Koniec włoskich antysystemowców? Ruch Pięciu Gwiazd zrywa z przeszłością

Giuseppe Conte

Były premier Giuseppe Conte uratuje Ruch Pięciu Gwiazd od upadku? / Zdjęcie: Facebook [Giuseppe Conte]

Większość członków Ruchu Pięciu Gwiazd poparła plan reform przedstawiony przez byłego premiera Giuseppe Contego. W dużej mierze oznacza to zerwanie po raz pierwszy od powstania partii z wizerunkiem ugrupowania antysystemowego, który zapewnił „pięciogwiazdkowcom” zwycięstwo w wyborach parlamentarnych w 2018 r.

 

 

Były profesor prawa prywatnego na Uniwersytecie Florenckim Giuseppe Conte nie należy formalnie do Ruchu Pięciu Gwiazd (M5S), ale jest powiązany z tym ugrupowaniem. To właśnie z nominacji tej partii objął w 2018 r. stanowisko premiera we wspólnym rządzie Ruchu i prawicowej Ligi. Funkcję tę zachował także w rządzie M5S z Partią Demokratyczną, sprawującym władzę w latach 2019-2021.

Po tym, jak rządy we Włoszech przejął gabinet jedności narodowej pod kierownictwem byłego prezesa Europejskiego Banku Centralnego (EBC) Mario Draghiego, założyciel M5S, były komik Beppe Grillo zlecił Contemu misję przygotowania gruntownego planu reform ugrupowania.

Włochy: Na kłopoty Conte? Były premier ma "odbudować" Ruch Pięciu Gwiazd

Według sondaży Conte jest jednym z najbardziej cenionych przez Włochów postaci na włoskiej scenie politycznej.

Nie było łatwo. Grillo początkowo nie akceptował koncepcji Contego

Między oboma politykami początkowo doszło do spięć na tym polu. Grillo stworzył bowiem w 2009 r. swój Ruch (będący pochodną prowadzonego przez niego bloga, na którym przedstawiał swoje polityczne postulaty, pisząc m.in o potrzebie walki z korupcją) jako inicjatywę zupełnie inną, niż cokolwiek widzianego do tej pory na włoskiej scenie politycznej.

Przede wszystkim było to ugrupowanie oparte na demokracji bezpośredniej, czego wyrazem stała się tzw. Platforma Rousseau opracowana przez powiązaną ze współzałożycielem ugrupowania, zmarłego w 2016 r. Gianroberto Casaleggio, firmę consultingową Casaleggio Associati.

Działająca w internecie platforma umożliwiała lokalnym strukturom partii bezpośredni udział w decyzjach podejmowanych przez kierownictwo. W tym roku Platforma Rousseau oddzieliła się jednak od M5S na skutek konfliktu między szefostwem Ruchu a odpowiadającym za jej działaniem Davide Casaleggio (synem Giancarlo), który podjął decyzję o wystąpieniu z partii.

Nowy statut ugrupowania według wizji Contego miał jednak ograniczyć antysystemowy i niestandardowy charakter ugrupowania, co nie spodobało się Grillo. Założyciel M5S napisał wręcz na swoim blogu, że Contemu brakuje „zarówno politycznej wizji, jak i zdolności przywódczych”, a także „doświadczenia w pracy w organizacjach i innowacyjnego myślenia”.

Giuseppe Conte: To historyczny moment dla całej Europy – Nie powtarzajmy błędów przeszłości!

Giuseppe Conte: To czas odważnych i ambitnych decyzji – mówi premier Włoch w ekskluzywnym wywiadzie dla EURACTIV.it – nowego członka europejskiej sieci medialnej EURACTIV.

Conte: Potrzebuję poparcia ze strony Ruchu. Partii groził rozłam?

„Nie możemy pozwolić, by ruch z założenia mający promować demokrację bezpośrednią stał się partią zarządzaną jednoosobowo w oparciu o status rodem z XVII w.”, stwierdził Grillo, cytowany przez portal Politico. Na konferencji prasowej ocenił z kolei, że podczas gdy on sam „stoi na straży wartości przyświecających Ruchowi Pięciu Gwiazd”, to Conte powinien „douczyć się, czym jest M5S”.

Były szef rządu nie pozostawił zarzutów bez odpowiedzi. Jak powiedział, wyłącznie od Grillo zależało, czy stanie się „dobrym rodzicem, który pozwoli swojemu dziecku dorosnąć czy nadopiekuńczym ojcem, sprzeciwiającym się usamodzielnianiu się dziecka”. Jego zdaniem prawdziwe przywództwo w partii jest konieczne, gdyż bez niego ugrupowanie się nie ostanie.

„Polityczna siła z ambicjami rządzenia nie może mieć połowicznego lidera czy lidera <<z tylnego siedzenia>> i oddzielnie frontmana”. Dodał, że sam tym frontmanem bez realnej władzy być nie zamierza.

Zastrzegł też, że jeśli nie uda mu się zebrać w partii wystarczającego poparcia dla swoich pomysłów, to odejdzie. „Potrzebuję poparcia (…) ze strony Beppe i całego ruchu. Jeśli tak będzie, zaangażuję się w ten projekt całą duszą”, zapowiedział.

Sprawa stała się jednak dla M5S poniekąd egzystencjalną. Partii groziła bowiem schizma. Część członków opowiedziała się za Contem i gdyby miał on w planach budowanie własnego politycznego ugrupowania, gotowa była odejść z Ruchu i wesprzeć nową inicjatywę byłego premiera.

Według czerwcowego sondażu dla dziennika „Il Giorno” potencjalna własna partia Contego mogłaby liczyć na 16-18 proc. poparcia, podczas gdy M5S notował wówczas poparcie na poziomie 12 proc. Conte zaprzeczał jednak, że ma ambicje stworzenia nowej formacji.

Francja, Włochy a może nowy kanclerz Niemiec. Kto przejmie przywództwo w Europie po odejściu Angeli Merkel?

Angela Merkel ustąpi po wrześniowych wyborach do Bundestagu po 16 latach ze stanowiska kanclerza Niemiec.

Conte ostatecznie „wyszedł na swoje”

Koniec końców Contemu i Grillo w ubiegłym miesiącu udało się dojść do porozumienia, co doprowadziło do zażegnania widma rozłamu.

Z kolei członkowie partii masowo poparli postulaty niedawnego szefa rządu. W głosowaniu przeprowadzonym po dwudniowych konsultacjach online za „planem Contego” opowiedziało się 87 proc. głosujących. W plebiscycie wzięło udział ok. 61 tys. ze 113 tys. uprawnionych do głosowania członków ugrupowania, ogłosił w nocy z wtorku na środę (3/4 sierpnia) p.o. szefa partii Vito Crimi.

Według Crimiego opracowany przez Contego nowy statut partii odzwierciedla jej tożsamość i dążenia. „Z nowym statutem Ruch otrzyma nową strukturę, nowe narzędzia, nowe zadania oraz przepisy regulujące zarówno struktury wewnętrzne, jak i relacje zewnętrzne”, napisał z kolei na Facebooku Conte. Stwierdził, że wtorkowe głosowanie „nie było końcem” partii, ale jej „nowym początkiem”.

Ruch Pięciu Gwiazd od początku miał problemy z nieuregulowaną strukturą organizacyjną, która utrudniała podział kompetencji. Nieporządek pogłębił się po rezygnacji z funkcji lidera partii ministra spraw zagranicznych Luigiego Di Maio, który funkcję szefa włoskiej dyplomacji pełni także w rządzie Mario Draghiego.

M5S wchodzi w skład szerokiej koalicji utworzonej przez Draghiego. W jego rządzie Ruchowi przypadły cztery ministerstwa: oprócz MSZ to resort rolnictwa i leśnictwa oraz ministerstwa kontaktów z parlamentem i młodzieży.