Finlandia: Niekończąca się historia trzeciego reaktora w Olkiluoto

Elektrownia w Olkiluoto (OL3) na południowym zachodzie Finlandii. Regularna produkcja energii z trzeciego bloku elektrowni atomowej nie rozpocznie się zgodnie z planem w marcu 2021 r., ale rok później, w lutym 2022 r.

Elektrownia w Olkiluoto (OL3) na południowym zachodzie Finlandii. Regularna produkcja energii z trzeciego bloku elektrowni atomowej nie rozpocznie się zgodnie z planem w marcu 2021 r., ale rok później, w lutym 2022 r. / Foto via twitter @tvo_fi

Trzeci reaktor w elektrowni jądrowej w Olkiluoto w Finlandii jest najdłużej budowanym blokiem jądrowym w Europie. Inwestycja opóźniona o 11 lat ma być w pełni uruchomiona w 2022 r. Pokryje ona około 15 proc. zapotrzebowania Finlandii na energię elektryczną, ale koszty budowy przewyższą kilkukrotnie pierwotne szacunki.

 

 

Spółka energetyczna Teollisuuden Voima (TVO), operator elektrowni w Olkiluoto (OL3) na południowym zachodzie Finlandii, ogłosiła w piątek (4 września), że regularna produkcja energii z trzeciego bloku elektrowni atomowej nie rozpocznie się zgodnie z planem w marcu 2021 r., ale rok później – w lutym 2022 r.

To kolejne opóźnienie inwestycji, która miała być gotowa w… 2009 r. TVO dysponuje od 1,5 roku licencją na użytkowanie trzeciego reaktora w Olkiluoto, jednak liczne problemy z inwestycją uniemożliwiają całkowite podłączenie reaktora do sieci.

Olkiluoto jest jedną z dwóch elektrowni jądrowych w Finlandii. Dotychczasowe dwa reaktory uruchomione na przełomie lat 70 i 80. wytwarzają ok. 16 proc. zużywanej w kraju energii elektrycznej. Łącznie z trzecim reaktorem będzie to już około 30 proc.

Olkiluoto to elektrownia na lata?

Przedłużające się oddanie do użytku trzeciego bloku w Olkiluoto stawia Finlandię w trudnej sytuacji. Kraj ten importuje sporo energii od sąsiadów: Rosji i Szwecji. Gra toczy się więc o poprawę niezależności energetycznej.

Szczególnie import ze Szwecji jest narażony na pewne utrudnienia ze względu na pogodę. W przypadku obfitych opadów szwedzkie elektrownie wodne produkują mnóstwo taniej energii, ale przy coraz częstszych suszach i pożarach lasów, jak np. w 2019 r., produkcja energii staje się droższa i mniej efektywna.

Dodatkowo Finlandia planuje dotrzymać wyznaczonego terminu i jeszcze przed końcem obecnej dekady chce zrezygnować ze spalania węgla, który dostarcza ponad 10 proc. energii w kraju.

Licencja na użytkowanie OL3 była możliwa dzięki pozytywnej opinii Fińskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Jądrowego i Promieniowania (STUK). Przyznano ją na czas określony, do końca 2038 r. Jednak założeniem jest, aby reaktor dostarczał energię przez nawet 60 lat. Olkiluto 3 będzie największym obiektem energetycznym w krajach nordyckich oraz bałtyckich. Pokryje rocznie ok. 15 proc. krajowego zapotrzebowania na energię elektryczną.

Tysiąc "zielonych projektów" czeka na wdrożenie w UE

Odbudowa europejskiej gospodarki po wywołanym przez pandemię koronawirusa kryzysie będzie wymagać ogromnych nakładów finansowych. Unijne programy ratunkowe mają jednak zostać skonstruowane tak, aby tę gospodarkę dodatkowo stymulować. Przynajmniej 30 proc. projektów ma też długofalowo wesprzeć ochronę klimatu. Według raportu EY …

Olkiluoto: Nowy blok z mocą dwóch istniejących

Elektrownia jądrowa Olkiluoto aktualnie składa się z dwóch bloków. Każdy z nich o mocy elektrycznej 880 MW. Trzeci o mocy 1600 MW czeka na pełne uruchomienie. Budowę czwartego anulowano. Najnowszy z bloków w Olkiluoto będzie reaktorem EPR (reaktor wodno-ciśnieniowy trzeciej generacji).

Kontrakt na budowę bloku energetycznego z reaktorem EPR w ramach inwestycji Olkiluoto 3, zawarto w 2003 r., budowę rozpoczęto w 2005 i planowano zakończyć w 2009 r. Obecnie plany dotyczące uruchomienia – przesunięcie rozpoczęcia eksploatacji na luty 2022 r. jest kolejnym w ostatnich latach – spowodowane są problemami w realizacji inwestycji. Opóźnienia wpływają także na kilkukrotny wzrost kosztów – według wstępnych szacunków nawet o 10 mld euro.

Budowa napotyka na wiele przeszkód. Dotyczą one nie tylko wyposażenia systemu wody morskiej, mającej schładzać pracę reaktorów, ale w trakcie prac doszło m.in. do pęknięcia w zaworach bezpieczeństwa ciśnieniowego. Ponadto wykryto wadliwe elementy w awaryjnych generatorach oraz niepokojące drgania w przewodzie wyrównawczym ciśnienia.

W ukończenie projektu zaangażowanych jest ponad 1,5 tys. specjalistów. W 2005 r, kiedy rozpoczęła się budowa, Finlandia była pierwszym od piętnastu lat krajem Europy Zachodniej, który zdecydował się na budowę nowego reaktora jądrowego.

Walka o wodę w Afryce: Etiopia, Egipt i Sudan spierają się o Tamę Wielkiego Odrodzenia na Nilu

Napełnianie zbiornika przy Tamie Wielkiego Odrodzenia na Błękitnym Nilu w Etiopii przyczynia się do nieporozumień z Egiptem i Sudanem. Strony konfliktu zobowiązują się do wypracowania porozumienia, jednak dotychczasowe próby nie przyniosły żadnego rezultatu.

 

 

Budowę Wielkiej Tamy Odrodzenia Etiopii (ang. GERD), rozpoczęto w …

STUK: Skrupulatni Finowie

Olkiluoto 3 miało być niedrogie – 3 mld euro – bezpieczne i gotowe już w 2009 r., jednak w związku z problemami i opóźnieniem realizacji projektu o trzynaście lat, według najnowszych szacunków koszty wzrosną do około 11-13 mld euro. Stephen Thomas, profesor z University of Greenwich Business School stwierdził, że przypadek Olkiluoto 3 jest „przykładem wszystkiego, co może pójść nie tak z ekonomicznego punktu widzenia podczas budowy nowych reaktorów”.

Projekt rozpoczął się jako wspólne przedsięwzięcie francuskiej firmy Areva i niemieckiego Siemensa, jednak już w 2009 r. Niemcy zmniejszyli swoje zaangażowanie pozostawiając Arevę jako głównego wykonawcę. Konsorcjum Areva-Siemens nie miało ani zdolności, ani wiedzy, zlecało więc praktycznie wszystko podwykonawcom. A ci popełniając błędy narażali się na czujne oko fińskiego dozoru jądrowego (STUK), który wskazywał wszystkie niedociągnięcia. Skrupulatność instytucji, która cieszy się w Finlandii bardzo wysokim społecznym zaufaniem – przekracza ono 90 proc. – skutecznie przedłużyło budowę.

EPR jest konstrukcją skomplikowaną, w dodatku z wieloma niestosowanymi dotąd rozwiązaniami. To m.in. całkowicie cyfrowy system sterowania i kontroli reaktora. Areva i STUK przez kilka lat prowadziły intensywną korespondencję na temat systemu, a STUK zatwierdził go dopiero w 2014 r. Już wtedy koszt inwestycji szacowano na ponad 8,5 mld euro.

Turcja: Odkrycie "ogromnych" złóż gazu na Morzu Czarnym. Ekspert: "Należy wstrzymać się z celebrowaniem"

Prezydent Turcji Recep Tayyip Erdoğan zapewnił, że złoża gazu będą dostępne dla Turcji już w 2023 r.

Olkiluoto nie jest jedyne

Problemy z realizacją inwestycji wpłynęły na pogorszenie relacji między STUK a francuską Arevą. Spór jeszcze w 2009 r. trafił do arbitrażu, który po prawie 10 latach zakończył się ugodą – Francuzi mieli zapłacić 540 mln euro. Dodatkowo każde kolejne opóźnienia, terminem nie do przekroczenia miał być rok 2020, zostało obwarowane kolejnymi karami umownymi.

Budowa reaktora w Olkiluoto przyczyniła się do bankructwa należącej w większości do francuskiego państwa Arevy. Paryż musiał podratować firmę ponad 4,5 mld euro z państwowej kasy, ale nie uniknęła ona przymusowego podziału. Według TVO konsorcjum Areva-Siemens jest „zobowiązane do zapewnienia adekwatności funduszy zarezerwowanych na sfinalizowanie projektu OL3, a także wszystkich okresów gwarancyjnych”.

W wywiadzie dla tabloidu Iltalehti w piątek (4 września) dyrektor projektu OL3 w TVO Jouni Silvennoinen powiedział, że nie chce podejmować się całkowitego oszacowania kosztów i strat. Poproszony o wypowiedzenie się na temat przedsięwzięcia, które według zgodnej opinii ekspertów przypomina „całkowitą porażkę”, Silvennoinen odpowiedział: „bez komentarza”.

Budowa OL3 nie jest wyjątkiem w Europie. Podobne opóźnienia notuje realizacja drugiego EPR-a we Flamanville we Francji. Być może złą passę odmieni finalizacja reaktorów EPR w brytyjskim Hinkley Point C. Sytuacja nieco lepiej przedstawia się w Azji. W Chinach w grudniu 2018 r. oddano do komercyjnej eksploatacji pierwszy z dwóch bloków jądrowych w Taishan. To pierwsza na świecie pracująca jednostka wyposażona w reaktor EPR.