Konkurs Chopinowski rozstrzygnięty

chopin-konkurs-muzyka-poważna-koncert-filharmonia-bleczach-Zimerman-Argerich-nehring-Pogorelich-Awdiejewa

Już dziś w nocy poznamy zwycięzcę oraz laureatów XVIII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina. / Foto via Canva

Środa (20 października) była ostatnim dniem konkursowych zmagań w XVIII Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina. W nocy ze środy na czwartek ogłoszono wyniki. Zwyciężył reprezentujący Kanadę Bruce (Xiaoyu) Liu. Konkurs po raz kolejny podbił serca publiczności, nie tylko tej śledzącej zmagania w sali warszawskiej Filharmonii Narodowej.

 

 

Zwycięzca dołączył do wybitnych triumfatorów sprzed lat, jak Krystian Zimerman, Martha Argerich czy Rafał Blechacz, dla których końcowy sukces okazał się wstępem do wielkiej kariery, występów w najważniejszych muzycznych salach na świecie czy kontraktach płytowych z prestiżowymi wytwórniami fonograficznymi, jak niemiecka Deutsche Grammophon.

Bruce Liu z Kanady wygrał Konkurs Chopinowski

Znamy wszystkie rozstrzygnięcia XVIII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.

Konkurs nie tylko w Filharmonii

Do finału konkursu dopuszczono 12 pianistów, o dwóch więcej niż zazwyczaj, co jak wskazują eksperci świadczy o wysokim poziomie startujących. Zainteresowanie elitarnym – wydawałoby się – konkursem po raz kolejny wykroczyło poza grono melomanów i ekspertów z Polski i ze świata na co dzień słuchających muzyki poważnej.

O skali zjawiska świadczą entuzjastyczne reakcje użytkowników w mediach społecznościowych (można je znaleźć za pomocą hasztagów: #KonkursChopinowski, #ChopinCompetition, #Chopin2020, #chopin18, Chopin), którzy emocjonują się kolejnymi występami pretendentów do zwycięstwa. Konkurs jest także szeroko komentowany przez media plotkarskie, które śledzą postępy w rywalizacji pianistek i pianistów oraz wydarzenia okołokonkursowe.

Ale o popularności konkursu świadczą także inne statystyki. Już rywalizacja w 2015 r. – po raz pierwszy dostępna dla tak szerokiej publiczności na całym świecie ze względu na transmisje wszystkich przesłuchań w telewizji, radiu i internecie, i dziesiątkom tysięcy najróżniejszego typu publikacji i komentarzy – była rekordowa pod tym względem. Instytut Monitorowania Mediów poinformował wówczas, że zasięg wzmianek w social media sięgnął 70 mln osób.

W 2015 r. co trzeci Polak lub Polka oglądał(a) Konkurs Chopinowski nadawany w bezpośrednich transmisjach od rana do wieczora w TVP Kultura. Ale dopiero udostepnienie transmisji w internecie pozwoliło pokonać ograniczenia czasu i przestrzeni dzięki bezpośrednim transmisjom konkursu na YouTubie i w specjalnej konkursowej aplikacji w roku 2015.

Nie inaczej jest w trakcie obecnej edycji. Już eliminacje do XVIII edycji w lipcu br. oglądane były 4 miliony razy. Z danych organizatora konkursu, Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, wynika że zakończony w ubiegłą sobotę II etap 18. Konkursu Chopinowskiego oglądało na YouTubie ponad cztery i pół miliona osób.

Konkurs najczęściej oglądany jest przez osoby z Japonii, Korei Południowej, Polski i Stanów Zjednoczonych. „Podczas występów największych internetowych gwiazd odnotowywaliśmy nawet 16 komentarzy na 1 sekundę, a łącznie w ciągu dnia ok. 70 tys. komentarzy”, informuje NIFC.

W przeszłości nie brakowało ogromnych kontrowersji

Konkurs Chopinowski zainicjowany w 1927 r. przez profesora Jerzego Żurawlewa, miał w pierwotnym zamyśle stanowić przestrzeń do dyskusji i rozważań „O tym, jak grać Chopina”, z powodu narastających ówcześnie wśród pianistów i muzykologów wątpliwości i różnic poglądów na interpretację chopinowskiej literatury pianistycznej, zwracają uwagę organizatorzy konkursu.

Jest on nie tylko wielkim wydarzeniem artystycznym, to również fenomen społeczny i społecznościowy, a jego popularność rośnie wraz z rozwojem mediów. Co potwierdziła poprzednia i obecna edycja.

Konkurs Chopinowski od początku był transmitowany w radio, później w telewizji, potem w internecie. Emocje, dyskusje, komentarze, czasem spory i skandale towarzyszą mu od lat.

Do popularności konkursu przyczyniła się telewizja i kontrowersje towarzyszące pianisty z Jugosławii Ivo Pogorelicha w 1980 r. Pogorelich przyciągał uwagę nieszablonowym zachowaniem oraz oryginalną interpretacją muzyki Chopina. I tak muzyk z Jugosławii wychodził na scenę w skórzanych spodniach, bez krawata i w trampkach. Jego swobodna interpretacja utworów Fryderyka Chopina była dla bardziej konserwatywnych specjalistów trudna do zaakceptowania.

Ostatecznie nie dopuszczono go do III, finałowego etapu, co spotkało się z negatywną reakcją jednej z legend konkursu – Argentynki Marthy Angerich. Pianistka w proteście opuściła grono jurorów i wyjechała z Warszawy.

I tak jak Pogorelich przyciągał swobodnym zachowaniem publiczność na początku trudnych lat 80-tych XX w. i z miejsca stał się ulubieńcem, tak w każdym z kolejnych konkursów publiczność ma swoich faworytów. Przy okazji XVIII edycji konkursu jednym z nich stał się Hiszpan Martin Garcia Garcia, który według ekspertów zaliczył bardzo dobry występ w trakcie wtorkowego (19 października) finałowego występu.

Inny z kontrowersyjnych momentów w historii konkursu wiąże się z osobą triumfatorki z 2010 r. Zwyciężyła wówczas Julianna Awdiejewa, której nikt nie zaliczał do grona faworytów. Rosjanka bez większego rozgłosu pokonywała kolejne etapu konkursu, by ostatecznie sięgnąć po pierwszą nagrodę.

Jednak już po zakończeniu zmagań pianistów okazało się, że taśma wideo Rosjanki z preeliminacji została źle oceniona i specjalnie obniżono granicę punktową, by dostała się do konkursu.

Tam oceniał jej występy m.in. Fou Ts’ong, którego studentką była Awdiejewa – co wyszło na jaw później. Według regulaminu juror nie może oceniać gry swoich podopiecznych.

Tegoroczni finaliści

Dziś ostatni dzień zmagań w finałowym etapie konkursu. Wystąpią Aimi Kobayashi z Japonii, Polak Jakub KuszlikBruce Liu z Kanady oraz Hyuk Lee z Korei Południowej.

W poniedziałek i we wtorek w sali warszawskiej Filharmonii Narodowej wystąpili wspomniany Hiszpan Martin Garcia Garcia, Leonora Armellini z Włoch, JJ Jun Li Bui reprezentujący Kanadę, Alexander Gadjiev reprezentujący Włochy i Słowenię, Eva Gevorgyan reprezentująca Rosję i Armenię, Polak Kamil Pacholec, Chińczyk Hao Rao i Kyohei Sorita z Japonii.

Eksperci zwracają uwagę na utalentowanych 17-latków: Hao Rao i JJ Jun Li Bui. Publiczność za wykonanie mazurków we wcześniejszych etapach konkursu pokochała Bruce’a Liu. Na miano niesfornych, ale utalentowanych zasłużyli sobie Aleksander Gadijew oraz Martin Garcia Garcia.

Aimi Kobayashi zachwyca warszawską publiczność swoją grą już po raz drugi. W 2015 r. także znalazła się w finale, zdobywając wyróżnienie. Uwagę przykuwa także gra (chwalone wykonanie Sonaty b-mol w II etapie) zaledwie 17-letniej Jewy Gieworgian (Evy Gevorgyan).

Pomimo tak młodego wieku jest już laureatką ponad 40 międzynarodowych konkursach dla młodych pianistów i wiele osób widzi w niej poważną pretendentkę do I nagrody. Pobiłaby tym samym dotychczasowych rekordzistów. Maurizio Pollini czy Yundi Li mieli po 18 lat, gdy wygrali w 1960 i 2000 r., Krystian Zimerman zaś 19 lat w 1975 r.

Polskę w finale reprezentuje 2 pianistów, z początkowej liczby 16 (do Konkursu zakwalifikowano łącznie 87 osób). W finale zabrakło typowanego przed konkursem do głównej nagrody Szymona Nehringa. 

26-letni pianista z Krakowa (wygrał m.in. w Konkursie im. Artura Rubinsteina w Tel Awiwie) wrócił do warszawskiej Filharmonii po 6-ciu latach. W 2015 r. doszedł do finału. Jednak tym razem startował bez powodzenia. W finałowej „12” znalazł się inny z uczniów przewodniczącej jury Katarzyny Popowej-Zydroń – Jakub Kuszlik, a także Kamil Pacholec z tej samej uczelni.

Co w finale grają pianiści?

Uczestnicy konkursu mają do dyspozycji instrumenty marek: Steinway, Yamaha, Kawai i Fazioli. Liczba instrumentów i marki zmieniały się z biegiem lat – w 1965 roku mogli wybierać jedynie spośród trzech Steinwayów, a w 1990 r. mieli do dyspozycji aż siedem.

W finale konkursu pianiści muszą zmierzyć się z jednym z dwóch skomponowanych przez Chopina koncertów: I Koncertem fortepianowym e-moll op. 11 lub II Koncertem fortepianowym f-moll op. 21. Oba powstały w latach 1829/1830 r. i miały swoją premierę w Warszawie w 1830 r.

We wszystkich wystąpieniach finałowych orkiestrę prowadzi Andrzej Boreyko, dyrektor artystyczny Filharmonii Narodowej w Warszawie. W przeszłości zdarzało się, że uczestnicy finału zachwycający publiczność w wykonaniach solowych, zawodzili w finale. Jako powód wskazuje się często młody wiek uczestników oraz brak doświadczenia w wykonywaniu utworów pianistycznych z orkiestrą.

Wśród tegorocznych finalistów zdecydowanie popularniejszy jest koncert e-moll. Na koncert f-moll zdecydowali się tym razem Alexander Gadjiev, Martín García García oraz Hyuk Lee. Panuje przesąd – potwierdzony poprzednimi edycjami – że zwycięzca całego konkursu wyłaniany jest spośród wykonawców koncertu e-moll, co znalazło potwierdzenie we wszystkich konkursach w XXI w.

Konkurs Chopinowski: Gdzie słuchać i oglądać finał? Jakie nagrody dla pianistów?

Zmagań pianistów w ostatnim dniu III, finałowego etapu konkursu można słuchać na kanale Chopin Institute (Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina) na YouTube’ie, w Polskim Radiu, TVP Kultura i w Radiu Chopin.

Zwycięzca otrzyma 40 tys. euro od Prezydenta RP. Dostanie także 500 tys. jenów (ok. 17 tys. złotych) od Prezydenta Miasta Hamamatsu, a Filharmonia Narodowa gwarantuje nagrodę 5 tys. euro za najlepsze wykonanie koncertu.

Laureat drugiego miejsca dostanie nagrodę w wysokości 30 tys. euro, której fundatorem jest Marszałek Sejmu RP, a kwota 20 tys. euro za trzecie miejsce pochodzi od Prezesa Rady Ministrów. Laureatom pierwszych trzech miejsc na podium przysługują medale: złoty, srebrny i brązowy.

Laureaci czwartego, piątego i szóstego miejsca otrzymają odpowiednio nagrody: 15 tys. euro (ufundowane przez Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu), 10 tys. euro (ufundowane przez Ministra Spraw Zagranicznych) i 7 tys. euro wyznaczone przez Prezydenta m.st. Warszawy.

Pozostałym finalistom zostaną przyznane wyróżnienia po 4 tys. euro. Najmłodszy finalista otrzyma 10 tys. złotych. W dniach 21-23 października odbędą się koncerty laureatów.