Reporterzy Bez Granic: Europa przestaje być azylem dla dziennikarzy

źródło: MaxPixel (CC0 Public Domain)

źródło: MaxPixel (CC0 Public Domain)

Kraje europejskie wciąż są uważane za najlepsze do pracy dla dziennikarzy, ale wydarzenia z ubiegłego roku (np. głośnie zabójstwa reporterów na Malcie i Słowacji oraz w Bułgarii) sprawiły, że spora część krajów europejskich (np. Polska) zaliczyła spadek w rankingu wolności prasy corocznie przygotowywanym przez Reporterów Bez Granic (RSF).

 

W Rankingu Wolności Prasy (World Press Freedom Index) zwyciężyła Norwegia, a kolejne miejsca również zajęły kraje europejskie (Finlandia, Szwecja, Holandia i Dania), ale tegoroczny raport RSF stwierdza, że sytuacja dziennikarzy w Europie znacząco się w ostatnim okresie pogorszyła. W pierwszej 10 rankingu z krajów europejskich znalazły się jeszcze tylko Szwajcaria – na 6.miejscu oraz Belgia – na 9. miejscu.

Zabójstwa dziennikarzy w Europie

Autorzy raportu już na wstępie stwierdzają: „Nienawiść do dziennikarzy przerodziła się w przemoc, przyczyniając się do wzrostu strachu. Liczba krajów uznawanych za bezpieczne, w których dziennikarze mogą pracować całkowicie bezpieczenie, nadal spada, podczas gdy autorytarne reżimy wzmagają swój nacisk na media.”

Reporterzy Bez Granic zauważają też, że zabójstwa dziennikarzy w Bułgarii oraz na Słowacji i Malcie „uświadomiły światu, że Europa nie jest już azylem dla dziennikarzy.” O ile bowiem morderstwo bułgarskiej reporterki Wiktorii Marinowej miało tło seksualne, o tyle Słowak Ján Kuciak oraz Maltanka Daphne Caruana Galizia zostali zabici przez płatnych morderców. Wszystko wskazuje na to, że oboje zginęli w związku ze swoją reporterską pracą.

RSF w swoim raporcie stwierdza jednak, że poziom wolności prasy obniżył się niemal na całym świecie. „Groźby, zniewagi i ataki stały się częścią >>ryzyka zawodowego<< dla dziennikarzy w wielu krajach” – głosi raport. Niżej niż rok temu uplasowały się w rankingu nawet Stany Zjednoczone, które spadły o trzy miejsca na 48. pozycję.

Zwrócono bowiem uwagę na rekordową liczbę gróźb kierowanych pod adresem amerykańskich dziennikarzy napływających z różnych stron. W czerwcu 2018 r. w do redakcji dziennika „Capital Gazette” w mieście Annapolis w stanie Maryland wdarł się nawet uzbrojony napastnik, który zastrzelił 5 pracowników, w tym 4 dziennikarzy.

Słowacja: Biznesmen z zarzutem zlecenia zabójstwa Jána Kuciaka

Kontrowersyjny słowacki biznesmen Marián Kočner otrzymał zarzut zlecenia w ubiegłym roku zabójstwa dziennikarza śledczego Jana Kuciaka, który wielokrotnie pisał o podejrzanych interesach Kočnera. Jednocześnie śledczy wykluczyli wątek działającej na Słowacji ekspozytury włoskiej mafii, co również ujawnił zabity reporter.
 

Dziennikarz śledczy portalu Aktuality.sk Ján …

Polska znów spadła

Polska w najnowszym rankingu wolności prasy również została sklasyfikowana niżej niż w ubiegłym roku. Obecnie jest 59., co oznacza spadek o jedną pozycję. Nasz kraj spada w rankingu sukcesywnie od 2015 r. Cztery lata temu byliśmy na wysokim 18. miejscu. Obecnie gorzej od Polski w zestawieniu RSF wypadają tylko 4 inne kraje członkowskie UE – Chorwacja jest na 64. miejscu, Malta na 77., Węgry na 87., zaś Bułgaria na 111.

Węgrom Reporterzy Bez Granic wytknęli to, że władze i związani z nimi oligarchowie przejmują kolejne niezależne media, a członkowie rządzącej partii Fidesz coraz rzadziej zgadzają się na wypowiedź do opozycyjnych mediów. W przypadku Polski stwierdzono zaś, że „media państwowe zostały przekształcone w narzędzia propagandowe i są coraz częściej wykorzystywane do nękania dziennikarzy.” Zwrócono również uwagę na kneblowanie dziennikarzy śledczych, a jako przykład podano groźby więzienia wobec dziennikarzy „Gazety Wyborczej”, którzy ujawnili powiązania prezesa Prawa i Sprawiedliwości Jarosława Kaczyńskiego z pewnym projektem deweloperskim.

Krytyka ze strony RSF dotknęła jednak także państw Europy Zachodniej, choć większość z nich w rankingu uplasowała się na podobnych miejscach co poprzednio. Włochom wytknięto to, że minister spraw zagranicznych Matteo Salvini sugerował zniesienie policyjnej ochrony wobec Roberto Saviano, który opisał kulisy działania neapolitańskiej mafii w głośnej książce „Gomorra”, za co otrzymał mafijny wyrok śmierci. Saviano ostro krytykował Salviniego w mediach i na Twitterze.

Natomiast we Francji dziennikarze byli w ostatnim czasie otwarcie krytykowani przez liderów partyjnych. W Holandii zaś dwoje opisujących działalność zorganizowanych grup przestępczych dziennikarzy musiało otrzymać całodobową ochronę, po tym jak gangsterzy wydali na nich wyrok. Dlatego właśnie Holandia, która rok temu została przez RSF oceniona najlepiej na świecie, tym razem spadła o 3. pozycje.

W sumie sklasyfikowanych zostało 180 państw. Pięć ostatnich miejsc zajmują odpowiednio: Wietnam, Chiny, Erytrea, Korea Północna i Turkmenistan. Po raz pierwszy od wielu lat to nie Korea Północna zamyka ranking, w 2018 r. gorzej wypadła bowiem właśnie najmniejsza z byłych sowieckich republik z Azji Centralnej.

"Poważne problemy" z praworządnością na Słowacji i Malcie

Europosłowie poparli dużą większością głosów rezolucję, w której wskazali na naruszenia praworządności na Słowacji i Malcie. Chodzi m.in. o niezależność wymiaru sprawiedliwości czy korupcję na szczytach władzy. W rezolucji wspomniano także procedury prowadzone wobec Polski i Węgier.
 

Raport, który stał się …