Literacki Nobel dla amerykańskiej poetki Louise Glück

Laureatka tegoroczne Nobla w dziedzinie Literatury jest amerykańska poetka Louise Glück, źródło: Akademia Szwedzka

Laureatka tegoroczne Nobla w dziedzinie Literatury jest amerykańska poetka Louise Glück, źródło: Akademia Szwedzka

Akademia Szwedzka nagrodziła ją za jej „nie do pomylenia poetycki głos, którego surowe piękno przekształca indywidualną egzystencję w uniwersalne doświadczenie”. 77-letnia Louise Glück mieszka i tworzy w USA.

 

Przed ogłoszeniem tegorocznej Nagrody Nobla w dziedzinie literatury bukmacherzy stawiali na to, że Akademia Szwedzka w tym roku uhonoruje kobietę. Wśród typowanych nazwisk pojawiała się kanadyjska powieściopisarka Margaret Atwood (autorka „Opowieści podręcznej”), pochodząca z Gwadelupy pisarka Maryse Condé czy kanadyjska poetka Anne Carson.

Typowano jednak również, że może być to któryś z afrykańskich pisarzy, ponieważ jednym z głównych tegorocznych wątków były kwestie rasowe w USA oraz kolonialna przeszłość zachodniej Europy. W tym kontekście mówiono o kenijskim pisarzu Ngugi wa Thiong’o, który faworytem bukmacherów jest już od wielu lat. Padały także nazwiska corocznych żelaznych kandydatów, czyli Polaka Adama Zagajewskiego czy Japończyka Harukiego Murakamiego.

Nieoczekiwanie jednak nagrodzono amerykańską poetkę Louise Glück. W uzasadnieniu Akademii napisano, że to nagroda za jej „nie do pomylenia poetycki głos, którego surowe piękno przekształca indywidualną egzystencję w uniwersalne doświadczenie”.

„Jej głos jest niemożliwy do pomylenia. Jest śmiały, nie idący na kompromis, a jednocześnie jest głosem poetki, która chce być zrozumiała” – uzasadniał wybór członek Akademii Szwedzkiej Anders Olsson.

Literacki Nobel dla Olgi Tokarczuk

Olga Tokarczuk została laureatką Literackiej Nagrody Nobla za 2018 r. Nagrody nie przyznano w ubiegłym roku, ponieważ Akademią Szwedzką targał wówczas skandal obyczajowy. W tym roku przyznano więc dwie nagrody. Wyróżnienie za 2019 r. otrzymał Austriak Peter Handke.

 

Akademia Szwedzka przyznała …

Kim jest tegoroczna noblistka?

Louise Glück urodziła się w 1943 r. w Nowym Jorku. Dziadkowie ze strony jej ojca byli węgierskimi Żydami, którzy wyemigrowali do USA. Ojciec poetki – Daniel Glück – był pierwszym członkiem rodziny urodzonym w Stanach Zjednoczonych.

Choć w młodości fascynował się literaturą, został jednak biznesmenem. Razem ze swoim szwagrem, urodzonym Suwałkach polskim Żydem i wynalazcą Sundelem Donigerem, wypromował opracowany w 1930 r. słynny nóż X-Acto, czyli pierwsze tego typu narzędzie z wymiennym ostrzem, a więc protoplastę dzisiejszych noży do tapet czy kartonu z ułamywanymi ostrzami.

Przyszła noblistka dorastała więc w dobrze sytuowanej rodzinie na Long Island, ale w okresie nastoletnim zmagała się z anoreksją, o czym często mówi. Tamtem trudny czas pozostawił ślad w jej późniejszej twórczości. Poetycko debiutowała w 1968 r., a wśród często poruszanych przez nią tematów są wątki związane z traumą, ale także z niespełnionymi pragnieniami. Nierzadko sięga też po odniesienia do natury.

Sama wyjaśniała, że duży wpływ na jej wiersza ma psychoanaliza, zaś inspiracje czerpie z starożytnych legend i mitologii, a także z twórczości Léonie Adams i Stanleya Kunitza. Krytycy zaś doszukują się w jej utworach nawiązań do Roberta Lowella, Rainera Marii Rilkego czy Emily Dickinson.

Jak podkreślają krytycy, jej wiersze są utrzymane w prostym i zwięzłym stylu, a także brakuje w nich lingwistycznych eksperymentów czy skomplikowanych metafor. W tekstach krytycznych nierzadko więc Glück bywa porównywana a nagrodzoną literackim Noblem w 1996 r. Wisławą Szymborską.

Olga Tokarczuk rozpoczęła swój Tydzień Noblowski

Od zatytułowanego „Czuły narrator” wykładu, wygłaszanego tradycyjnie przez laureatów w Sali Giełdowej Akademii Szwedzkiej, rozpoczęła swój pobyt w Sztokholmie Olga Tokarczuk. Mówiła o współczesności, która spłyca nasze postrzeganie świata oraz o roli literatury, która może odwrócić to zjawisko.

 

Każdy z laureatów …

Poezja tegorocznej noblistki niemal nie przetłumaczona na język polski

Tegoroczna noblistka jest także wykładowcą akademickim. Ukończyła studia kulturoznawcze na Uniwersytecie Columbia, a obecnie pracuje na Uniwersytecie Yale, gdzie posiada także status „writer in residence”. Mieszka w Cambridge w stanie Massachusets.

Ma także już na koncie wiele innych prestiżowych nagród, w tym przyznanego jej w 1993 r. Pulitzera, przeznaczoną dla amerykańskich poetów nagrodę Bollingena w 2001 r. czy amerykańską Narodową Nagrodę Książkową (National Book Award) w 2014 r.

Glück wydała dotąd 12 tomów poetyckich i kilka zbiorów z esejami. W Polsce nie ukazał się dotąd żaden z nich, a zaledwie trzy wiersze („Eros”, „Czas” oraz „Baśń”) zostały przetłumaczone na język polski, a dokonała tego zmarła w 2017 r. poetka Julia Hartwig.

Tłumaczeń tych dokonano na potrzebę wydanej w 2003 r. antologii poetek amerykańskich pt. „Dzikie brzoskwinie”, której redaktorką była właśnie Hartwig.