COP26: Podsumowanie pierwszego tygodnia szczytu klimatycznego

cop26-glasgow-boris-johnson-kryzys-klimatyczny-klimat-wylesianie-metan

Premier Wielkiej Brytanii Boris Johnson, Emmerson Mnangagwa, prezydent Zimbabwe i Sekretarz Generalny ONZ António Guterres / fot. via flickr [COP26]

W niedzielę (7 listopada) minie pierwszy tydzień szczytu klimatycznego COP26. Na oenzetowskiej konferencji pojawia się coraz więcej deklaracji i zobowiązań krajów do walki ze zmianami klimatu. Co dotychczas ustalono?

 

 

Pierwszym porozumieniem szczytu była deklaracja ws. wylesiania, którą podpisali liderzy ponad 100 państw, na terenie których znajduje się 85 proc. światowych lasów. Zawiera ona postulaty odwrócenia procesu wycinania lasów i degradacji gleby do 2030 r. Na cel ten zostanie przeznaczone prawie 14 mld funtów (19,2 mld dolarów), z czego 8,75 mld pochodzić będzie od 12 wysoko rozwiniętych krajów (m.in. Wielkiej Brytanii), a 5,3 mld – od 30 firm z sektora prywatnego.

Ponad 80 państw zobowiązało się również obciąć emisje metanu. Porozumienie zainicjowały wspólnie USA i Unia Europejska – pod dokumentem zabrakło jednak podpisów przedstawicieli m.in. Rosji, Indii i Chin, a więc krajów, które emitują najwięcej metanu na świecie.

Podjęte na COP26 zobowiązanie obejmuje kluczowe obecnie źródła emisji metanu, czyli nieszczelną infrastrukturę naftową i gazową, stare kopalnie węgla, rolnictwo, a także gospodarkę odpadami i ściekami.

Brytyjski rząd poinformował w środę (3 listopada) o nowej deklaracji dotyczącej wycofania się z węgla. Podpisała ją także Polska, która – jak podkreślają gospodarze szczytu klimatycznego – znalazła się w tym gronie po raz pierwszy w historii podobnie jak 18 innych państw, które nie deklarowały oficjalnie odejścia od węgla w określonej perspektywie czasowej.

Grupa 190 krajów oraz organizacji uzgodniła cel zakończenia nowych inwestycji węglowych i konieczność odejścia od energetyki węglowej. Wśród krajów nowej koalicji oprócz Polski są na przykład Wietnam, Egipt, Chile i Maroko. Wśród przyjętych celów są m.in. rezygnacja z nowych inwestycji w węgiel, znaczący rozwój czystych technologii i efektywności energetycznej, sprawiedliwa transformacja dla pracowników sektora węglowego.

Wspólne oświadczenie zawiera m.in. deklaracje o wycofaniu się z węgla do 2030 r. w przypadku większych gospodarek i do 2040, jeśli chodzi o resztę świata.

Ponadto Kanada, USA i 18 innych krajów zobowiązały się w czwartek (4 listopada) do wstrzymania publicznego finansowania projektów związanych z paliwami kopalnymi za granicą do końca przyszłego roku, a zamiast tego mają skierować swoje wydatki na czystą energię. Wraz z nimi zobowiązanie podpisały: Dania, Etiopia, Finlandia, Gambia, Kostaryka, Nowa Zelandia, Włochy i Wyspy Marshalla, a także Europejski Bank Inwestycyjny i Wschodnioafrykański Bank Rozwoju.

Pierwsze porozumienie COP26: Światowi liderzy obiecują powstrzymanie wylesiania

Deklaracja zawiera postulaty odwrócenia procesu wycinania lasów i degradacji gleby do 2030 r.

Co zawierają deklaracje poszczególnych państw?

CHORWACJA

Chorwacja zobowiązała się do wycofania się z węgla do 2033 r. oraz do obniżenia emisji dwutlenku węgla o 45 proc. (w stosunku do poziomu z 1990 r.) do 2030 r., przekazał premier Andrej Plenković. Podkreślił, że rząd „naciskał, aby zrobić to jeszcze wcześniej”.

GRECJA

Premier Grecji Kyriakos Mitsotakis w swoim poniedziałkowym (1 listopada) przemówieniu zapowiedział, że Grecja „będzie wolna od węgla brunatnego najpóźniej do 2028 r., podczas gdy wszystkie stare bloki węgla brunatnego zostaną wycofane do 2023 r.”.

Co więcej, zapowiedział cel ogłoszenia 10 proc. mórz Grecji strefami zakazu połowu do 2030 r. „Rząd zatwierdzi w tym tygodniu naszą nową ustawę klimatyczną, wyznaczającą ambitne cele w zakresie zmian klimatycznych”, dodał premier.

INDIE

Indyjski premier Narendra Modi ogłosił na szczycie klimatycznym COP26, że jego kraj chce być neutralny klimatycznie do 2070 r. Indie emitują rocznie (najnowsze dane są z 2019 r.) prawie 2,6 tys. megaton CO2. Są więc trzecim na świecie – po Chinach (ponad 11,5 tys. megaton i USA (ponad 5,1 tys. megaton) – emitentem dwutlenku węgla do atmosfery, a czwartym, jeśli policzyć łącznie wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej.

„To prawda, że w naszym kraju mieszka 17 proc. populacji świata, ale jednocześnie odpowiadamy tylko za 5 proc. emisji CO2. Kiedy świat przesiada się na kolej, my nigdy z niej nie rezygnowaliśmy. Każdego dnia pociągami jeździ w Indiach więcej ludzi niż w pozostałych częściach świata razem wziętych” – podkreślił indyjski premier.

Modi przedstawił w Glasgow rozpisany na pięć punktów plan osiągnięcia do połowy XXI w. neutralności klimatycznej. Po pierwsze, Indie chcą do 2030 r. uzyskiwać ze źródeł innych niż spalanie kopalin 500 GW energii. Po drugie, połowa zapotrzebowania energetycznego kraju ma być pokryta dzięki energetyce odnawialnej.

Po trzecie, redukcja emisji CO2 wyniesie do 2030 r. 1 mld ton. Po czwarte, spełnienie warunku numer 3 będzie oznaczać redukcję zużycia węgla w gospodarce o 45 proc. do 2030 r. Piątym punktem jest właśnie osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r.

INDONEZJA

Indonezja zapowiedziała, że może wycofać elektrownie węglowe do 2040 r., jeśli tylko otrzyma wystarczająco pomoc finansową od społeczności międzynarodowej. Archipelag Azji Południowo-Wschodniej jest czwartym najbardziej zaludnionym obszarem na świecie i ósmym największym emitentem gazów cieplarnianych.

W czwartek (4 listopada) władze Indonezji zakwestionowały jednak warunki umowy o zaprzestaniu wylesiania do 2030 r. podpisanej przez przedstawicieli ponad 100 państw.

„Wydana deklaracja wcale nie odnosi się do zakończenia deforestacji do 2030 r.” – oświadczył wprost indonezyjski wiceminister spraw zagranicznych Mahendra Siregar. Jak dodał, „porozumienie to było nieprawdziwe i wprowadzające w błąd, bo zostało ogłoszone przedwcześnie, czyli przed końcem prowadzonych negocjacji”.

Minister środowiska i leśnictwa Siti Nurbaya Bakar stwierdziła, że „zmuszanie Indonezji do całkowitego zaprzestania deforestacji do 2030 r. jest wyraźnie nieodpowiednie i niesprawiedliwe. „Cele stawiane podczas szczytu klimatycznego nie mogą hamować rozwoju gospodarczego państw” – dodała.

NIGERIA

Prezydent Muhammad Buhari zapowiedział podczas COP26, że jego kraj zmniejszy emisję dwutlenku węgla do zera netto do 2060 r. „Pustynie na północy, susza w centrum, zanieczyszczenia są na wybrzeżu są wystarczającymi dowodami (…). Nigeria zobowiązała się do zera netto do 2060 r.”, powiedział we wtorek (2 listopada)

Dodał, że Nigeria opracowała szczegółowy plan transformacji energetycznej i mapę drogową w oparciu o najnowsze dane. Wraz z planem transformacji Nigerii gaz ma odgrywać kluczową rolę.

POLSKA

Polska zobowiązała się do stopniowego odejścia od węgla, dołączając do nowej deklaracji, o której poinformował brytyjski rząd. Porozumienie mówi o zobowiązaniu „do stopniowego odchodzenia od energii węglowej w gospodarkach w latach 2030 w przypadku dużych gospodarek i 2040 w przypadku reszty świata”. Ministerstwo Klimatu i Środowiska jednak doprecyzowało, że „w przypadku Polski mówimy o latach czterdziestych”.

Minister klimatu i środowiska Anna Moskwa napisała na Twitterze, że Polska zamierza odejść od węgla w 2049 r. „Transformacja w najbliższych latach musi być przede wszystkim zaplanowana i sprawiedliwa. Przyjęta przez Rząd RP umowa społeczna zakłada odejście od węgla kamiennego do 2049 r. Bezpieczeństwo energetyczne, jak i zapewnienie miejsc pracy jest dla nas priorytetem”, podkreśliła.

PPCA

Ukraina, Chile, Singapur, Słowenia i Estonia znalazły się wśród 27 nowych członków PPCA (ang. Powering Past Coal Alliance), inicjatywy mającej na celu ochronę klimatu i przyspieszenie rozwoju gospodarczego poprzez szybkie odejście od energetyki węglowej. Tym samym liczba krajów, miast, regionów i przedsiębiorstw, działających na rzecz stopniowego odchodzenia od węgla stowarzyszonych w PPCA wzrosła do 164.

Do sojuszu przystąpiło również Chile, zobowiązując się do znaczących kroków w celu przyspieszenia obecnego terminu odejścia od węgla (2040 r.). Mauritius chce pożegnać się z węglem do 2030 r.

Do grona członków PPCA dołączyło również kilka samorządów terytorialnych z krajów zależnych od węgla – m.in. Wałbrzych i Koszalin.

UKRAINA

Ukraina zobowiązała się do zaprzestania produkcji energii z węgla do 2035 r., a także do inwestowania w odnawialne źródła energii i zapewnienia sprawiedliwej transformacji.

„Ukraina zmierza w kierunku dekarbonizacji sektora energetycznego, a w szczególności całkowitego wycofania z eksploatacji elektrowni węglowych, a także znacznego wzrostu produkcji odnawialnej”, powiedział w oświadczeniu minister energetyki Ukrainy Herman Galuschenko.

USA | UE | WIELKA BRYTANIA

Stany Zjednoczone, UE i Wielka Brytania zgodziły się zmobilizować 8,5 mld dolarów dla Republiki Południowej Afryki, aby przyspieszyć odchodzenie od węgla, inwestować w odnawialne źródła energii i chronić społeczności uzależnione od paliw kopalnych.

WIELKA BRYTANIA

Natomiast Wielka Brytania zobowiązała się do przekazania ponad 55 mln funtów wsparcia na pomoc Pakistanowi w walce ze zmianami klimatycznymi. Według danych brytyjskiego rządu Pakistan został zaklasyfikowany na 8. miejscu najbardziej narażonym na zmiany klimatyczne. Plan obejmuje trzy części:

– pięcioletni program o wartości 38 mln funtów ma pomóc najbiedniejszym społecznościom Pakistanu przed zmieniającym się klimatem,

– pięcioletni program zarządzania wodą – o wartości 15 mln funtów,

– dodatkowe 2,5 mln funtów na wsparcie nowych inwestycji klimatycznych.

Zjednoczone Królestwo przekaże również 200 mln funtów, wraz z 11 innymi darczyńcami, w ramach nowego funduszu o wartości 1,1 mld funtów (1,5 mld dolarów) na ochronę dorzecza Konga.