedliwą transformacje dotrze także do Wałbrzycha, gdzie – jak podkreślono w raporcie KE – utrzymuje się największe bezrobocie na Dolnym Śląsku. KE argumentuje, że przyczyną złej sytuacji w tym regionie jest górnicze dziedzictwo regionu: problemy geologiczne związane z podziemnymi strukturami górniczymi uniemożliwiają bowiem skuteczny rozwój, a to przyczynia się do wyludnienia i ubóstwa.

Niemcy: Filmy będą dostawać "zielone certyfikaty"

Już niedługo w Niemczech widzowie będą mogli wybrać w kinie film nie tylko kierując się opiniami krytyków czy nazwiskami ulubionych twórców, ale także tym czy dany obraz powstał w sposób możliwie neutralny dla środowiska. Niemieckie produkcje będą bowiem mogły otrzymać …

Solidarna deklaracja

To czy Polska rzeczywiście otrzyma 2 mld euro w ramach FST zależy od postawy rządu. Premier Mateusz Morawiecki powinien zadeklarować – podobnie jak wszyscy unijni przywódcy – podjęcie przez Polskę działań na rzecz osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. W przeciwnym wypadku Polska może utracić połowę przewidzianego finansowania.

To pokłosie propozycji szefa Rady Europejskiej Charlesa Michela, który zaproponował niedawno, by wysokość wsparcia uzależnić od wsparcia dla głębokiej modernizacji sektora energetycznego. Ceną za odejście od węgla na rzecz neutralnych (bądź mniej inwazyjnych) dla środowiska źródeł ma być większe wsparcie od UE.

Mechanizm sprawiedliwej transformacji stanowi część tzw. Europejskiego Zielonego Ładu, czyli działań, które do 2050 r. mają doprowadzić unijną gospodarkę do neutralności klimatycznej. Skierowane są one jednocześnie na wsparcie gospodarki i tworzenie nowych miejsc pracy. Sam Fundusz ma zaś pomagać państwom, które czeka w związku z tym największa rewolucja w energetyce. Należy do nich Polska, której gospodarka wciąż oparta jest na węglu.

KE przedstawiła Nowy Zielony Ład

Komisja Europejska przedstawiła plan tego, jak unijną gospodarkę uczynić do 2050 r. neutralną klimatycznie, a jednocześnie wesprzeć gospodarkę. Konkretne wnioski ustawodawcze mają się pojawić w przyszłym roku.

 

Europejski Zielony Ład to sztandarowa propozycja nowej przewodniczącej KE Ursuli von der Leyen. Już …

 

 

Więcej informacji:

Raport KE nt. Funduszu Sprawiedliwej Transformacji