Rosyjskie media źródłem dezinformacji o AstraZenece?

Rosja, Sputnik V, AstraZeneca, Putin, Europejska Agencja Leków, dezinformacja, boty,

Władimir Putin / fot. via Flickr [World Economic Forum]

Tweety o szczepionce AstraZeneca „obfitują w negatywne informacje oraz pochodzą ze źródeł medialnych znanych z dezinformowania”, wynika z analizy naukowców z Akademii Leona Koźmińskiego – prof. Dariusza Jemielniaka i Yaroslava Krempovycha. 

 

 

Po analizie 50.080 anglojęzycznych tweetów pod hasztagiem #AstraZeneca, okazało się, że portal RT.com (znany wcześniej jako Russia Today) jest jednym z najczęstszych udostępnianych źródeł informacji nt. szczepionki na Twitterze. Obok niego znalazła się witryna Al Arabiya, należąca do Arabii Saudyjskiej.

Naukowcy badając medium skoncentrowali się na dwóch okresach – przed i po 7 marca 2021 r. – dacie, w której władze austriackie zawiesiły stosowanie szczepionki. Przed tym dniem, w pierwszej dziesiątce źródeł na portalu podlinkowanych częściej niż 10 razy znalazły się m.in. portal Politico.eu, The Telegraph czy The Guardian.

Po 7 marca głównymi linkowanymi źródłami o szczepionce były takie portale jak NewsRand (nigeryjski serwis informacyjny), niemieckie Deutsche Welle, JERUSALEM Raport czy NTD TV (serwis chińskiej telewizji z Nowego Jorku).

„W przypadku wpisów retweetowanych ponad 3 razy, Al Arabiya i RT zajmują odpowiednio pierwsze i drugie miejsce w obu okresach, a ich tweety stanowią 31 proc. z 10 najpopularniejszych źródeł w pierwszym okresie i 35 proc. w drugim”, podkreślają twórcy raportu.

Indyjska strona internetowa znana z dezinformacji i teorii spiskowych – GreatGameIndia – znalazła się w pierwszej piątce najczęściej udostępnianych źródeł przed 7 marca. Natomiast po tej dacie zajęła drugie miejsce pod względem retweetów.

Poza organizacjami medialnymi, najczęściej „podawanymi dalej” wpisami z pierwszego okresu były te autorstwa Roberta Kennedy’ego Jr, którego konto na Instagramie zostało zamknięte z powodu szerzenia dezinformacji.

Czym się różnią szczepionki na COVID-19? Pfizer, Moderna, AstraZeneca, Johnson&Johnson

Komisja Europejska zatwierdziła dotąd do użytku na terenie całej Unii Europejskiej cztery szczepionki dające odporność na wywołującego chorobę COVID-19 koronawirusa SARS-CoV-2.

Negatywne informacje o szczepionce pochodzą z Rosji?

Jak podają twórcy raportu: „Serwis RT miał wyraźną przewagę w obu okresach. (…) Mimo że linki prowadzące do RT nie znajdują się w pierwszej setce najczęściej retweetowanych wpisów, są »podawane dalej« często w mniejszych ilościach, co stawia RT na czołowej pozycji wśród wpisów na Twitterze. Uważamy, że może to sugerować rozpowszechnianie wiadomości przez zorganizowaną grupę profesjonalistów”, dodają.

„Analiza jakościowa linków RT pokazuje, że duża część z nich opisuje szczepionkę firmy AstraZeneca w sposób negatywny”, podkreślają naukowcy.

„Biorąc pod uwagę fakt, że Rosja jest bardzo zainteresowana promowaniem własnej szczepionki Sputnik-V, zarówno z powodów ekonomicznych, jak i politycznych aktywność RT w zamieszczaniu często negatywnych informacji o AstraZenece może być postrzegana jako część większej kampanii, potencjalnie mającej na celu zdyskredytowanie szczepionki”.

Indie: Setki tysięcy Hindusów kąpią się w Gangesie mimo krytycznej sytuacji epidemicznej

Sytuacja w indyjskich szpitalach jest krytyczna, a poszczególne regiony informują o niedoborach szczepionek.

Dezinformacja a boty

Analizując zawartość tweetów autorzy wyróżnili 10.728 przypadków skoordynowanego działania. 1137 z nich było aktywnymi użytkownikami Twittera, 616 przypadków powiązano z automatycznymi botami. Jak wynika z badań, największa sieć powiązań i skoordynowanego rozprzestrzeniania wpisów działała w Bangladeszu. Sieć zawierała wpisy pochwalające działania premiera kraju w walce z pandemią, używając hasztagu #ThankYouPM. Jak zaznaczają twórcy raportu, centralnie koordynowana kampania dezinformacyjna może wpływać na wyniki wyborów i inne działania polityczne.

Druga co do wielkości skoordynowana sieć odpowiedzialna za rozpowszechnianie wpisów o AstraZenece istniała w Europie. Informacje dotyczyły oficjalnego stanowiska Europejskiej Agencji Leków. Jak podkreślają autorzy, sieć była złożona z kont pracowników i urzędników wysokiego szczebla Komisji Europejskiej, z czego 35 proc. kont uznali za zautomatyzowane boty.

„Obraz głęboko niepokojący”

Podsumowując, twórcy raportu podkreślają, że „obraz, który się wyłania jest głęboko niepokojący (…). Dyskurs na Twitterze o #AstraZenece obfituje w dezinformację. Renomowane źródła informacji są w najlepszym przypadku na równi z dezinformacją, w najgorszym – przegrywają z nią”.

„Popularne tweety dezinformacyjne są rozpowszechniane nie tylko przez pojedynczych działaczy, ale też przez państwowe media, wspierane przez sieci botów”, dodają.

Analiza została opublikowana 16 kwietnia na portalu medRxiv, który prezentuje badania naukowe przed ich oficjalną publikacją w czasopismach naukowych.