Trybunał ONZ ostatecznie skazał Ratko Mladicia za zbrodnie w Bośni

Ratko Mladić na sali sądowej w Hadze, źródło: Wikipedia/UN International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (CC BY 2.0)

Ratko Mladić na sali sądowej w Hadze, źródło: Wikipedia/UN International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (CC BY 2.0)

Mechanizm ONZ dla Międzynarodowych Trybunałów Karnych w Hadze (MICT), który stanowił w tej sprawie instytucję odwoławczą, podtrzymał wyrok dożywotniego więzienia nałożony na byłego dowódcę wojsk bośniackich Serbów przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii (MTKJ).

 

Rezydujący również w holenderskiej Hadze MTKJ w 2017 r. wymierzył Ratko Mladiciowi najwyższą możliwą karę. Dożywocie otrzymał on za ludobójstwo, zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciw ludzkości podczas wojny domowej w Bośni i Hercegowinie z lat 1992-1995.

Spór o masakrę w Srebrenicy

Prezydent Republiki Serbskiej Milorad Dodik po raz kolejny publicznie stwierdził, że masakra w Srebrenicy jest „poważnym oszustwem Bośniaków, wspieranych przez część społeczności międzynarodowej”.

 

 

Prezydent wchodzącej w skład Bośni i Hercegowiny Republiki Serbskiej Milorad Dodik powiedział, że masakra w Srebrenicy (czyli masowe …

Wyrok wobec Mladicia podtrzymany

W 2017 r. Trybunał w Hadze uznał Mladicia winnym 10 z 11 postawionych mu zarzutów, które dotyczyły m.in. dowodzenia wymordowaniem ponad 8 tys. bośniackich chłopców i mężczyzn w Srebrenicy w 1995 r. czy zabiciem ponad 11 tys. cywilów podczas trwającego 43 miesiące (w latach 1992-1996) oblężenia Sarajewa.

Uniewinniono go wówczas tylko w jednej kwestii – odpowiedzialności za czystki etniczne w bośniackich wioskach w 1992 r., podczas których zginęło co najmniej 1 tys. osób. Sędziowie uznali wówczas, że nie ma wystarczających dowodów, by to właśnie Mladić wydał wówczas rozkaz strzelania do ludności cywilnej.

Apelację od wyroku z 2017 r. złożyły zarówno oskarżenia, jak i obrona, z tym, że prokuratorzy chcieli uwzględnienia także jedenastego zarzutu, a adwokaci odrzucenia wszystkich. Ostatecznie w procesie odwoławczym sędziowie znów uznali generała – nazywanego „Rzeźnikiem z Bałkanów” – winnym 10 zarzutów. I znów odrzucili zarzut jedenasty.

Odrzucili przy tym jego argumenty, mówiące, że „tylko wykonywał rozkazy” oraz „bronił swoich rodaków”. Sąd pierwszej instancji Mladić nazwał „grupą popleczników wielkich mocarstw”, a także przekonywał, że „stał się celem dla NATO”.

Ratko Mladić skazany na dożywocie za zbrodnie podczas wojny w Bośni

Były dowódca wojska bośniackich Serbów z czasu wojny na Bałkanach w latach 90. XX wieku, nazywany „Rzeźnikiem Bośni”, spędzi resztę życia w więzieniu. O taki wyrok od początku wnioskowali prokuratorzy. Decyzja Trybunału w Hadze zapadła ponad 22 lata po masakrze …

Wyrok bez jednomyślności

Wyrok nie był jednomyślny, bo zdanie odrębne złożyła zambijska sędzia Prisca Nyambe, która chciała odrzucenia niemal wszystkich zarzutów i przeprowadzenia ponownego procesu Ratko Mladicia w pierwszej instancji.

Dla obserwatorów procesów w Hadze nie było to jednak zaskoczenie, bowiem pani Nyambe dała się już poznać jako osoba sceptyczna wobec skazywania dowódców oddziałów bośniackich Serbów. W 2012 r. składała zdanie odrębne w procesie jednego z członków sztabu Mladicia – gen. Zdravko Tolimira, który został skazany za udział w masakrze w Srebrenicy.

Sędzia Nyambe głosi bowiem pogląd, że wymordowanie 8 tys. Bośniaków w Srebrenicy było dziełem „niewielkiej grupy ludzi, którzy działali w tajemnicy przed swoimi przełożonymi”. Gdy jednak zgłaszała wczoraj (8 czerwca) w Hadze swoje zdanie odrębne, pozostała część składu sędziowskiego z trudem kryła zdziwienie.

25 lat od masakry w bośniackiej Srebrenicy

Ćwierć wieku temu wokół miasta Srebrenica we wschodniej części Bośni rozpoczęła się trwające kilkanaście dni masakra tysięcy muzułmańskich mężczyzn i chłopców, których dokonały paramilitarne oddziały bośniackich Serbów.

Biden: To historyczny wyrok

Wyrok wobec Mladicia jest jednak już nieodwołalnie prawomocny. Oznacza on, że przebywający za kratami od czasu schwytania go w 2011 r. były dowódca wojsk bośniackich Serbów nie opuści już więzienia do końca życia. Na razie nie wiadomo w jakim kraju będzie odbywał swoją karę.

Wraz z tą decyzją sądu kończy się ważny etap rozliczeń po wojnie domowej w byłej Jugosławii. Skazanie Mladicia w 2017 r. było ostatnim wyrokiem podjętym przez MTKJ, któremu mandat do orzekania już wygasł.

Decyzję zastępującego teraz MTKJ oraz innego haskiego trybunału powołanego do osądzenia zbrodni w Rwandzie mechanizmu MICT pochwalili światowi przywódcy. „Ten historyczny wyrok pokazuje, że ci, którzy popełniają straszne zbrodnie, zostaną pociągnięci do odpowiedzialności” – skomentował rozpatrzenie apelacji prezydent USA Joe Biden.

Również zajmujące się rozliczanie zbrodni przeciw ludzkości instytucje ONZ uznały wyrok za zamknięcie ważnej kwestii. „Wyrok jest wyrazem determinacji międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości, by pociągnąć zbrodniarzy do odpowiedzialności bez względu na to, jak długo to zajmie – w przypadku Mladicia minęły prawie trzy dekady od jego haniebnych zbrodni” – napisały we wspólnym oświadczeniu Wysoka Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka Michelle Bachelet oraz specjalna doradczyni sekretarza generalnego ONZ ds. zapobiegania ludobójstwu Alice Wairimu Nderitu.