Irlandia Północna: Republikańska Sinn Fein po raz pierwszy w historii będzie na czele lokalnego rządu

Przewodnicząca Sinn Fein Mary Lou McDonald oraz wiceszefowa partii Michelle O'Neill, źródło: Flickr/Sinn Fein, fot. Kelvin Boyes/Press Eye (CC BY 2.0)

Przewodnicząca Sinn Fein Mary Lou McDonald oraz wiceszefowa partii Michelle O'Neill, źródło: Flickr/Sinn Fein, fot. Kelvin Boyes/Press Eye (CC BY 2.0)

Według wstępnych wyników republikańska partia Sinn Fein zwyciężyła w wyborach do północnoirlandzkiego lokalnego parlamentu – Stormontu. Choć według ustaleń pokojowych i tak będzie musiała współrządzić z unionistami, to jednak po raz pierwszy w historii będzie w rządzie dominować.

 

Wszystkie głosy w wyborach lokalnych w Irlandii Północnej nie zostały jeszcze policzone, ale zwycięstwo Sinn Fein jest już niezagrożone. Republikańska partia będzie miała w Stormoncie 27 mandatów, a najważniejsze ugrupowanie unionistyczne – Demokratyczna Partia Unionistyczna (DUP) – zdobyła 24 i ma szansę na już tylko jeden mandat więcej.

Zgodnie z kończącym północnoirlandzką wojnę domową tzw. porozumieniem wielkopiątkowym z 1998 r. w Irlandii Północnej musi funkcjonować rząd jedności narodowej, a więc tworzony przez dwa najliczniej w Stormoncie reprezentowane ugrupowania republikańskie oraz unionistyczne.

Irlandia Północna: Lokalny parlament nie chce przedawniania przestępstw politycznych z czasów wojny domowej

W Belfaście są obawy, że uniemożliwi to ściganie brytyjskich żołnierzy, którzy strzelali do północnoirlandzkich cywilów.

Przedstawicielka Sinn Fein nową pierwszą minister

Po raz pierwszy będzie to jednak rząd, w którym najwięcej mandatów będzie miała partia, która postuluje oderwanie się Irlandii Północnej od Zjednoczonego Królestwa oraz zjednoczenie z republiką Irlandii. I po raz pierwszy to przedstawiciel ugrupowanie republikańskiego obejmie funkcję tzw. pierwszego ministra, a więc odpowiednika premiera w lokalnym rządzie.

Stanowisko to zajmie teraz dotychczasowa wicepremier Irlandii Północnej Michelle O’Neill, która jednocześnie jest wiceprzewodniczącą Sinn Fein. Zastąpi na stanowisku pierwszego ministra reprezentanta DUP Paula Givana. To O’Neill jest najważniejszą osobą w Sinn Fein w Irlandii Północnej. Ugrupowanie działa w obu Irlandiach, ale przewodnicząca partii Mary Lou McDonald działa głównie na scenie politycznej w republice Irlandii.

Sinn Fein i DUP tworzą rząd, w którym obie partie wiele dzieli. Od kwestii relacji z Londynem po wiele spraw światopoglądowych. Po brexicie najważniejsza stała się jednak sprawa tzw. protokołu północnoirlandzkiego, który pozostawiał Irlandię Północną po wyjściu Wielkiej Brytanii z UE w jednolitym rynku unijnym w zakresie obrotu towarami (to ważne dla relacji z republiką Irlandii), ale de facto bardzo utrudnił handel podmiotów z Irlandii Północnej z podmiotami z reszty Zjednoczonego Królestwa.

Wyniki wyborów w Irlandii Północnej skomplikują Londynowi próby renegocjacji z UE protokołu północnoirlandzkiego, bowiem Sinn Fein opowiada się za utrzymaniem obecnej sytuacji, a to DUP ją krytykowała.

Irlandia: Po raz pierwszy od 170 lat populacja kraju przekroczyła oficjalnie 5 mln

Ostatni raz ponad pięć milionów ludzi mieszkało w Irlandii w… 1851 r.

Historyczna chwila Sinn Tein

Objęcie kluczowej roli w lokalnym rządzie Irlandii Północnej jest przełomowe nie tylko dla tej części Zjednoczonego Królestwa, ale także dla samej partii Sinn Fein, która przez lata była polityczną przybudówką Irlandzkiej Armii Republikańskiej (IRA).

Dopiero w połowie lat 90. XX wieku Sinn Fein zaczęła stopniowo zyskiwać na politycznym znaczeniu, dzięki zerwaniu związków z IRA, a także łagodzeniu swojego przekazu. W tej kampanii wyborczej Sin Fein nawet unikała kwestii zjednoczenia Irlandii, a wolała się skupiać na lokalnych problemach, np. polityce mieszkaniowej czy rosnące koszty życia codziennego.

Duży sukces odniosła w wyborach lokalnych w Irlandii Północnej także centrowa partia Alliance, która w kwestii zjednoczenia z Irlandią stara się zachowywać neutralność, a także łączyć wyborców zarówno lewicowej Sinn Fein, jak i konserwatywnej DUP.

Alliance będzie trzecią siłą w Stormoncie, reprezentowaną przez 17 deputowanych, czyli aż o dziewięciu więcej niż w poprzedniej kadencji. Tylko ta centrowa partia zwiększyła liczbę mandatów w lokalnym północnoirlandzkim parlamencie.

Irlandia odmawia udziału w globalnym planie dotyczącym minimalnego podatku od osób prawnych

Irlandzki premier Micheál Martin odmówił zajęcia konkretnego stanowiska, czy kraj utrzyma 12,5-proc. stawkę podatku od osób prawnych.

Kim jest Michell O’Neill?

Przyszła północnoirlandzka pierwsza minister – 45-letnia O’Neill – urodziła się w hrabstwie Cork na południu niepodległej Irlandii, ale jej rodzina pochodziła z północy wyspy i tam się też dzisiejsza wiceprzewodnicząca Sin Feinn wychowała.

Wywodzi się z rodziny o bardzo silnych republikańskich korzeniach. Jej ojciec – Brendan Doris – była bojownikiem IRA, a także siedział z tego powodu w więzieniu. Z kolei wujek O’Neill – Paul Doris – działał w kierownictwie republikańskich organizacji społecznych. Natomiast jej kuzyn – Tyrone Doris – został zabity przez komandosów ze specjalnej brytyjskie jednostki SAS, a inny kuzyn – Gareth Malachy Doris – został ranny w innej potyczce z Brytyjczykami.

Sama O’Neill zajmowała się jednak tylko działalnością polityczną, a do Sinn Fein wstąpiła w wieku 21 lat, w roku, w którym zaczęło obowiązywać wielkopiątkowe porozumienie. Karierę polityczną zaczęła jako asystentka swojego ojca, który porzucił związki z IRA i zajął się w pełni pokojową działalnością.

Stopniowo pięła się w partyjnej karierze, aż w końcu została członkinią lokalnego rządu jako minister rolnictwa i rozwoju wsi, a potem zdrowia, aż w końcu jako wiceszefowa rządu. Z wykształcenia jest księgową, ale w zawodzie praktycznie nie pracowała.

Bardzo wcześnie, bo w wieku zaledwie 16 lat została matką. Dziś ma dwójkę dzieci.