CCPI: Świat nie radzi sobie z ratowaniem klimatu. Jak wypadła Polska?

klimat, Polska, USA, Unia Europejska, CCPI

W rankingu dokonano analizy poziomu emisji sprzed pandemii koronawirusa. Jak zaznaczyli twórcy, nie odzwierciedla on ograniczenia emisji z ostatnich miesięcy./ Foto via unsplash [@markusspiske]

Z najnowszego „The Climate Change Performance Index 2021” wynika, że ani jeden kraj na świecie nie realizuje wytycznych zgodnych z założeniami porozumienia klimatycznego z Paryża z 2015 r. Niskie miejsce w rankingu zajęła Polska, która wciąż nie ma długoterminowej strategii energetycznej.

 

 

Raport opracowały wspólnie Germanwatch i NewClimate Institute i Climate Action Network (CAN). Poddano w nim ocenie 57 krajów świata oraz Unię Europejską. Łącznie odpowiadają one za 90 proc. światowych emisji. W rankingu oceniano cztery kategorie: emisję gazów cieplarnianych, energię odnawialną, wykorzystanie energii i politykę klimatyczną.

Jak dokonać zielonej transformacji regionów węglowych?

Transformacja energetyczna to duże wyzwanie dla obszarów, które  pozyskują energię głównie z paliw kopalnych.

UE może być wzorem dla wszystkich

W rankingu dokonano analizy poziomu emisji sprzed pandemii koronawirusa. Jak zaznaczyli twórcy, nie odzwierciedla on ograniczenia emisji z ostatnich miesięcy.

Raport opublikowano kilka dni przed unijnym szczytem (10-11 grudnia), na którym Wspólnota być może zdecyduje o zwiększeniu ambicji klimatycznych tj. podwyższeniu celu redukcji emisji gazów cieplarnianych o 55 proc. (obecnie 40 proc.) do 2030 r. względem poziomu z 1990 r., a 12 grudnia, w piątą rocznicę uchwalenia porozumienia paryskiego, odbędzie się Szczyt Klimatyczny ONZ.

„Unia może stać się wzorem ochrony klimatu, jeśli w ramach zielonej odbudowy gospodarczej po kryzysie spowodowanym przez pandemię koronawirusa ustali ambitne cele klimatyczne na 2030 r., zgodne z założeniem ograniczenia globalnego ocieplenia do 1,5°C, a także sprawnie wdroży i będzie dalej rozwijać swój Zielony Ład. Może jednak zaliczyć nieprzyjemny upadek, jeśli zamiast zielonej odbudowy zajmie się greenwashingiem, umieszczając w Europejskim Zielonym Ładzie nieadekwatne cele i narzędzia”, powiedział Jan Burck z Germanwatch, jeden z autorów Indeksu.

Kiedy Czechy zrezygnują z węgla? Znamy wstępną datę

Paliwa kopalne, w tym węgiel brunatny i gaz, są dominującym źródłem energii w Czechach, z 73 proc. udziałem w produkcji energii.

USA na dnie

Autorzy rankingu celowo pozostawili trzy pierwsze miejsca w rankingu nieobsadzone. To znak, że w pięć lat po przyjęciu paryskiego porozumienia klimatycznego żaden kraj na świecie nie jest na ścieżce, która byłaby zgodna z założeniami dokumentu. Najwyżej oceniono Szwecję. Na piątym miejscu sklasyfikowano Wielką Brytanię, na ostatnim 61. (57+UE+3 miejsca wolne) Stany Zjednoczone.

Szwecja jest światowym liderem od czterech lat. Ale nawet tego kraju nie można uznać za klimatyczny wzór do naśladowania, który zmierza w kierunku realizacji założeń porozumienia paryskiego. Szwecja osiągnęła bardzo dobre wyniki w obszarze emisji gazów cieplarnianych, energii odnawialnej i polityki klimatycznej. W każdej z tych dziedzin Szwecja znalazła się w czołówce.

Na drugim końcu rankingu znalazły się Stany Zjednoczone. USA drugi rok z rzędu zajmują ostatnią pozycję, po Arabii Saudyjskiej. USA otrzymały ocenę „bardzo niską” we wszystkich kategoriach poza energią odnawialną. Szansą na poprawienie wyników w rankingu jest prezydentura Joe Bidena, który zastąpi Donalda Trumpa, o ile obietnice z kampanii wyborczej zostaną zrealizowane. Biorąc pod uwagę, że wciąż nie wiadomo, kto będzie miał większość w amerykańskim Senacie, nie ma jednak pewności, w jakim stopniu plany Bidena faktycznie zostaną wdrożone, zauważają autorzy raportu.

USA Bidena będą współpracować z Europą ws. zmian klimatycznych?

Joe Biden będzie prowadził inną od Donalda Trumpa politykę klimatyczną?

Jak wypadła UE?

Autorzy raportu napisali w podsumowani, że w ogólnym rozrachunku emisje gazów cieplarnianych nieco wzrosły, ale ich poziom spadł w ponad połowie (32) analizowanych krajów. W dwóch trzecich (38) państw ponad 10 proc. całkowitej energii pierwotnej pochodzi aktualnie z odnawialnych źródeł, a w 12 krajach udział OZE wynosi ponad 20 proc.

Na tym tle „działania na rzecz ochrony klimatu w siedmiu państwach członkowskich UE i w całej Unii zostały ocenione wysoko, ale pięć państw członkowskich UE otrzymało w tej kategorii bardzo niską ocenę. Najlepiej wypadły kraje nordyckie oraz Portugalia. Szwecja wyznacza standardy w obszarze emisji gazów cieplarnianych, energii odnawialnej i polityki klimatycznej, ale od osiągnięcia jeszcze lepszej oceny dzieli Szwecję bardzo wysokie zużycie energii per capita

Obciążeniem dla UE są wyniki Węgier, Polski i Czech. W efekcie pozycja Unii wzrosła z 22. pozycji w zeszłym roku na 16., co było związane niemal wyłącznie z o wiele lepiej ocenianą polityką klimatyczną.

Bloomberg: W Polsce do 2030 r. udział węgla w miksie energetycznym zmniejszy się pięciokrotnie

Obecnie udział węgla w polskim miksie energetycznym wynosi około 75 proc.

Polska kulą u nogi?

W stosunku do ubiegłorocznego notowania Polska awansowała o 2 pozycje, z 50. na 48. „Zostaliśmy sami w Unii Europejskiej, jako jedyni nie popierając neutralności klimatycznej do 2050 r. Nasz Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu pozostawia węgiel jako paliwo w ponad 50 proc. jeszcze w 2030 r. Nie mamy długoterminowej strategii niskoemisyjnej, która powinna być w tym roku przedłożona Komisji Europejskiej. Promocja samochodów i autobusów elektrycznych, która miała być forpocztą proklimatycznych zmian w transporcie, całkowicie nie wypaliła. Nic dziwnego, że wyprzedza nas o wiele długości choćby Maroko„, stwierdził dr Wojciech Szymalski, prezes Instytutu na rzecz Ekorozwoju, który brał udział w pracach przy powstaniu raportu.

Z kolei dr Kacper Szulecki z Uniwersytetu w Oslo twierdzi, że chociaż Polska plasuje się w dolnych rejonach rankingu, to widać jednak postęp. „Biorąc pod uwagę trudniejszą pozycję startową, na tle regionu wypadamy pozytywnie, tym bardziej, że w ostatnich latach – choćby przez powołanie Ministerstwa Klimatu i pierwsze wizje dekarbonizacji gospodarki – rzeczywiście widać polityczny progres. Przed nami jednak bardzo daleka droga, bo docelowo wszystkie kraje powinny znaleźć się w tej strefie rankingu, gdzie dziś nie ma żadnego (tzn. na miejscach 1-3 – red.), stwierdził ekspert.

Aleksander Śniegocki, Kierownik Programu Energia, Klimat i Środowisko w WiseEuropa uważa, że słaba pozycja Polski w rankingu wynika z dwóch czynników. „Po pierwsze, pomimo poprawy względem lat ubiegłych, poziom ambicji krajowych celów klimatycznych nadal jest niski na tle większości krajów objętych analizą. Po drugie, efekty przyspieszenia w takich jak obszarach jak rozwój fotowoltaiki czy promowanie niskoemisyjnego transportu publicznego będzie się ujawniał z czasem – obecnie ranking opiera się na danych z 2018 r. W kolejnych latach można się spodziewać stopniowej poprawy również we wskaźnikach emisyjności, udziału OZE czy efektywności energetycznej. Nadal jednak tempo tych zmian będzie niskie ze względu na fragmentaryczność i opóźnienia we wdrażaniu poszczególnych działań sektorowych, na przykład w zakresie dalszego rozwoju energetyki wiatrowej na lądzie czy promowania elektromobilności. Bez systemowego przyspieszenia transformacji we wszystkich sektorach, Polska pozostanie przez długie lata w tyle nie tylko za Europą Zachodnią, ale też gospodarkami azjatyckimi”.

Kiedy Czechy zrezygnują z węgla? Znamy wstępną datę

Paliwa kopalne, w tym węgiel brunatny i gaz, są dominującym źródłem energii w Czechach, z 73 proc. udziałem w produkcji energii.

Najwięksi trują najwięcej

Najwięksi producenci i eksporterzy paliw kopalnych, odpowiadający za mniej niż 10 proc. populacji świata, czyli USA, Rosja, Arabia Saudyjska i Australia znaleźli się na samym dole rankingu.

Te państwa należą do największych emitentów CO2 i największych konsumentów energii. W żadnym nie wdrożono skutecznej federalnej polityki klimatycznej, aby ograniczyć zanieczyszczenie CO2. Pokazuje to wpływy branży paliw kopalnych w tych krajach, podsumowuje Stephan Singer, starszy doradca ds. globalnej polityki energetycznej w Climate Action Network.

 

 

Więcej informacji:

Climate Change Performance Index 2021