Ukraina członkiem Programu Rozszerzonych Możliwości NATO

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski i sekretarz generalny NATO Jens Stoltenberg

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski i sekretarz generalny NATO Jens Stoltenberg (źródło: president.gov.ua)

Współpraca Ukrainy z NATO wkracza na nowy poziom. W piątek (12 czerwca) kraj przystąpił do Programu Rozszerzonych Możliwości Sojuszu.

 

W piątek (12 czerwca) Ukraina została oficjalnie przyjęta do Programu Rozszerzonych Możliwości, inicjatywy skierowanej do państw szczególnie zaangażowanych w misje i operacje pod dowództwem Sojuszu Północnoatlantyckiego. Decyzja ma na celu pogłębienie współpracy NATO z Ukrainą, która od lat aspiruje do członkostwa w najsilniejszym sojuszu wojskowym świata.

„Jako partner NATO Ukraina przekazywała swoje oddziały dla operacji sojuszniczych, w tym w Afganistanie i Kosowie, jak również dla Sił Odpowiedzi NATO (ang. NATO Response Force – przyp. red.) oraz ćwiczeń NATO. Sojusznicy bardzo doceniają ten znaczący wkład, który pokazuje zaangażowanie Ukrainy w bezpieczeństwo transatlantyckie”, można przeczytać w oficjalnym oświadczeniu wydanym przez kwaterę główną NATO.

Jak powiedziała rzeczniczka NATO Oana Lungescu, decyzja o włączeniu Ukrainy do Programu „jest wyrazem uznania dla silnego wkładu Ukrainy w misje prowadzone przez NATO, jak również dowodem na nieprzerwane zaangażowanie Sojuszu we współpracę z partnerami pomimo trwającej pandemii COVID-19”.

„Nadszedł ten dzień. Jestem bardzo wdzięczny naszym partnerom z Sojuszu za tę możliwość”, napisał na Twitterze ukraiński minister spraw zagranicznych Dmytro Kułeba. Również prezydent Wołodymyr Zełenski podziękował państwom członkowskim NATO za ich „uznanie dla zaangażowania Ukrainy w misje pokojowe na świecie”, wyrażając jednocześnie nadzieję, że uczestnictwo Ukrainy w Programie Rozszerzonych Możliwości przyczyni się do “jeszcze ściślejszej współpracy” między Ukrainą a Sojuszem.

Nie wszystkie państwa NATO od początku odnosiły się pozytywnie do udziału Ukrainy w Programie. Paryż i Berlin obawiały się, że wzmocnienie przez NATO partnerstwa z Ukrainą negatywnie wpłynie na relacje Zachodu z Rosją, zwłaszcza w kontekście perspektywy dialogu na temat sytuacji w Donbasie. Członkostwu Ukrainy w Programie Rozszerzonych Możliwości sprzeciwiały się również Węgry, blokujące współpracę Ukrainy z Sojuszem od czasu przyjęcia przez Kijów w 2017 r. nowej ustawy o szkolnictwie, uznanej przez Budapeszt za dyskryminującą w stosunku do mniejszości węgierskiej. Od 2017 r. Węgry blokują pracę komisji Ukraina NATO na szczeblu ministerialnym. Kułeba odwiedził Budapeszt w maju, ale w najbliższym czasie może także dojść do spotkania prezydenta Zełenskiego z węgierskim premierem Viktorem Orbánem.

Ukraina i Węgry chcą zamknąć wzajemne spory. W tle akcesja Ukrainy do NATO

Codzienny briefing z europejskich stolic – 1 czerwca.

Program Rozszerzonych Możliwości NATO został powołany w 2014 r. na szczycie w Newport w ramach Inicjatywy dotyczącej Interoperacyjności Partnerów (ang. Partnership Interoperability Initiative). Od początku tą formą współpracy zostało objęte pięć państw: Szwecja, Finlandia, Gruzja, Jordania oraz Australia. Teraz do tej grupy dołączyła Ukraina.

Udział w Programie nie stanowi gwarancji członkostwa w Sojuszu. Otwiera on jednak drogę do większej współpracy m.in. w dziedzinie planowania, wymiany informacji, a także wspólnych ćwiczeń.

Perspektywa członkostwa Ukrainy w NATO

Ukraina zwróciła się o przyjęcie do Programu Rozszerzonych Możliwości podczas ostatniego posiedzenia komisji Ukraina NATO 31 października ubiegłego roku. „Ukraina jest gotowa do wstąpienia na ten nowy poziom partnerstwa z Sojuszem”, powiedział wówczas prezydent Wołodymyr Zełenski.

„Nie usuwamy jednocześnie z agendy możliwości przyłączenia Ukrainy do Planu Działań na rzecz Członkostwa. Jesteśmy gotowi, by w sposób praktyczny udowadniać, że Ukraina zasługuje na taki format relacji”, mówił Zełenski.

Sekretarz generalny NATO Jens Stoltenberg ze swojej strony wyraził uznanie dla przyjętych przez Radę Najwyższą Ukrainy reform na rzecz walki z korupcją i wzmocnienia państwa prawa oraz zachęcił do ich kontynuowania.

Zapewnił też, że drzwi do Sojuszu pozostają otwarte dla Ukrainy oraz że Rosja nie może zablokować tego kroku. “Członkostwo (w NATO – przyp. red) jest decyzją państw członkowskich NATO oraz państw, którzy chcą do NATO dołączyć”, oświadczył. “Nikt poza granicami tych państw nie ma prawa weta. Czas sfer wpływów minął”.

Stoltenberg: Drzwi do NATO są dla Ukrainy otwarte

Prezydent Ukrainy zadeklarował gotowość swojego kraju do przyspieszenia przygotowań do członkostwa w NATO, a sekretarz generalny Sojuszu zapewnił, że drzwi do Sojuszu są dla Ukrainy otwarte. Rosja uznała natomiast, że wsparcie NATO ma “destabilizujący i prowokacyjny” wpływ na sytuację na Ukrainie. 

Relacje Ukrainy z NATO

Współpraca Ukrainy z Sojuszem Północnoatlantyckim rozpoczęła się w 1994 r. wraz z przystąpieniem kraju do Partnerstwa dla Pokoju (ang. Partnership for Peace) inicjatywy stanowiącej platformę współpracy w zakresie ładu, bezpieczeństwa i stabilizacji między członkami NATO a innymi państwami europejskimi oraz państwami byłego Związku Radzieckiego.

W 2008 r. Ukraina po raz pierwszy zwróciła się o uzyskanie Planu Działań na rzecz Członkostwa w Sojuszu (ang. Membership Action Plan – MAP). Ukraińskie aspiracje w kwestii natowskiej akcesji utknęły jednak w martwym punkcie za prezydentury Wiktora Janukowycza.

Przystąpienie do NATO odzyskało rangę priorytetu dla ukraińskich władz po wyborach prezydenckich w 2014 r., w obliczu rosyjskiej agresji zbrojnej oraz aneksji Krymu.