Niemcy: Annalena Baerbock czy Armin Laschet. Kto będzie lepszym kanclerzem z punktu widzenia Polski?

Niemcy, Bundestag, Merkel, Nord Stream 2, NATO, Rosja, Laschet, Baerbock , CDU, Zieloni, klimat, Polska, Morawiecki, PiS, praworządność, unia europejska

Angela Merkel (pierwsza z lewej) sprawuje funkcję kanclerza Niemiec od 2005 r., ale nadchodzące kilka miesięcy będą jej ostatnimi. Kto będzie jej lepszym z polskiego punktu widzenia następcą: Annalena Baerbock czy Armin Laschet? / [Zdjęcie via FB/ArminLaschet /flickr/gruenenrw/Twitter/visegrad24/Canva/Opracowanie graficzne EURACTIV.pl/Paulina Borowska]

Do wyborów do Bundestagu zostało niespełna pół roku. Już teraz można jednak przewidywać kto będzie rywalizował o zwycięstwo. Wiele wskazuje, że będą to partia Zielonych oraz rządząca obecnie Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (CDU). Który z kandydatów na kanclerza nominowanych przez oba ugrupowania – Annalena Baerbock oraz Armin Laschet – byłoby lepszym kanclerzem z polskiej perspektywy?

Najnowsze sondaże wskazują na to, że pojedynek o fotel kanclerza we wrześniowych wyborach rozegrać może się między Annaleną Baerbock z partii Zielonych a Arminem Laschetem, partyjnym kolegą Angeli Merkel z Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU).

Pandemia koronawirusa doprowadzi do dezintegracji Unii Europejskiej?

Dziś, po ponad roku pandemii można odnieść wrażenie, że członków Wspólnoty więcej dzieli niż łączy.

Baerbock kontra Laschet: Liderka Zielonych versus szef CDU

Według sondażu pracowni Kantar zrealizowanego w dniach 8-14 kwietnia wynika, że Zieloni mogą liczyć na 22 proc. poparcia przy 29 proc. dla CDU/CSU. Szefem rządu w Niemczech zostaje zazwyczaj lider zwycięskiej partii.

O wyborze Annaleny Baerbock na kandydatkę ugrupowania na stanowisko kanclerza Zieloni poinformowali 19 kwietnia. Od 2018 r. wraz z Robertem Habeckiem piastuje ona stanowisko współprzewodniczącej partii, zaś od 2013 r. zasiada w Bundestagu. Ukończyła prawo publiczne w Hamburgu, studiowała także nauki z zakresu prawa międzynarodowego na London School of Economics and Political Science.

Armin Laschet został wyznaczony jako kandydat na stanowisko kanclerza z ramienia partii CDU 19 kwietnia br. Pokonał swojego głównego rywala, szefa Unii Chrześcijańsko-Społecznej (CSU) Markusa Södera. Laschet objął stanowisko przewodniczącego ugrupowania w styczniu br. Jest on równocześnie premierem Nadrenii Północnej-Westfalii. Należy do CDU od 1979 r.

Chiny sięgają po Bałkany Zachodnie. Unia Europejska powinna się niepokoić?

W jaki sposób powinna zareagować Unia Europejska na coraz większą obecność Chin w krajach regionu?

Nord Stream 2 i kwestia Rosji

W ostatnich tygodniach w debacie publicznej  wobec zmiany administracji w USA i napięć w stosunkach z Moskwą, na pierwszy plan ponownie wysunęła się kwestia finalizowanego już gazociągu Nord Stream 2. Wiele krajów domaga się, by strona niemiecka wycofała się z projektu.

Lidia Gibadło z Polskiego Instytutu Stosunków Międzynarodowych (PISM) podkreśla w rozmowie z EURACTIV.pl zbieżność interesów polskiego rządu z partią Zielonych względem rosyjskiego gazociągu. „Armin Laschet popiera dokończenie gazociągu i twierdzi, że mimo napięć w relacjach z Rosją i wyraźnych rozbieżności interesów, trzeba utrzymywać dialog. Annalena Baerbock jest zwolenniczką zmiany polityki i przyjęcia ostrzejszej postawy wobec państw, takich jak Rosja. Zieloni jednoznacznie są za przerwaniem budowy Nord Stream 2”, zaznacza ekspertka.

Dr Agnieszka Łada, wicedyrektor Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich (DPI) w Darmstadt zwraca zaś uwagę na to, że pomimo zbieżności poglądów co do Nord Stream 2, sytuacja we wrześniu może wyglądać nieco inaczej. „Pozostaje pytanie czy to będzie jeszcze pod koniec roku, kiedy nowy rząd podejmie prace, odgrywało znaczącą rolę – rurociąg może już być wtedy skończony i jego budowa nie będzie już kwestią dyskusyjną”.

Daniel Fried: Nord Stream 2 to hańba i Niemcy o tym wiedzą. Agresywność Putina daje im pretekst, by wyjść z twarzą

Ewentualna rosyjska ofensywa przeciwko Ukrainie w zasadzie uniemożliwi Niemcom utrzymanie obecnego stanowiska w sprawie Nord Stream 2, przekonuje Daniel Fried.

Polityka energetyczna i klimatyczna

Pomimo tego, że strona polska i Zieloni dość podobnie odnoszą się do problemu rosyjskiego gazociągu, rozbieżności generować mogą jednak kwestie powiązane z polityką energetyczną i klimatyczną. Tutaj stanowisko zdecydowanie bardziej zbliżone do Warszawy prezentuje partia Armina Lacheta.

„Jeśli spojrzymy szerzej na poglądy Zielonych na energetykę, to są oni przeciwnikami energetyki atomowej, która ma być odnogą polskiej transformacji energetycznej”, mówi w rozmowie z EURACTIV.pl Adam Traczyk, wiceprezes think tanku Global.Lab.

Agnieszka Łada zwraca zaś uwagę na różnice dotyczące polityki klimatycznej: „W przypadku Annaleny Baerbock i partii Zielonych kwestie klimatyczne będą odgrywać większą rolę i nacisk na to, by Polska realizowała i dążyła do realizacji celów klimatycznych będzie większy”, podkreśla ekspertka.

Szwecja: Tylko "nie w mojej okolicy". Nadchodzi zmierzch entuzjazmu wobec energetyki wiatrowej?

Poparcie dla tego źródła energii w ostatnich 13 latach wyraźnie spadło.

NATO i europejska suwerenność

Politycy Zielonych i CDU prezentują także stosunkowo odmienne podejście wobec potencjalnej europejskiej autonomii strategicznej oraz dalszego angażowania się w ramach NATO. Pomimo zbieżności w podejściu polskiego rządu i Zielonych do Nord Stream 2, w tych kwestiach uwidaczniają się jednak pewne różnice.

„Zarówno Armin Laschet jak i Annalena Baerbock popierają odnowę w stosunkach transatlantyckich, ale widać tutaj różnicę w podejściu do NATO, chociaż obie strony są zdania, że nadal stanowi ono bardzo ważny gwarant bezpieczeństwa Niemiec i Europy”, podkreśla ekspertka PISM.

„W przypadku programu Zielonych, widoczne jest zwiększenie nacisku na rozbudowę potencjału europejskiego i sądzę, że byliby oni bardziej skłonni popierać koncepcję europejskiej autonomii strategicznej. Natomiast CDU opowiada się za zwiększeniem europejskiego potencjału, ale podkreśla, że powinno się to odbywać w ramach NATO”, wylicza Lidia Gibadło.

Baerbock ma też dążyć do podpisania przez Niemcy traktatu o zakazie broni jądrowej a także wycofania się z programów współdzielenia broni jądrowej NATO i wycofania z terenu Niemiec amerykańskiej broni jądrowej. W opozycji do tego, Laschet popiera inicjatywę odstraszania nuklearnego i opowiada się za spełnianiem warunku dotyczącego poświęcania 2 proc. PKB na finansowanie NATO zgodnie z ustaleniami ze szczytu Sojuszu w 2014 r.

Znamy datę tegorocznego szczytu NATO. O czym będą rozmawiać przywódcy?

Jednodniowe spotkanie odbędzie się w kwaterze głównej Sojuszu w Brukseli.

Praworządność: Kontynuacja lub koniec pobłażliwości

Angela Merkel traktowała zagadnienie praworządności z pewną pobłażliwością i nie odnosiła się wprost i krytycznie do polskich problemów w tej materii. Czy wraz z nominacją nowego kanclerza zmieni się polityka rządu federalnego w tej materii?

„Myślę, że Zieloni będą bardziej otwarcie mówili o praworządności i ze strony kanclerz z tej partii możemy się spodziewać większego nacisku na Polskę. Angela Merkel zwykle ten temat pomija i wydaje mi się, że Armin Laschet może tą linię kontynuować”, podkreśla w rozmowie z EURACTIV.pl dr Monika Sus z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.

„Armin Laschet był zawsze bardzo wycofany, jeśli chodzi o krytykowanie Polski w sprawach praworządności. Podejście Zielonych na pewno będzie dużo bardziej pryncypialne”, dodaje Adam Traczyk.

PE jest gotowy pozwać Komisję do TSUE za bezczynność w sprawie mechanizmu praworządności

W przyjętej rezolucji Parlament wskazuje, że łamanie zasad praworządności w państwach członkowskich może negatywnie wpływać na prawidłowe zarządzanie budżetem UE.

Zmiana czy podążanie kursem Angeli Merkel?

Niemcy to największy partner handlowy Polski, zarówno pod względem eksportu jak i importu. W 2019 r. obroty handlowe między krajami wyniosły 123,6 mld euro. W 2020 r. pomimo pandemii koronawirusa, nasz zachodni sąsiad był jednym z nielicznych krajów wobec których nie odnotowano spadku polskiego eksportu, a co za tym idzie, udział niemieckiego rynku w krajowym eksporcie wzrósł o 0,9 proc. w porównaniu z ubiegłym rokiem i sięgnął 28,6 proc.

Angela Merkel słynęła z zaangażowania w sprawy Europy Środkowo-Wschodniej a także swojego przyjaznego i nieraz „pobłażliwego” podejścia do Warszawy. Zabiegała o wzmacnianie pozycji Polski w Unii Europejskiej (m.in. to ona optowała za tym, by Donald Tusk objął stanowisko przewodniczącego Rady Europejskiej) a także oponowała wobec inicjatywy „Unii dwóch prędkości”, chcąc zatrzeć podział między „starą” a „nową” Europą.

Adam Traczyk podkreślił prawdopodobną kontynuację polityki Angeli Merkel w sytuacji, gdy to Armin Laschet zostanie jej następcą. Nasz rozmówca zaznaczył, że pewne zmiany mogą mieć miejsce, ale w sytuacji, gdy to Zieloni obsadzą urząd kanclerza

„Możemy mówić o pewnej korekcie, ale nie spodziewałbym się większych przemian. Na pewno nie będzie to wielka rewolucja”. Ekspert zwrócił uwagę na to, że postulaty partii Zielonych mogą zmienić się w momencie objęcia przez nich władzy. „Widzimy, że Zieloni, którzy dochodzą do władzy, są dużo mniej radykalni w swoich posunięciach niż Zieloni, którzy o władzę zabiegają”.

Francja: Pandemia pogrąży Macrona? Marine Le Pen z szansami na prezydenturę

Emmanuel Macron ma się czego obawiać w walce o reelekcję?

Wraz z odejściem Merkel osłabnie wrażliwość Niemiec na sprawy Polski?

Agnieszka Łada podziela opinię, że stanowisko może po wygraniu wyborów ulec pewnym zmianom. „Politycy inaczej wypowiadają się będąc w opozycji, a inaczej, gdy przejmują odpowiedzialność za władzę. To, że Zieloni patrzą obecnie na Rosję podobnie jak Polska nie znaczy, że nie zmieni się to, gdy dojdą do władzy. I odwrotnie – Armin Laschet obecnie wypowiada się przyjaźnie wobec Rosji i popiera budowę Nord Stream 2, ale jako kanclerz odpowiadający za całą politykę niemiecką, a nie tylko politykę landu, na pewno będzie ostrożniejszy, jeśli chodzi o komentarze i oceny, zapewne także w obszarze polityki wobec Rosji”.

Ekspertka stwierdziła, że należy liczyć się z tym, że zaangażowanie kolejnego kanclerza Niemiec w sprawy Europy Środkowo-Wschodniej będzie stosunkowo mniejsze. „To jest już nieco inne pokolenie. Angela Merkel wywodzi się z bloku komunistycznego, miała zupełnie inne doświadczenie historycznie związane z przemianami politycznymi oraz większe zrozumienie dla Europy Środkowo-Wschodniej. Czuła potrzebę angażowania się na rzecz współpracy Niemiec z tym regionem i, ogólnie, jedności Europy. Obecne pokolenie młodszych polityków niemieckich już takiego poczucia historycznego zobowiązania nie ma”.

Opinię tą podziela Monika Sus: „Kanclerz Merkel ze względu na swoje pochodzenie miała pewnego rodzaju wrażliwość, której Polska potrzebowała, a żaden inny kandydat na kanclerza tego nie ma. Możemy spodziewać się więc mniejszego zainteresowania. Nie spodziewałabym się jednak jakichś drastycznych zmian – musimy pamiętać że relacje od roku 2015 i tak nie są dobre – pomijając elementy ekonomiczne – politycznie Polska i Niemcy nie są już dla siebie najważniejszymi partnerami”.

Unia Europejska: Zbliżenie z Indiami sposobem na rosnącą potęgę Chin?

Jakie są perspektywy współpracy Unii Europejskiej z Indiami?

Sondaże mniej korzystne dla Lascheta

Według sondażu Trendbarometer instytutu badań opinii Forsa dla RTL i ntv zaprezentowanego na początku kwietnia br., gdyby kanclerza wybierano w powszechnym głosowaniu Lascheta poparłoby jedynie 16 procent badanych. Więcej – bo aż 38 proc. widzi na tym stanowisku premiera Bawarii i szefa CSU – Markusa Soedera.

Annalena Baerbock również cieszy się większą popularnością Niemców niż lider CDU, a to w sytuacji, gdy Zieloni są w sondażach tuż za CDU/CSU, może okazać się decydującym czynnikiem przechylającym szalę zwycięstwa we wrześniowych wyborach na jedną ze stron.

Już za 5 miesięcy przekonamy się kto z tej dwójki – na ten moment wydaje się mało prawdopodobne, by kanclerzem mógł zostać inny niemiecki polityk – będzie miał okazję rozmawiać o dwustronnych relacjach z premierem Mateuszem Morawieckim.

Chyba że i w Polsce dojdzie do politycznego przetasowania jak sugerują media. Ale to już zupełnie inna historia…