COP26: Co trzeba wiedzieć o szczycie klimatycznym ONZ?

cop26-konferencja-stron-unfccc-unfccc-boris-johnson-wielka-brytania-glasgow-ndc-onz

Premier Wielkiej Brytanii Boris Johnson / fot. via flickr [Number 10]

Przed nami najważniejsze zgromadzenie w sprawach klimatycznych – COP26. Konferencja ma być testem na to czy światowi przywódcy są w stanie się dogadać w sprawie ratowania klimatu. Czego można się spodziewać się po tegorocznej konferencji? Jakie tematy zdominują szczyt klimatyczny ONZ?

 

 

COP26 to posiedzenie państw-stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych o Zmianie Klimatu (UNFCC; ang. Conference of the Parties). Najważniejsze tegoroczne zgromadzenie w sprawach klimatycznych odbędzie się w dniach 31 października do 12 listopada w Glasgow.

Za COP 26. odpowiadają rządy Wielkiej Brytanii i Włoch. Przewodniczącym COP26 będzie Alok Sharma, członek brytyjskiej Partii Konserwatywnej. Weźmie w niej udział 196 liderów państw z całego świata oraz około 25 tys. prelegentów, słuchaczy, aktywistów i dziennikarzy.

Szczyt od 1995 r. odbywa się corocznie (z wyjątkiem 2020 r., na co wpływ miała pandemia). Pierwsza Konferencje miała miejsce w Berlinie. Trzykrotnie odbyła się również w Polsce – w 2008 r. w Poznaniu, w 2013 r. w Warszawie i w 2018 r. w Katowicach.

Oczekiwania wobec COP26 opierają się na trzech filarach: utrzymania globalnej skali wzrostu temperatury do maksymalnego poziomu 1,5°C (co wynika z paryskiego porozumienia klimatycznego), pakietu pomocowego dla państw rozwijających się oraz rozszerzającej się liście porozumień w ramach i poza oficjalnymi negocjacjami ONZ.

Jeśli chodzi o pierwszy punkt, COP26 ma przynieść bardziej rygorystyczne cele dla największych gospodarek w perspektywie do 2030 i 2050 r. Pakiet wsparcia dla krajów rozwijających się zakłada m.in., że państwa zamożne mają przedstawić plan przeznaczenia 100 mld dolarów do 2050 r. na ten cel. Dotyczy on również rozwiązania problemu niesprawiedliwego zadłużenia, co zostało podjęte na spotkaniach Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Banku Światowego i w ramach G20.

Program wydarzenia zakłada m.in. skupienie się na kwestiach takich jak transport, finanse, energia, młodzież i upodmiotowienie społeczeństwa, równość płci, nauka czy innowacje.

Szkocja chce osiągnąć 100 proc. energii z OZE przed COP26

Szkocja to lider energetyki odnawialnej w Europie. Według rządowych planów do końca bieżącego roku cały szkocki popyt na prąd mają zapewniać źródła odnawialne. Wiele wskazuje na to, że uda się ten cel osiągnąć jeszcze przed zaplanowaną na listopad konferencją klimatyczną …

NDC, czyli Krajowe Plany Klimatyczne

Istotnymi elementami światowej polityki klimatycznej są Krajowe Plany Klimatyczne (NDC) – dokumenty, w których poszczególne państwa informują, co i ile zrobią, aby przeciwdziałać zmianom klimatycznym. Porozumienie paryskie z 2015 r. zakłada, że plany te będą aktualizowane co 5 lat.

Kraje G20 odpowiadają za 75 proc. światowych emisji gazów cieplarnianych. Do tej pory Argentyna, Kanada, Unia Europejska, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone wzmocniły swoje cele redukcji emisji do 2030 r. Jak wynika z analizy Climate Action Tracker jedynie Wielka Brytania jest oceniana jako bliska zgodności z założeniem utrzymania globalnej skali wzrostu temperatury do maksymalnego poziomu 1,5°C.

19 października Zjednoczone Królestwo opublikowało strategię „zero netto” – plan, dzięki któremu rząd w Londynie chce zrealizować ogłoszone zobowiązanie, by do 2050 r. osiągnąć zerową emisje netto gazów cieplarnianych. Tym samym Wielka Brytania stała się pierwszym krajem na świecie, który wyznaczył sobie cel zakończenia sprzedaży systemów grzewczych opalanych paliwami kopalnymi do 2035 r. Ministerstwo Skarbu rozpocznie reformy podatków energetycznych, aby ułatwić osiągnięcie tego celu.

Według brytyjskiego rządu, przedstawiona strategia odblokuje do 90 mld funtów inwestycji w zielone technologie do 2030 r., co ma przełożyć się na 440 tys. nowych miejsc pracy. Ponadto od 2030 r. zakazana ma być sprzedaż nowych samochodów z silnikami benzynowymi oraz Diesla, co ma być możliwe m.in. dzięki przeznaczeniu 620 mln funtów na dotacje na zakup samochodów elektrycznych i stacji do ich ładowania. Do 2024 r. Wielka Brytania ma podjąć decyzję ws. budowy nowej elektrowni atomowej oraz zostanie uruchomiony wart 120 mln funtów „fundusz przyszłości energetyki jądrowej”.

Z kolei Chiny, Indie i Turcja, które odpowiadają za 33 proc. światowych emisji gazów cieplarnianych, nie przedstawiły jeszcze zaktualizowanych NDC. Indonezja przedłożyła dokument z celami redukcji emisji gazów cieplarnianych identycznymi z tymi, które zaproponowały w 2015 r. (według oceny Climate Analytics i WRI).

Wiadomo jednak, że Chiny, zgodnie z oficjalnym planem opublikowanym przez państwowe media, stawiają sobie za cel zmniejszenie zużycia paliw kopalnych do poziomu poniżej 20 proc. do 2060 r. Ponadto do 2030 r. poziom emisji CO2 powinien zostać zredukowany o ponad 65 proc. w porównaniu ze wskaźnikami z 2005 r.

W zeszłym tygodniu Arabia Saudyjska ogłosiła plan zielonej transformacji. Chodzi w nim m.in. o całkowite wyeliminowanie emisji gazów cieplarnianych, ale gigantyczne zyski z produkcji ropy naftowej pozostaną. Szczegóły inicjatywy Arabia Saudyjska ma zaprezentować podczas szczytu COP26.

Z kolei 26 października premier Australii Scott Morrison w imieniu swojego kraju zadeklarował osiągnięcie neutralności węglowej do 2050 r. Ponadto premier zapowiedział, że Australia do roku 2030 ograniczy emisje o 35 proc. poniżej stanu z 2005 r. Podkreślono jednak, że osiągnięcie neutralności klimatycznej nie zakłada zatrzymania eksploatacji australijskich złóż paliw kopalnych.

Japonia przedłożyła tymczasowe zaktualizowane NDC, zobowiązując się do zmniejszenia emisji o 46 proc. do 2030 r. w stosunku do poziomów z 2013 r. Korea Południowa zobowiązała się przedstawić swój zaktualizowany NDC na szczycie, ogłaszając tymczasowy cel redukcji emisji do 2030 r. o 40 proc. względem poziomów z 2018 r. Z kolei prezydent Rosji Władimir Putin ogłosił, że kraj dąży do osiągnięcia neutralności węglowej do 2060 r.

Kluczowe kwestie COP26

Jedną z kluczowych punktów Konferencji jest porozumienie węglowe. Bardzo prawdopodobne jest, że Stany Zjednoczone zobowiążą się do zakończenia finansowania paliw kopalnych. Z kolei Chiny zaczynają wprowadzać ograniczenie projektów węglowych, a w Indiach cztery stany przyjęły zasadę „żadnego nowego węgla”.

Kwestia węgla wydaje się być priorytetem dla brytyjskiego rządu, który chcą, by COP26 był początkiem końca ery węgla. W maju państwa G7 zgodziły się zakończyć w tym roku bezpośrednie rządowe wsparcie dla energetyki węglowej, jednak nie wyznaczyły harmonogramu odejścia od tego surowca.

Premier Wielkiej Brytanii Boris Johnson określił cele COP26 jako „węgiel, samochody, gotówka i drzewa”. W swoim wrześniowym przemówieniu na konferencji Youth4Climate powiedział: „Chcemy odejść od wykorzystywania węgla jako sposobu wytwarzania energii elektrycznej, przejść na odnawialne źródła energii. Chcemy, aby wszystkie kraje na świecie odeszły od węgla”.

„Chcemy, aby wszyscy przestali używać pojazdów z silnikami spalinowymi”, dodał. Zaznaczył również potrzebę zebrania funduszy w celu zwalczania zmian klimatycznych oraz posadzenia setki milionów drzew na całym świecie. „Jeśli zrobimy to wszystko (….) możemy uczynić COP26 początkiem końca zmian klimatycznych”, zaznaczył.

Podwyżki cen prądu i gazu w Europie. Receptą powstanie Unii Energetycznej?

Drastyczne podwyżki cen energii w całej Europie powodują wzrost kosztów energii dla konsumentów.

Stanowisko Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej 6 października zatwierdziła konkluzję określające stanowisko UE (w tym Polski) na COP26. Podkreślono w nim pilną potrzebę wzmocnienia globalnej reakcji na kryzys klimatyczny oraz potrzebę uczciwej i sprawiedliwej transformacji na całym świecie.

„Świat nie jest obecnie na dobrej drodze do utrzymania globalnego ocieplenia poniżej 1,5 stopnia. Aby temperatura naszej planety pozostała w bezpiecznych granicach, konieczne są dalsze wspólne wysiłki. Podczas COP 26 UE zwróci się do wszystkich stron porozumienia paryskiego o przedstawienie ambitnych krajowych celów redukcji emisji, a do krajów rozwiniętych – o zwiększenie międzynarodowego finansowania działań klimatycznych”, powiedział Andrej Vizjak, słoweński minister środowiska i planowania przestrzennego. Słowenia w tym półroczu przewodzi unijnym pracom.

„Dzięki przyjętym dziś konkluzjom UE ma nie tylko wolę, ale również silny mandat do prowadzenia dyskusji we właściwym kierunku, którym są ochrona planety z korzyścią dla wszystkich i stanie po stronie krajów najbardziej narażonych na zmianę klimatu”, dodał minister.

W konkluzjach wezwano wszystkie strony do przedstawienia ambitnych wkładów, ustalonych na poziomie krajowym. Przypomniano w nich także, że UE i jej państwa są największymi na świecie fundatorami finansowania działań klimatycznych, a inne kraje rozwinięte zachęca się do zwiększenia wkładów w ramach wspólnego celu krajów rozwiniętych, którym jest uruchamianie – do 2025 r. – 100 mld dolarów rocznie.

Ponadto w konkluzjach przedstawiono stanowisko UE co do dobrowolnej współpracy na podstawie art. 6 porozumienia paryskiego, który określa zasady dotyczące międzynarodowych rynków uprawnień do emisji dwutlenku i umożliwia krajom handel redukcją emisji.