Przemysł tytoniowy: nowe przepisy zwiększą przestępczość

Raport Transcrime, włoskiego centrum badań nad przestępczością międzynarodową, analizuje unijne plany wprowadzenia ujednoliconych opakowań papierosów, mających na celu przeniesienie kosztów związanych z opieką zdrowotną na firmy przemysłu tytoniowego oraz wprowadzenie zakazu ekspozycji papierosów w sklepach detalicznych.

Analiza została przeprowadzona przez Ernesto Savona, profesora kryminologii z Milanu, który współpracował wcześniej z Komisją Europejską w sprawie oceny skutków przestępstw. Była również finansowana przez tytoniowego potentata – firmę Philip Morris.

Według raportu, wprowadzenie zakazu używania paczek zawierających logo i nazwę marki może spowodować, że palacze będą bardziej narażeni na podróbki. To także ryzyko stworzenia środowiska, w którym konsumenci utracą zdolność do odróżniania prawdziwych produktów od tych nielegalnych.

“Ryzyko podrabiania wyrobów tytoniowych prawdopodobnie wzrośnie (w wyniku zasad dotyczących ujednoliconych opakowań), chyba, że wprowadzone zostaną odpowiednie środki, które pozwolą zapobiec podróbkom” – wynika z raportu.

Korzyści z ujednolicenia opakowań zniwelowane przez przemyt i podróbki?

Ujednolicone opakowania papierosów będą łatwiejsze do podrobienia, co zgodnie z raportem spowoduje, że wzrost tego typu aktywności zniweluje wszelkie korzyści związane ze spadkiem palenia.

Zmuszanie koncernów tytoniowych do opłacania kosztów zdrowotnych zgodnie z zasadą “zanieczyszczający płaci”, zwiększyłoby korzyści związane z fałszowaniem i tworzeniem większego czarnego rynku, który będzie trudniejszy do wykrywania dla policji – czytamy dalej w raporcie.

Brak oceny potencjalnych skutków kryminalnych propozycji  ze strony Komisji Europejskiej jest „zaskakujący” – wynika z analizy. W rozmowie z EurActiv, Savona powiedział, że unijne władze powinny przeprowadzić więcej badań dotyczących wpływu swoich propozycji na wskaźnik przestępczości w poszczególnych państwach członkowskich UE. „Niektóre z nich są bardziej podatne na wzrost zachowań przestępczych” – wskazuje Savona.

„Wyniki raportu opublikowanego przez Transcrime są zbieżne z opinią Krajowego Stowarzyszenia Przemysłu Tytoniowego na temat negatywnych konsekwencji jakie może mieć wprowadzenie w UE ujednoliconych opakowań wyrobów tytoniowych oraz zakazu ich ekspozycji w punktach sprzedaży” – poinformowała Magdalena Włodarczyk, dyrektor Krajowego Stowarzyszenia Przemysłu Tytoniowego w komentarzu przesłanym EurActiv.pl.

Raport prawdopodobnie nie zmieni zdania Komisji

Komisja Europejska kończy obecnie swój raport dotyczący wpływu proponowanych zmian, lecz nie ujawnia na razie preferowanych możliwości dotyczących nowych przepisów o wyrobach tytoniowych.

Nowe przepisy w ramach przeglądu dyrektywy tytoniowej KE zaprezentuje w drugiej połowie roku. Wśród rozważanych propozycji są m.in. jednolite opakowania papierosów, zakaz ich ekspozycji w sklepach oraz stosowania dodatków przy ich produkcji.

Rzeczniczka unijnego komisarza do spraw zdrowia, Johna Dalli potwierdziła, że “ujednolicone opakowania są nadal możliwym rozwiązaniem” i dodała, że „ostrzeżenia przed skutkami palenia mają być większe niż były dotychczas”.

Jak mówiła, przemysł tytoniowy konsekwetnie twierdzi, że wprowadzenie ujednoliconych opakowań spowoduje wzrost nielegalnego handlu, „ale nie można było wesprzeć ich roszczeń przekonującymi dowodami”.

„Nie znamy wyników ostatniej analizy Transcrime, która jest, jak wiem, badaniem sponsorowanym przez przemysł tytoniowy. Oczywiście, zapoznamy się z nimi, jeśli będą dostępne. Nie należy jednak oczekiwać, że nasza ocena zmieni się w sposób fundamentalny” – dodała rzeczniczka.

Według szacunków Komisji Europejskiej, przemyt wyrobów tytoniowych powoduje straty w przychodach do budżetu UE i państw członkowskich w wysokości ok. 10 mld euro rocznie.

Jak informowała Włodarczyk, w Polsce obecnie nielegalny handel to około 15 proc. całego rynku tytoniowego a straty z tytułu niezapłaconych podatków sięgają około 3-4 mld złotych.  „Nowe regulacje znacznie zwiększą ryzyko wzrostu przestępczości oraz rozszerzenia się procederu jakim jest nielegalny handel wyrobami tytoniowymi” – dodaje.

W marcu 2013 roku w Polsce na opakowaniach papierosów miały pojawić się drastyczne zdjęcia, ostrzegające przed skutkami palenia papierów. Minister zdrowia Bartosz Arłukowicz zdecydował jednak o odłożeniu decyzji w sprawie nowego oznakowania paczek papierosów.(jsk)