Dziś 40. rocznica podpisania Porozumień Sierpniowych

Do wyborów 4 czerwca 1989 r. doszło w wyniku porozumień zawartych między władzą komunistyczną a solidarnościową opozycją i Kościołem katolickim podczas obrad Okrągłego Stołu.

Do wyborów 4 czerwca 1989 r. doszło w wyniku porozumień zawartych między władzą komunistyczną a solidarnościową opozycją i Kościołem katolickim podczas obrad Okrągłego Stołu. / Na zdjęciu fragment słynnego plakatu z Garym Cooperem / Zdjęcie via domena publiczna

Uczestnicy wydarzeń sprzed 40 lat są mocno podzieleni w kwestii dziedzictwa ówczesnej “Solidarności”: jedni twierdzą, że są dwie i to przeciwstawne, a drudzy – że jest to jedna i ta sama “Solidarność”. W efekcie tegoroczne, jubileuszowe obchody organizują – ale nie wspólnie – rząd, samorząd Gdańska, ECS i IPN.

 

Tymczasem kanclerz Niemiec Angela Merkel podkreśliła w sobotę (30 sierpnia), że “dążenie protestujących z Gdańska do wolności było kamieniem, który poruszył lawinę, doprowadzając ostatecznie do upadku Muru Berlińskiego i Żelaznej Kurtyny”.

Historyczna rocznica

Dziś mija 40. rocznica podpisania w Gdańsku porozumień zawartych przez Komisją Rządową  z jednej i Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym z drugiej strony. 31 sierpnia 1980 r. ze strony strajkujących dokument podpisał Lech Wałęsa, a ze strony rządu wicepremier Mieczysław Jagielski. Dzień wcześniej (30 sierpnia 1980 r.) podobne porozumienia podpisali w Szczecinie Marian Jurczyk i wicepremier Kazimierz Barcikowski.

Konsekwencją Porozumień Sierpniowych było utworzenie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” – pierwszej w krajach komunistycznych, niezależnej i legalnej organizacji związkowej. Zapoczątkowały one również zmiany ustrojowe w innych państwach radzieckiej strefy wpływów.

Merkel: Upadek Muru Berlińskiego i Żelaznej Kurtyny zasługą strajkujących

Dążenie protestujących z Gdańska do wolności było kamieniem, który poruszył lawinę, doprowadzając ostatecznie do upadku Muru Berlińskiego i Żelaznej Kurtyny” – oświadczyła kanclerz Niemiec w nagraniu, w którym wspomina „nieustraszone Polki i Polaków”, protestujących w Stoczni Gdańskiej w 1980 roku. „Zwyciężyli swoim wołaniem o sprawiedliwość i wolność” – powiedziała Angela Merkel w nagraniu, opublikowanym w sobotę (29 sierpnia) na oficjalnych profilach niemieckiego rządu w mediach społecznościowych.

Przyznała, że bardzo dobrze pamięta dni, w czasie których “pracownice i pracownicy Stoczni Lenina w Gdańsku stanowczo sprzeciwili się socjalistycznemu reżimowi i pokojowo protestowali o prawo do współdecydowania”. Solidarność – podkreśliła niemiecka kanclerz – pokazała siłę, która porwała inne społeczeństwa środkowej i wschodniej Europy. “W Niemczech – w NRD, ale także w Republice Federalnej Niemiec – uważnie śledziliśmy to, co udało się osiągnąć nieustraszonym Polkom i Polakom” – zauważyła Merkel.

Nawiązała też do 30. rocznicy zjednoczenia Niemiec, która będzie obchodzona w październiku, że wzorem zjednoczenia byli „zdecydowanie byli protestujący z Gdańska”, którzy 10 lat wcześniej wskazali drogę działaczkom i działaczom na rzecz praw obywatelskich w NRD. Ich dążenie do wolności było kamieniem, który poruszył lawinę, doprowadzając ostatecznie do upadku Muru Berlińskiego i Żelaznej Kurtyny – podkreśla Merkel. “Kobiety i mężczyźni Solidarności to bohaterowie europejskiej wolności, którzy ukształtowali również mnie” – przyznała szefowa niemieckiego rządu.

Od dziś w Brukseli Esplanada "Solidarności 1980"

"Jestem zaszczycony, że promenadzie przy Parlamencie Europejskim w Brukseli mogę nadać nazwy poświęcone związkowi zawodowemu Solidarność, który przyczynił się do obalenia komunizmu i powtórnego zjednoczenia kontynentu oraz Simone Veil, byłej przewodniczącej Parlamentu Europejskiego i byłej więzień niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego …

Jubileuszowe obchody w Gdańsku

Tegoroczne, jubileuszowe obchody organizują: rząd, samorząd Gdańska, Europejskie Centrum Solidarności i Instytut Pamięci Narodowej.  Główne uroczystości rocznicowe rozpoczną się dziś (31 sierpnia) po południu na gdańskim placu Solidarności z udziałem m.in. prezydenta Andrzeja Dudy, który w ich trakcie ma mieć swoje wystąpienie, i premiera Mateusza Morawieckiego. O godzinie 17 w Bazylice św. Brygidy odprawiona zostanie natomiast uroczysta msza święta.

Centralne uroczystości w Gdańsku rozpoczną się jednak już rano od odsłonięcia tablic pamiątkowych działaczy Wolnych Związków Zawodowych, a potem nastąpi symboliczne otwarcie Bramy nr 2 Stoczni Gdańskiej z udziałem m.in. byłego lidera strajku, przewodniczącego NSZZ „Solidarność”, byłego prezydenta Wałęsy. Następnie w Europejskim Centrum Solidarności (ECS) odbędzie się Forum Obywatelskie, w którym również będzie uczestniczyć Lech Wałęsa, a także m.in.marszałek Senatu Tomasz Grodzki, samorządowcy i opozycjoniści z czasów PRL.

Wieczorem w Filharmonii Bałtyckiej zostanie wręczona nagroda Europejski Poeta Wolności, natomiast zwieńczeniem poniedziałkowych obchodów będzie wiec solidarności z Białorusinami, który rozpocznie się o godzinie 20 przy historycznej Bramie nr 2 na Placu Solidarności. Wiec zakończy trwające od ponad dwóch tygodni gdańskie Święta Wolności i Demokracji.

Przesłanie prezydenta Andrzeja Dudy

W swoim przesłaniu z okazji 40. rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych prezydent Andrzej Duda podkreślił, że Sierpień 1980 jest fundamentem wolnej Polski. “To zarazem historyczny przełom, który dał początek wielkim przemianom, przekształcającym Europę i świat” – napisał w tekście opublikowanym w czwartek (27 sierpnia) na stronie KPRP. Podkreślił także, że “walka podjęta przez Polaków stała się inspiracją dla innych narodów i doprowadziła do upadku komunizmu”.

“Pod znakiem `Solidarności` – który stał się już składnikiem polskiego, ale także światowego dziedzictwa – połączyli się ludzie wielu środowisk, pokoleń, postaw i poglądów w imię wspólnego dobra, w imię pomyślności Ojczyzny” – przypomniał prezydent wydarzenia sprzed 40  lat. “Zapomnieć, zdradzić ideały Sierpnia – to zagrozić podstawom wolnej, silnej i sprawiedliwej Rzeczypospolitej. Nie jest to kwestia przekonań politycznych, lecz po prostu kwestia polskiej racji stanu, społecznej stabilności i spójności, możliwości rozwojowych naszej Ojczyzny” – napisał Andrzej Duda, oddając hołd “wszystkim, którzy przed 40 laty stanowczo sprzeciwili się złu komunistycznego systemu, walcząc o wolność, godność i prawdę, o społeczną sprawiedliwość i respektowanie praw pracowniczych”.

Kerski: To wielkie święto spotkania różnych generacji

Według dyrektora Europejskiego Centrum Solidarności Basila Kerskiego “jest to wielkie święto spotkania bardzo różnych generacji”. “Mam wrażenie, pierwszy raz, że jest to okrągła rocznica, podczas której główni bohaterzy tamtych wydarzeń Bogdan Lis, Lech Wałęsa, Henryka Krzywonos spotykają się z obywatelami 30-, 40-latkami, którzy dzisiaj tworzą rzeczywistość, a którzy kompletnie tej historii nie pamiętają” – powiedział powiedział w przeddzień obchodów 40. Rocznicy podpisania porozumień sierpniowych. “Dla mnie to jest wielki eksperyment spotkania generacji, bo już za 10 lat to będzie niestety wyglądało inaczej” – dodał Kerski.

Trianon: Czego Węgry szukają w wydarzeniach sprzed stu lat?

Dziś przypada setna rocznica Traktatu z Trianon. Ponad 90 proc. Węgrów uważa go za „niesprawiedliwy”.

Centralne uroczystości w Gdańsku

Poniedziałkowe uroczystości – organizowane przez oddział gdański IPN – rozpoczną się od odsłonięcia trzech tablic pamiątkowych działaczy Wolnych Związków Zawodowych: Aliny Pienkowskiej-Borusewicz, Magdaleny Modzelewskiej-Rybickiej i Jana Koziatka. O godzinie 10 nastąpi natomiast symboliczne otwarcie Bramy nr 2 Stoczni Gdańskiej z udziałem m.in. byłego przewodniczącego NSZZ „Solidarność”, byłego prezydenta Lecha Wałęsy.

W  Forum Obywatelskim odbywającym się tego dnia w ECS będą uczestniczyć obok Lecha Wałęsy i marszałka Grodzkiego, samorządowcy, w tym prezydenci miast: Warszawy – Rafał Trzaskowski, Gdańska – Aleksandra Dulkiewicz, Wrocławia – Jacek Sutryk, Sopotu – Jacek Karnowski oraz opozycjoniści z okresu PRL: Bogdan Borusewicz, Bogdan Lis, Władysław Frasyniuk, Zbigniew Janas, Bożena Grzywaczewska. Również w ECS odbędzie się wyjazdowe posiedzenie senackiej komisji kultury i środków przekazu poświęcone dwóm tematom: tablicom z 21 postulatami MKS z sierpnia 1980 roku i finansowaniu ECS.

Tuż po południu zostaną złożone wiązanki kwiatów pod pomnikiem Jana Pawła II i byłego prezydenta USA Ronalda Reagana, a potem pod pomnikiem Anny Walentynowicz.

Główne uroczystości rozpoczną się o godzinie 15 na placu Solidarności w Gdańsku, gdzie planowane jest m.in. wystąpienie prezydenta Andrzeja Dudy, który następnie złoży wiązankę przed pomnikiem św. Jana Pawła II, przy Bazylice pw. św. Brygidy. W uroczystościach ma wziąć również udział premier Mateusz Morawiecki. Potem w tej samej bazylice odprawiona zostanie uroczysta msza święta, a wieczorem w Filharmonii Bałtyckiej zostanie wręczona nagroda Europejski Poeta Wolności.

Dziś są dwie różne “Solidarności”, ale nie ma solidarności

Według sygnatariusza Porozumień Sierpniowych, uczestnika Okrągłego Stołu Bogdana Lisa  dziś są dwie „Solidarności”: ta pierwsza z lat 80. reprezentująca konkretne wartości i dzisiejsza, która jest zaprzeczeniem pierwszej. “W czasach pierwszej Solidarności schowaliśmy swoje poglądy, przekonania, bo był jeden główny cel – walka o wolność, o demokrację” – powiedział podczas wczorajszej debaty Forum Obywatelskiego w Europejskim Centrum Solidarności (ECS). “Może dlatego łatwiej się było porozumieć?” – zastanawiał się Lis.

Działaczka opozycji w okresie PRL, dyrektor Fundacji im. Stefana Batorego Ewa Kulik-Bielińska przypomniała natomiast, że „Solidarność” “to był ogromny ruch walki o prawa człowieka i obywatela”. “A jeśli mówimy dziś o jej dziedzictwie, to właśnie tę solidarność gdzieś zgubiliśmy” – skonstatowała. “Wtedy to była solidarność robotników z nauczycielami, robotników w intelektualistami, artystami, mediami. Solidarność nie jest tylko ze słabszymi, z każdym. (…) Dziś jest nam wszystkim bardzo potrzebna: solidarność międzynarodowa, międzypokoleniowa, między płciami” – podkreśliła w niedzielę (30 sierpnia) Kulik-Bielińska.

Wybory 4 czerwca 1989: 35 procent, które miało znaczenie

Wybory kontraktowe czyli jakie? Dlaczego solidarnościowa opozycja fetowała zdobycie 35 proc. mandatów w wyborach do Sejmu?

Tymczasem już dwa tygodnie temu wicepremier Piotr Gliński wraz z obecnym przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Piotrem Dudą inaugurując rocznicowe obchody w historycznej sali BHP Stoczni Gdańskiej nawet nie wymienili nazwiska Lecha Wałęsy. “Jako działacz `Solidarności` i członek rządu mogę powiedzieć, że obecny rząd jest spadkobiercą i żywym realizatorem wartości `Solidarności`” – zapewnił natomiast Gliński.

Piotr Duda dziękował ministerstwu za to, że „Solidarność” nie jest już osamotniona i ma wsparcie rządu oraz prezydenta Andrzeja Dudy. Nawiązał też do sporu o historyczne tablice, na których spisano postulaty sierpniowe. Wpisane na listę UNESCO tablice miały bowiem – zgodnie z wolą polityków PiS – zostać odebrane ECS najpóźniej czwartego lipca i przeniesione kilkaset metrów dalej – do Narodowego Muzeum Morskiego (NMM), placówki kontrolowanej przez NSZZ „Solidarność” i wspieranej przez rząd.

“Związek zawodowy `Solidarność` jest depozytariuszem roku ’80. Nie ma starej i nowej `Solidarności`, jest jedna i ta sama” – przekonywał Piotr Duda. Zapowiedział też, że jeśli do dziś tablice nie wrócą do NMM, to dyrektora Kerskiego nazwie złodziejem. “Apeluję, żeby dyrektor muzeum morskiego oddał sprawę do sądu. Bo jeżeli nie, to (…) zrobimy sobie takie zawody sportowe, jak to niektórzy mówią, wejdziemy do ECS, zabierzemy tablice, a zostawimy flagę z logo `Solidarności`” – zagroził szef obecnej “Solidarności”.

Buzek: 30-lecie "Solidarności" rocznicą radosnego, wspaniałego wydarzenia

„Przeżywamy rocznicę radosnego, wspaniałego wydarzenia” – dodał były premier oceniając, że „niewiele jest takich wydarzeń w naszej trudnej historii”. „To dla mnie wielki zaszczyt, że mogę stanąć przed wami ponownie tutaj na zjeździe mojej Solidarności” – podkreślił Buzek, który wcześniej …

Na zakończenie gdańskich obchodów wiec solidarności z Białorusią

Poniedziałkowe obchody organizowane przez gdański ratusz zakończy wiec solidarności z Białorusinami, który rozpocznie się o godzinie 20 przy historycznej Bramie nr 2 na Placu Solidarności. Wiec będzie także zakończeniem trwającego od ponad dwóch tygodni gdańskiego Święta Wolności i Demokracji.

Prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz zaapelowała do wszystkich uczestników obchodów o ostrożność i stosowanie się do zasad obowiązującego reżimu sanitarnego. “Będzie to jeden z najważniejszych sygnałów, który popłynie z Gdańska do Białorusi” – podkreśliła prezydent. Zwróciła przy tym uwagę, że przy okazji 40-lecia podpisania Porozumień Sierpniowych “nie możemy zapominać o sytuacji na Białorusi, gdzie pokojową metodą ludzie walczą o równość, wolność i demokrację”.