Opinia TSUE: Współmałżonek tej samej płci ma prawo do swobody przemieszczania się na terenie UE

Robert Hamilton i Adrian Coman, źródło Twitter:@adriancoman

Robert Hamilton i Adrian Coman, źródło Twitter:@adriancoman

Rzecznik Generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał opinię prawną, o którą poprosił rumuński Trybunał Konstytucyjny. Chodzi o sprawę małżeństwa dwóch mężczyzn – Rumuna i Amerykanina. Zdaniem TSUE obywatel USA ma prawo do korzystania z unijnej zasady swobody przepływu osób, mimo że rumuńskie prawo nie dopuszcza związków homoseksualnych.

 

Obywatel Rumunii Adrian Coman oraz obywatel USA Robert Hamilton poznali się w Stanach Zjednoczonych. W 2010 r. zawarli małżeństwo w Brukseli. Belgia od 2003 r. dopuszcza zawieranie związków małżeńskich przez osoby tej samej płci. W 2012 r. para postanowiła osiedlić się w Rumunii, dlatego wystąpiła do rumuńskich urzędów o przyznanie Hamiltonowi zgody na podjęcie pracy oraz stały pobyt na terenie UE jaką otrzymują współmałżonkowie unijnych obywateli. Prawo takie gwarantuje jedna z unijnych dyrektyw.

Rumuńska administracja odmówiła jednak wydania takich dokumentów. Prawo krajowe nie uznaje małżeństw homoseksualnych, a więc – przynajmniej de iure – Hamilton „nie może być traktowany jako współmałżonek Comana”. Para wystąpiła zatem do sądu. Po długiej procedurze odwoławczej rumuński Trybunał Konstytucyjny wystosował prośbę do TSUE, by rozstrzygnął czy Amerykanin ma prawo do pracy i pobytu na terenie UE.

Rzecznik generalny po stronie rumuńsko-amerykańskiego małżeństwa

Rzecznik generalny trybunału Melchior Wathelet stwierdził, że choć państwa członkowskie mają pełną swobodę co do legalizacji lub nie małżeństw homoseksualnych, to nie mogą jednocześnie naruszać swobody przemieszania się na terenie UE członkom rodziny lub współmałżonkom unijnych obywateli. Jest to zobowiązanie wszystkich państw członkowskich i nie może być ono naruszane. Sprawa małżeństwa Comana i Hamiltona dotyczy zatem w rozumieniu TSUE właśnie kwestii swobody przepływu osób, a nie legalności lub nie małżeństw jednopłciowych.

Rzecznik wskazał także, że unijna dyrektywa w żadnym miejscu nie odsyła do krajowego prawa w celu zdefiniowania prawnego statusu „współmałżonka”, a musi więc zostać zastosowana „autonomiczna i jednolita wykładnia”. Dyrektywa odnosi się do prawnego stosunku małżeństwa i nie rozstrzyga w związku z tym kwestii płci współmałżonków.

Austria: Trybunał Konstytucyjny zezwala na małżeństwa jednopłciowe

Trybunał orzekł, że przepisy, w myśl których homoseksualne pary nie mogą zawierać związków małżeńskich, są niezgodne z austriacką konstytucją i stanowią dyskryminację. Najpóźniej od początku 2019 r. zawieranie małżeństw jednopłciowych będzie zatem w Austrii legalne.
 
Od 2010 r. austriackie prawo dopuszcza …

Co dalej?

Ponieważ w ostatnich latach coraz więcej krajów członkowskich dopuszcza małżeństwa lub rejestrowane związki jednopłciowe (tylko 6 państw członkowskich, w tym Polska, nie ma tego typu legislacji), sprawa może mieć bardzo szerokie konsekwencje. Choć opinia rzecznika generalnego nie jest prawnie wiążąca, to jednak sędziowie TSUE zwykle stosują się później do tej wykładni w swoim orzecznictwie. A to może spowodować, że do Trybunału popłyną pozwy w sprawach podobnych do przypadku rumuńsko-amerykańskiej pary. Także Melchior Wathelet zasugerował w swojej opinii konieczność zmiany orzecznictwa unijnego trybunału.

W przypadku Adriana Comana i Roberta Hamiltona ostateczną decyzję podejmie sąd krajowy, który może wziąć pod uwagę opinię rzecznika generalnego TSUE. Gdyby tego nie zrobił, rumuńsko-amerykańskie małżeństwo zapewne samo poskarży się do Trybunału w Luksemburgu.

Unijny Trybunał: Rozwód według prawa koranicznego nie ma mocy prawnej na terenie UE

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) orzekł, że według unijnego prawa – dopuszczalna w niektórych krajach muzułmańskich forma zakończenia małżeństwa poprzez trzykrotne powtórzenie specjalnej formuły, czyli tzw. talaku – nie jest żadnym aktem prawnym. Wyrok trybunału dotyczył pewnej pary, która posiadała …