TK: Rozprawa nad zgodnością unijnego prawa z polską konstytucją odroczona

TK: Rozprawa nad zgodnością unijnego prawa z polską konstytucją odroczona

TK: Rozprawa nad zgodnością unijnego prawa z polską konstytucją odroczona [Photo via Flickr (CC BY-NC-ND 2.0)]

Trybunał Konstytucyjny odwołał zaplanowaną na wtorek (15 czerwca) rozprawę w sprawie konstytucyjności prawa unijnego. Chodzi o zbadanie, czy zarządzenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) nakazujące zawieszenie funkcjonowania Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego jest zgodne z polską konstytucją.

 

Informacja o rozprawie została usunięta z wokandy Trybunału po południu w poniedziałek (14 czerwca). Uzasadniono to potrzebą rozpatrzenia wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) o wyłączenie sędzi Krystyny Pawłowicz od rozpatrywania kwestii środków tymczasowych TSUE.

Zdaniem RPO, Adama Bodnara, Pawłowicz powinna zostać odsunięta od sprawy z uwagi na jej publiczne wypowiedzi, świadczące o wrogim nastawieniu wobec UE, a także braku bezstronności, obiektywizmu i jawnych uprzedzeniach.

Komisja Europejska skieruje wkrótce do TSUE sprawę Izby Dyscyplinarnej SN?

„Zdaniem Komisji Polska narusza prawo UE, pozwalając Izbie Dyscyplinarnej na podejmowanie decyzji, które mają bezpośredni wpływ na sędziów i sposób, jaki pełnią swoją funkcję”, powiedział rzecznik KE Christian Wigand.

Rozprawa odroczona po raz trzeci

Po raz pierwszy, termin rozprawy wyznaczono na 28 kwietnia b.r., jednak Paweł Filipek, przedstawiciel biura RPO, wniósł o odroczenie jej o co najmniej jeden dzień. Było to powodowane małą ilością czasu na zapoznanie się ze stanowiskiem Sejmu w tej sprawie – trafiło ono do RPO zaledwie dzień wcześniej. Ponadto wnioskowano o to, by RPO mógł być reprezentowany przez dwóch przedstawicieli. Nowy termin został wyznaczony na 13 maja.

Jednak rozprawa w drugim proponowanym terminie także się nie odbyła – TK uznał, że potrzebuje więcej czasu na rozpoznanie wniosku o wyłączenie ze składu orzekającego Justyna Psikorskiego, który objął swoje miejsce w TK po zmarłym Lechu Morawskim, który wcześniej objął miejsce obsadzone już przez Krzysztofa Ślebzaka.

RPO powołał się na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (EPTCz) z 7 maja 2021 r. Mówi on o tym, że TK o składzie, w którym jedna z osób została powołana na miejsce prawidłowo obsadzone (dubler) nie spełnia kryteriów sądu określonych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Oczekuje się, że w najbliższych dniach wyznaczony zostanie kolejny, czwarty już, termin rozprawy.

TK zawiesił do 13 maja rozprawę ws. środków tymczasowych nałożonych przez TSUE na Izbę Dyscyplinarną SN

Pytanie w tej sprawie skierowała do TK w kwietniu 2020 r. sama Izba Dyscyplinarna.

Przepisy unijne a polska konstytucja

Trybunał ma stwierdzić, czy przepisy unijne, które nakładają na Polskę obowiązek wykonania postanowień TSUE są zgodne z krajową konstytucją. Dotyczy to środków tymczasowych nałożonych przez unijny Trybunał Sprawiedliwości w kwestii polskiego sądownictwa – TSUE zawiesił przepisy reform sądownictwa PiS, a także działalność Izby Dyscyplinarnej (ID).

Była prokurator ID, Małgorzata Bednarek , wystąpiła do TK z pytaniem, czy do ustaleń TSUE należy się stosować. Według niej, „jest to sprzeczne z polskim porządkiem ustrojowym” jako, że kształtowanie sądownictwa leży w kompetencjach państw członkowskich UE. Jednocześnie, traktaty Wspólnoty nakazują państwom wykonywanie zobowiązań wynikających z orzeczeń TSUE.

Kwestia ta ma zostać rozstrzygnięta przez skład w pełni kontrolowany przez Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – poza wspomnianymi Justynem Piskorskim i Krystyną Pawłowicz, zaliczają się do niego także Stanisław Piotrowicz, Zbigniew Jędrzejewski oraz Bartłomiej Sochański.

Decyzja o niezgodności prawa UE z polską konstytucją może stanowić dla rządzących furtkę do omijania postanowień TSUE w sprawie sądownictwa. W przyszłości, może to nawet doprowadzić do zmiany konstytucji lub prawa unijnego, sankcji finansowych a nawet wyjścia Polski z UE.

Opinia TSUE: Polski system dyscyplinowania sędziów sprzeczny z prawem UE

Opinia rzecznika TSUE, poprzedza zwykle o kilka miesięcy ten wyrok.

Byli sędziowie TK protestują

Przeciw konstrukcji składu orzekającego protestowali byli sędziowie TK, którzy wydali w tej sprawie wspólny komunikat.

„Sędziowie Trybunału  Konstytucyjnego w stanie spoczynku stwierdzają, że wydanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego pociągającego za sobą odmowę stosowania w Polsce podstawowych przepisów traktatowych UE, w obecnie wyznaczonym składzie i bez podjęcia dialogu orzeczniczego z TSUE, będzie drastycznym aktem naruszenia zobowiązań państwa członkowskiego i kolejnym krokiem w kierunku wyprowadzenia naszego państwa z Unii” – napisano w oświadczeniu. Podpisało się pod nim 25 byłych sędziów TK, m.in. prof. Ewa Łętkowska, prof. Andrzej Zoll czy prof. Lech Garlicki.