Kadencja Polski w Radzie Bezpieczeństwa ONZ: Ostrożnie z pochwałami?

Spotkanie członków Rady Bezpieczeństwa ONZ/ źródło PAP/EPA/BRYAN R.SMITH

Sukces czy „urzędowy optymizm”? W jaki sposób ocenić zakończoną niedawno kadencję Polski jako niestałego członka Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych?

 

 

Ostatnim razem Polska był niestałym członkiem RB ONZ w latach 1996-1997, a zakończona 31 grudnia ubiegłego roku kadencja była szóstą w historii.

Zdaniem prezydenta Andrzeja Dudy dwa lata Polski w Radzie Bezpieczeństwa można zapisać na plus. Z kolei dr hab. Marek Madej, ekspert ds. bezpieczeństwa z Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego, przekonuje w rozmowie z EURACTIV.pl, że niestali członkowie mają znikomy wpływ na funkcjonowanie RB.

Donald Trump: NATO musi zwiększyć zaangażowanie na Bliskim Wschodzie

Podczas wczorajszego przemówienia oraz w rozmowie telefonicznej z Sekretarzem Generalnym NATO Jensem Stoltenbergiem prezydent Donald Trump zaapelował do europejskich sojuszników o większe zaangażowanie na Bliskim Wschodzie.

 

Liderzy USA i NATO „zgodzili się co do tego, że Sojusz powinien bardziej stanowczo działać …

„Urzędowy optymizm”

RB ONZ jest odpowiedzialna za utrzymanie międzynarodowego bezpieczeństwa i pokoju na świecie. W jej skład wchodzi 15 państw: 5 członków stałych – USA, Wielka Brytania, Rosja, Chiny, Francja – i 10 niestałych, których kadencja trwa każdorazowo 2 lata. Państwa członkowskie otrzymują przewodnictwo w radzie rotacyjnie na okres jednego miesiąca. Polska sprawowała je dwukrotnie – w maju 2018 i w sierpniu 2019 roku.

Kadencja naszego kraju rozpoczęła się 1 stycznia 2018 r., a zakończyła się wraz z końcem grudnia 2019.

„Nasze członkostwo w tym najważniejszym ciele odpowiedzialnym za utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa odebraliśmy jako dowód zaufania społeczności międzynarodowej, a także jako duże wyróżnienie i zobowiązanie”, powiedział w grudniu 2019 r. Andrzej Duda. Prezydent przypomniał jednocześnie, że za kandydaturą Polski głosowała rekordowa liczba 190 krajów, a żaden nie wyraził swojego sprzeciwu.

Z kolei Marek Madej zwraca uwagę, że sukcesem był sam wybór Polski na niestałego członka RB ONZ po raz pierwszy od ponad 20 lat. „Jednak – jak przekonuje ekspert – niestali członkowie mają znikomy wpływ na funkcjonowanie RB, dlatego nie przesadzałbym z „urzędowym optymizmem” prezentowanym przez polskie władze po dwóch latach kadencji”.

Dr hab. Marek Madej: Stawianie głównie na USA może się źle skończyć

„Dla większości państw członkowskich NATO pozostaje niezwykle ważne z punktu widzenia bezpieczeństwa. Obecne dyskusje nie są niczym nowym, poza tym, że za sprawą ostatniej wypowiedzi Emmanuela Macrona opanowały światowe media. Mimo wszystkich problemów sądzę, że organizacja przetrwa” – mówi dr …

Polskie inicjatywy

Głównymi inicjatywami Warszawy były działania mające na celu wzmocnienie prawa międzynarodowego ze szczególnym uwzględnieniem poszanowania prawa humanitarnego, a zwłaszcza praw człowieka, jak również ochrona cywilów w konfliktach zbrojnych. W ciągu dwóch lat zasiadania w RB przedstawiciele Polski wzięli udział w licznych debatach i spotkaniach dotyczących zagrożeń dla światowego pokoju, kwestii rozwiązywania konfliktów, jak również przestrzegania zasad prawa humanitarnego.

Jedną z inicjatyw silnie wspieranych przez Polskę było utworzenie misji pokojowej ONZ dla wschodniej części Ukrainy, która miałaby pomóc w deeskalacji konfliktu i wprowadzenia w życie postanowień porozumienia mińskiego. Konflikt rosyjsko-ukraiński został nazwany przez Jacka Czaputowicza „kluczowym zagrożeniem dla europejskiego bezpieczeństwa”, a międzynarodową obecność na Ukrainie szef polskiego MSZ określił jako potrzebny „element stabilizujący i monitorujący ten konflikt”.

Po przejęciu prezydencji Rady w sierpniu 2019 roku, szef polskiej dyplomacji zauważył, że „w 2017 roku, czyli zanim Polska została wybrana na niestałego członka RB ONZ, miało miejsce tylko jedno spotkanie, którego tematem była kwestia ukraińska. Od momentu kiedy Polska weszła w skład Rady, takich spotkań było już osiem”.

Jednak Marek Madej przypomina, że ostatnie lata nie są najlepsze dla ONZ, która „od wielu lat znajduje się w kryzysie. „Kluczowe działania, np. w przypadku sytuacji na Ukrainie, podejmuje się na innych forach (w tym kontekście choćby w ramach tzw. formatu normandzkiego). Dlatego Polsce pozostało zaangażować się w mniej spektakularne, choć merytorycznie istotne inicjatywy, np. związane z umacnianiem prawa międzynarodowego”, przekonuje ekspert.

Ukraina: Wymiana jeńców w Donbasie

Procedura wymiany jeńców pomiędzy władzami w Kijowie, a prorosyjskimi separatystami na wschodzie Ukrainy zakończyła się w niedzielę (29 grudnia) wczesnym popołudniem. Wymieniono 76 Ukraińców za 124 separatystów.

 

Wymianę jeńców między stronami konfliktu na wschodzie Ukrainy uzgodniono 9 grudnia podczas spotkania tzw. …

Zaangażowanie w misje wojskowe

Warto również wspomnieć, że w trakcie sprawowania mandatu członka RB ONZ, Polska po 10 latach powróciła do udziału w misjach pokojowych ONZ. Wraz z wojskami irlandzkimi i węgierskimi, polscy żołnierze monitorują strefę położoną bezpośrednio przy granicy z Izraelem, gdzie nierzadko dochodzi do spięć pomiędzy ludnością libańską i izraelską.

Jak powiedział Andrzej Duda, „powrót Polski do operacji pokojowych pod auspicjami ONZ […] stanowi bezpośredni wkład Rzeczypospolitej do wysiłków wspólnoty międzynarodowej na rzecz utrzymania pokoju i bezpieczeństwa”. Polski kontyngent, w liczbie ponad 200 żołnierzy, został wystawiony przez 12. Brygadę Zmechanizowaną ze Szczecina.

Za największe sukcesy Polski w trakcie zasiadania w RB ONZ, Andrzej Duda uznał ustanowienie Międzynarodowego Dnia Upamiętniającego Ofiary Przemocy na Tle Religijnym, uchwalenie przez Radę, na wniosek Polski i Wielkiej Brytanii, pierwszej w historii rezolucji dot. osób z niepełnosprawnościami w konfliktach zbrojnych, a także wspólne oświadczenie RB w sprawie jej zaangażowania na rzecz przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego.

„Obecność w Radzie przyczyniła się do umocnienia wizerunku Polski, jako państwa stabilnego, przewidywalnego i angażującego się na rzecz rozwiązywania globalnych problemów”, powiedział prezydent Andrzej Duda podczas grudniowej uroczystości przekazania wybieralnego członkostwa w Radzie Bezpieczeństwa ONZ prezydent Estonii Kersti Kaljulaid.

Jednak Marek Madej nieco studzi ten entuzjazm. „Uważam, że niewiele osób zapamięta wysiłki Polski – przekonuje specjalista z UW – ale w przypadku niestałych członków RB to standard. Z reguły jest im trudniej przeforsować ważne inicjatywy, z których byliby pamiętani w następnych latach. Dlatego jeżeli po zakończonej kadencji nie mówi się o kimś źle, to jest to pewnym osiągnięciem, ponieważ oznacza, że udało się uniknąć spektakularnej wpadki”, ocenia ekspert.

Polska przejęła dowodzenie "szpicą" NATO

Od 1 stycznia 2020 r. Polska przejęła dowodzenie tzw. szpicą NATO, czyli siłami szybkiego reagowania Sojuszu. 
 

 

Polska przejęła od 1 stycznia dowództwo superszybkiej jednostki NATO – Połączonych Sił Bardzo Wysokiej Gotowości (VJTF), czyli tzw. szpicy NATO.

„Dyżur w tzw. szpicy NATO dowodzi …

Estonia zastępuje Polskę

Miejsce Polski w RB ONZ zajęła Estonia. W grudniu ub. roku strona Polska zorganizowała uroczystość przekazania przekazania wybieralnego członkostwa w Radzie prezydent Estonii. Marek Madej sceptycznie skomentował ten sposób „przekazania miejsca w RB” Estonii. „Nadawanie uroczystej rangi przekazaniu niestałego miejsca w RB ONZ jest raczej rzadką praktyką”, twierdzi naukowiec. „W moim przekonaniu to nadawanie nieproporcjonalnej wagi wydarzeniu, które z racji braku innych oczywistych osiągnięć na polu polityki zagranicznej jest prezentowane jako przykład skuteczności służby dyplomatycznej”.

Tymczasem Tallin stawia przed sobą ambitne cele na najbliższe dwa lata. „Pomożemy stanąć w obronie porządku światowego opartego na wartościach i prawie międzynarodowym, bez którego Estonia, jak i wiele innych krajów i narodów nie miałaby miejsca na świecie”, powiedziała estońska prezydent Kersti Kaljulaid. Jest to pierwsza w historii kadencja tego kraju jako niestałego członka Rady.

Tallin ma zamiar walczyć o większą odpowiedzialność, spójność i przejrzystość w działaniach podejmowanych przez RB. Zamierza również skupić się na kwestii zapobiegania konfliktów, która według estońskich władz wymaga więcej uwagi i zasobów w ramach działalności ONZ.

„W kontekście priorytetów i wartości dodanej wnoszonej przez państwa zasiadające w Radzie Bezpieczeństwa, Estonia jako światowy lider cyfryzacji i cyberbezpieczeństwa, ma ogromny potencjał aby zagadnienia te w większym stopniu stały się przedmiotem rozważań tego gremium”, zasugerował w grudniu Andrzej Duda, zapewniając jednocześnie o wsparciu i gotowości do dzielenia się doświadczeniami z Estonią.

Estonia: Prezydent Kaljulaid odesłała Rosjanom prezent z Krymu

Prezydent Estonii Kersti Kaljulaid świętowała niedawno 50. urodziny. Symboliczne prezenty przesłały jej m.in. różne placówki dyplomatyczne w Tallinnie. Podarunek od ambasady rosyjskiej wywołał jednak kontrowersje. Został więc zwrócony.

 

Kersti Kaljulaid obchodziła urodziny 30 grudnia, ale sprawa dopiero teraz wyszła na jaw. …

Rada Praw Człowieka ONZ

Koniec dwuletniej kadencji w RB ONZ nie oznacza zmniejszenia aktywności Polski w tej organizacji. W październiku zeszłego roku Polskę wybrano na członka Rady Praw Człowieka ONZ na kadencję obejmującą lata 2020-2022. „Wybór Polski i uzyskanie wysokiego poparcia oznaczają, że jej kadencja w Radzie Bezpieczeństwa, upływająca z końcem tego roku, jest pozytywnie oceniana”, przekonuje z kolei Rafał Tarnogórski z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych (PISM).

Chociaż na poziomie eksperckim Polska faktycznie oceniana jest pozytywnie, o tyle na poziomie politycznym nie we wszystkich aspektach Polska szła ręka w rękę z innymi członkami RB. Różnice dotyczyły głównie podejścia do problemu zmian klimatu.

Mimo tego Polska do 2022 roku będzie zasiadać w Radzie Praw Człowieka ONZ, która jest organem pomocniczym Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Jej głównym zadaniem jest promowanie praw człowieka i podstawowych wolności, jak również reagowanie na jakiekolwiek naruszenia tych wartości. Rada Praw Człowieka składa się z 47 członków, a podział mandatów jest oparty na kluczu geograficznym.

Jak podaje Ministerstwo Spraw Zagranicznych:

„Członkostwo w Radzie Praw Człowieka będzie stanowić kontynuację zaangażowania Polski w Radzie Bezpieczeństwa ONZ w rozwiązywanie problemów globalnych, w szczególności w zakresie ochrony praw człowieka i podstawowych wolności. Oczekujemy, że przyczyni się ono do dalszego umocnienia pozycji Polski na arenie międzynarodowej”

MSZ podkreśliło gotowość do dalszego działania na rzecz ochrony ludności cywilnej w konfliktach zbrojnych, a także umacniania wolności religijnej jako głównego celu członkostwa Polski w Radzie Praw Człowieka.

W Senacie powstał zespół doradców ds. ochrony konstytucyjności prawa

Marszałek Senatu Tomasz Grodzki wręczył wczoraj nominacje członkom zespołu doradców ds. ochrony konstytucyjności prawa. Zespół, który będzie działał przy marszałku Senatu jako organ opiniodawczo-doradczy, został powołany jeszcze w grudniu zeszłego roku, ale wczoraj marszałek wręczył nominacje jego 15 członkom.