Europa zasługuje na kulturę postępowej tolerancji

Frans Timmermans jest wiceprzewodniczącym Komisji Europejskiej, Věra Jourová jest komisarzem do spraw sprawiedliwości, praw konsumenta oraz równości kobiet i mężczyzn.

2013 r. ­– szkoła żydowska w Tuluzie 
2014 r. – muzeum żydowskie w Brukseli 
Styczeń 2015 r. – koszerny supermarket w Paryżu 
Luty 2015 r. – synagoga w Kopenhadze

Te wszystkie ataki uświadamiają nam smutną rzeczywistość, mianowicie: antysemityzm ciągle istnieje na naszym kontynencie, a jego przejawy przybierają coraz to nowe formy. W obliczu tych wydarzeń żydowskie społeczności w Europie zadają sobie pytania, czy ich członkowie są ciągle bezpieczni i czy nie powinni myśleć o wyjeździe.

Badanie przeprowadzone przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej w 2013 r. pokazuje, że strach przybiera na sile. Połowa Żydów, którzy brali udział w ankiecie przyznała, że zaobserwowała znaczący wzrost antysemityzmu w ciągu ostatnich pięciu lat, 25 proc. respondentów powiedziało, ze zdarzało im się unikać przebywania w miejscach związanych z judaizmem albo na żydowskich festiwalach z uwagi na brak poczucia bezpieczeństwa, a jedna trzecia badanych stwierdziła, że rozważa emigrację z powodów bezpieczeństwa. I wreszcie, 75 proc. respondentów powiedziało, że szeroko rozpowszechnionym trendem jest obecnie „antysemityzm online” – zwykle wyrażany przez szerzenie kłamstw o Holokauście.

Komisja Europejska podchodzi do tego problemu bardzo poważnie.

Walka z radykalizacją

Najważniejszym zagadnieniem jest dla nas bezpieczeństwo społeczności żydowskich. Musimy uświadomić sobie, że w niektórych krajach istnieją politycy, którzy trywializują bądź ignorują akty nienawiści lub przejawy mowy nienawiści, a osoby odpowiedzialne za akty ksenofobii, czy rasizmu wobec Żydów unikają kary.

Paryskie ataki zmusiły Unię Europejską do szybkiego sformułowania nowej polityki bezpieczeństwa europejskiego, która będzie się skupiać przede wszystkim na niszczeniu siatek terrorystycznych, na uniemożliwianiu podejmowania czynności terrorystycznych, ale również na śledzeniu radykalizacji – zarówno w sieci, jak i poza nią. Podczas gdy kwestie bezpieczeństwa oraz antyterroryzmu leżą w indywidualnej gestii każdego z krajów Europy, UE wspiera wszystkie akcje wymierzone w minimalizowanie ryzyka związanego z atakami terrorystycznymi.

Walka z mową nienawiści 

Incydenty związane z mową nienawiści oraz prześladowaniem muszą spotykać się ze zdecydowanym odzewem. Jest to główny cel organów ścigania oraz wymiaru sprawiedliwości. Komisja wezwała te kraje europejskie, które nie wdrożyły jeszcze całkowicie prawodawstwa unijnego w kwestii zwalczania mowy nienawiści oraz karania za zaprzeczanie faktu istnienia Holokaustu, aby zaostrzyły prawo. Zabiega również o poszerzenie zakresu współpracy z firmami informatycznymi, w celu walki z przejawami nietolerancji oraz propagandą terrorystyczną. Jest to bardzo ważny cel do zrealizowania.

Rasistowskie i ksenofobiczne opinie wyrażane przez opiniotwórczych liderów prowadzą do zmiany mentalności i w efekcie do tolerancji tego typu zachowań. Należy podkreślać: przywódcy polityczni nie mogą lekceważyć żadnego przejawu rasizmu w dyskursie politycznym. W zamian powinni służyć za przykład karania jakichkolwiek form takiego zachowania.

Komisja Europejska jest aktywnie zaangażowana w podnoszenie świadomości społecznej. Wspiera państwa członkowskie Wspólnoty w monitorowaniu incydentów mowy nienawiści lub prześladowań oraz dostarcza funduszy na szkolenia urzędników oraz na akcje przeciwko rasizmowi i ksenofobii. Co więcej, legislacja unijna stoi po stronie ofiar, zapewniając im pomoc, wsparcie oraz ochronę, której potrzebują.

Kultura tolerancji i szacunku

Martin Niemöller, pastor protestancki działający w niemieckim ruchu oporu, który przetrwał pobyt w obozie koncentracyjnym jest najbardziej znany z następujących słów:

„Kiedy naziści przyszli po komunistów, milczałem, nie byłem komunistą.
Kiedy zamknęli socjaldemokratów, milczałem, nie byłem socjaldemokratą.
Kiedy przyszli po związkowców, nie protestowałem, nie byłem związkowcem.
Kiedy przyszli po Żydów, milczałem, nie byłem Żydem.
Kiedy przyszli po mnie, nie było już nikogo, kto mógłby zaprotestować”

Cokolwiek stoi u źródeł powrotu antysemityzmu, w jego kwestii jest możliwa tylko jedna odpowiedź: nigdy więcej. Nigdy więcej nie możemy tolerować antysemickiego albo rasistowskiego dyskursu. Nigdy więcej Żydzi nie powinni czuć, że muszą uciekać z Europy.

Pierwszy unijny panel dyskusyjny dot. praw podstawowych – zatytułowany w tym roku: „Tolerancja oraz szacunek: prewencja oraz walka z nienawiścią wobec żydów i muzułmanów w Europie” – odbędzie się w październiku 2015 r. w Brukseli. Razem z samymi zainteresowanymi, zastanowimy się nad przyczynami wzrostu liczby incydentów na tle rasistowskim w Europie i przeanalizujemy jaka jest rola UE, międzynarodowych instytucji, państw członkowskich Wspólnoty, władz lokalnych, zwykłych społeczności, przywódców świeckich oraz religijnych, mediów, sektora edukacji oraz rynku pracy w rozwoju tego zjawiska oraz w rozwijaniu kultury postępowej tolerancji i szacunku w Unii Europejskiej. Inspiracją dla dyskusji będą spotkania oraz wydarzenia, jakie miały miejsce w UE od początku roku. Tematy będą też wynikiem konsultacji społecznych przeprowadzonych przez Komisję Europejską na potrzeby panelu. Do wspólnego celu przyczyniło się także około 60 organizacji, oferując nam wiele konkretnych rozwiązań na całą gamę problemów.

Europa zasługuję na kulturę postępowej tolerancji oraz szacunku. Wiele będzie zależało od edukacji i w tym względzie całkowicie wspieramy jednogłośną deklarację europejskich ministrów edukacji, która miała miejsce w Paryżu, po styczniowych atakach. Zobowiązali się oni do szerzenia wartości obywatelskich, swobód osobistych oraz tolerancji poprzez edukację. Mieszkańcy Kopenhagi pokazali nam co znaczy tolerancja oraz szacunek tworząc „pierścień pokoju”, w którym brali udział ludzie różnych wyznań oraz środowisk w celu obrony lokalnej społeczności żydowskiej. Niemniej jednak, nie umniejszając doniosłej roli międzynarodowych organizacji, instytucji unijnych oraz rządów narodowych, bycie wzorem do naśladowania jest również zadaniem innych osób – rodziców dla swoich dzieci oraz przywódców politycznych, religijnych i świeckich dla swoich zwolenników. Wszyscy mamy do wykonania zadanie zanim będzie za późno. (kr)