Jest nowy RPO i szef IPN, brak jeszcze sędziego TK

Polska, Trybunał Konstytucyjny, Julia Przyłębska, prawo, UE, polexit

Prezes TK Julia Przyłębska w Senacie w 2019 r. fot. Katarzyna Czerwińska - Kancelaria Senatu / Foto via flickr (CC BY-NC-ND 2.0) [Senat RP]

Parlament wybrał już nowego Rzecznika Praw Obywatelskich i nowego szefa IPN – ale nie udało się jeszcze wybrać następcy Leona Kieresa w Trybunale Konstytucyjnym. Skład TK liczy obecnie czternastu sędziów, a nie, jak każe konstytucja, piętnastu.

 

Termin  zgłaszania kandydatów już minął, a marszałek Sejmu Elżbieta Witek ma wyznaczyć kolejny.

Nawrocki za Wiącka?

Nowy Rzecznik Praw Obywatelskich prof. Marcin Wiącek, którego parlamentowi udało się wybrać dopiero w szóstej próbie, złożył w piątek (23 lipca) w Sejmie ślubowanie. Oznacza to, że może już formalnie przystąpić do pełnienia swoich nowych obowiązków.

Tego samego dnia wybrany został również nowy szef Instytutu Pamięci Narodowej. Senat zgodził się bowiem na kandydaturę byłego dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku Karola Nawrockiego. W piątkowym głosowaniu poparło go 52. ze stu senatorów, 47. było przeciw, a jeden wstrzymał się od głosu. Według nieoficjalnych informacji była to transakcja wiązana – w zamian za wcześniejszą zgodę PiS na wybór prof. Wiącka na nowego RPO, teraz opozycja miała zagłosować na Nawrockiego

W piątek poparł go cały klub senacki PiS (48 senatorów), a także Antoni Mężydło z KO (wbrew obowiązującej w klubie dyscyplinie), Ryszard Bober i Jan Filip Libicki z PSL oraz senator niezależna Lidia Staroń. Wstrzymał się od głosu senator Koalicji Polskiej Kazimierz M. Ujazdowski. Przeciw był natomiast klub KO (40 senatorów), dwójka senatorów Lewicy, senatorowie niezależni Krzysztof Kwiatkowski i Wadim Tyszkiewicz, senator Polski 2050 Jacek Bury, a także wicemarszałek Senatu Michał Kamiński z Koalicji Polskiej.

“Ta decyzja Senatu jest dla mnie ogromnym zaszczytem i wielkim zobowiązaniem”, powiedział Nawrocki, tuż po głosowaniu w Senacie. Żeby formalnie objąć swój urząd, musi on jeszcze zostać zaprzysiężony przez Sejm. Wcześniej w Sejmie poparło jego kandydaturę 248 posłów (PiS, Konfederacji i Kukiz’15), 198 było przeciw, a czterech wstrzymało się od głosu.

Polska ma wreszcie nowego RPO

Nowym RPO został profesor prawa Marcin Wiącek.

Kim jest nowy szef IPN?

38-letni Karol Nawrocki jest doktorem historii, którą ukończył na Uniwersytecie Gdańskim, a także działaczem społecznym. Nowy szef IPN jest także specjalistą ds. zarządzania zasobami ludzkimi, a od 2017 r. dyrektorem Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. 1 czerwca został wiceszefem IPN, 28 maja został powołany przez Sejm na prezesa IPN, a trzy dni temu na ten wybór zgodził się Senat.

Odpowiadając w przeddzień głosowania (22 lipca) na pytania senatorów Nawrocki podkreślał, że historia Polski, jak i związana z nią polityka pamięci, wymagają narodowej zgody i współdziałania w imię prawdy o polskim XX-wiecznym doświadczeniu systemów totalitarnych: niemieckiego nazizmu i sowieckiego komunizmu. “IPN jest instytucjonalnym uosobieniem niepodległości i suwerenności Polski w kontekście prowadzenia własnej, też suwerennej, narracji historycznej”, podkreślił.

Nowy szef IPN zapowiedział też powołanie Biura Nowoczesnych Technologii, którego zadaniem będzie promowanie historii wśród młodych pokoleń i jej przybliżanie. “Stojącymi dzisiaj przed Instytutem Pamięci Narodowej głównymi obowiązkami, czy głównym obowiązkiem, w 20 lat po powołaniu tej instytucji, (…) nas, suwerennych Polaków w XXI w., jest zachowanie łańcucha narodowej świadomości”, oświadczył Nawrocki.

Zwrócił przy tym uwagę na potrzebę służenia Polsce bez względu na różnice polityczne. “Chciałbym powiedzieć, drodzy państwo, że w moim katalogu narodowej pamięci mieszczą się wszyscy ci, którzy w XX w. służyli wolnej, niepodległej i suwerennej Polsce” – zapewnił Nawrocki przywołując przykłady m.in. Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego czy Wincentego Witosa.

Nowy szef IPN odpowiadał także na wiele pytań dotyczące Muzeum II Wojny Światowej i kontrowersji związanych ze zmianą wystawy stałej w tej placówce, a także jego publicznym sporze z dawnym kierownictwem muzeum i z prezydentem Gdańska Pawłem Adamowiczem. Pytania senatorów dotyczyły także planowanej działalności naukowej, edukacyjnej, wydawniczej i archiwalnej IPN, a także relacji Instytutu z jego ukraińskim odpowiednikiem.

Polska wycofuje karę więzienia z ustawy o IPN

Za dwa tygodnie wejdą w życie przyjęte wczoraj w ekspresowym tempie zmiany w styczniowej nowelizacji ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej. Uchylają one artykuł 55a, znosząc karę więzienia za przypisywanie Polakom odpowiedzialności za zbrodnie III Rzeszy Niemieckiej.

Ostatni sędzia TK wybrany przed reformą PiS przeszedł w stan spoczynku 

Sędzia Trybunału Konstytucyjnego profesor Leon Kieres przeszedł w piątek (23 czerwca) w stan spoczynku, ale Sejmowi nie udało się jeszcze wybrać jego następcy. Teraz w TK, kierowanym przez Julię Przyłębską, są już tylko sędziowie wybrani przez Zjednoczoną Prawicę.

Tymczasem Koalicja Obywatelska konsekwentnie nie zgłasza swoich kandydatów do TK, bo – jak uzasadnia – nie chce go legitymizować. “Uważamy, że prezydent powinien zaprzysiąc tych sędziów, którzy zostali prawidłowo wybrani w 2015 roku”, wyjaśnia poseł KO Robert Kropiwnicki.

Nie wiadomo jednak, dlaczego swojego kandydata nie zgłosiło dotychczas ugrupowanie rządzące. “Pośpiech jest najgorszym doradcą”, tłumaczy wicerzecznik Porozumienia Jan Strzeżek, wyrażając nadzieję, że strona rządowa przedstawi kandydata, “co do którego nikt nie będzie miał jakichkolwiek wątpliwości”

Kieres – ostatni sędzia wybrany jeszcze przed zmianami, które PiS wprowadziło w Trybunale – pełnił tam funkcję sędziego przez dziewięć lat. W tym czasie wielokrotnie składał zdania odrębne do orzeczeń TK, ostatnio od wyroku ws. przepisów zaostrzających prawo aborcyjne. “Prawo, w przeciwieństwie do moralności czy religii, nie może zobowiązywać do heroizmu i formułować wymagań niemożliwych do spełnienia przez przeciętnego adresata przepisów”, uznał  w zdaniu odrębnym do wyroku TK w tej sprawie.

TK nie orzeknie dziś ws. konstytucyjności prawa unijnego

Sprawa dotyczy wniosku złożonego przez premiera Mateusza Morawieckiego.

Prof. Zubik: Kieres wzorem z Sevres

“Jest to człowiek na pewno prawy, o wielkiej kulturze osobistej, mający świadomość doniosłości spraw publicznych, których się podejmował. Spójny etycznie, wzorzec z Sevres sędziego konstytucyjnego”, ocenił Kieresa w TVN24 inny sędzia TK w stanie spoczynku prof. Marek Zubik, obecnie pracownik Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.

Odchodzących w stan spoczynku kolejnych sędziów Trybunału zastępowali sukcesywnie nowi wybierani przez ugrupowanie rządzące. W efekcie w pewnym momencie były działacz Solidarności Leon Kieres zasiadał w tym samym Trybunale, co były prokurator ze stanu wojennego Stanisław Piotrowicz.