Reklama
Komisja Europejska przedstawi we wtorek propozycje w ramach tzw. "Health Check", czyli bilansu Wspólnej Polityki Rolnej. Szczegóły przedstawi w Brukseli unijna komisarz ds. rolnictwa Mariann Fischer Boel, a w Warszawie wicedyrektor Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej ds. rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich Jerzy Plewa, który przyjeżdża do Polski.
Jedną z propozycji ma być dalsze zmniejszanie - po 2012 roku - dopłat bezpośrednich dla rolników na rzecz pomocy na rozwój obszarów wiejskich. Jest to tzw. mechanizm modulacji, któremu podlegają producenci rolni w starych krajach UE, którzy rocznie dostają więcej niż 5 tys. 5 proc. z tych dopłat bezpośrednich kierowanych jest na rozwój wsi.
Rolników z nowych państw UE modulacja ma zacząć obowiązywać dopiero od 2012 roku i wynosić 3 proc. Do tego czasu dopłaty dla nich mają rosnąć i - zgodnie z traktatem akcesyjnym - osiągnąć poziom dopłat w starych krajach, które mają je stopniowo redukować.
Głównym oponentem utrzymania dotychczasowego poziomu finansowania WPR (na poziomie ponad 40 proc. całego budżetu UE) jest Wielka Brytania, której sektor rolny jest zbyt mały, żeby czerpać szczególne korzyści z unijnej pomocy. Jednak nowe państwa członkowskie - w tym zwłaszcza Polska ze swoim znaczącym rolnictwem – sprzeciwiają się zmniejszeniu bezpośredniej pomocy dla rolników, a wspólnie dysponują mniejszością blokującą w Radzie UE.
Przewiduje się, że w ramach "Health Check" Komisja Europejska przedstawi propozycję, by najwięksi producenci rolni starych krajów UE jeszcze większą część swoich dopłat przekazywali na rozwój obszarów wiejskich. Dużych producentów rolnych z nowych państw członkowskich te zasady objęłyby dopiero w 2012 roku.
KE ma też zaproponować zwiększenie minimalnego obszaru, który uprawniałby rolnika uzyskania pomocy z budżetu UE. Ma zostać zwiększony z obecnych 0,3 ha do 1 ha. W Polsce taka zasada jest stosowana już dziś.
Komisja chciałaby doprowadzić do porozumienia w tej sprawie jeszcze w tym roku i by od razu zaczęły obowiązywać, jeszcze przed wejściem w życie Traktatu Lizbońskiego. Gdyby się to nie udało, a nowy traktat UE wszedł w życie - zgodnie z planem - od początku przyszłego roku, to o kompromis byłoby znacznie trudniej. Na mocy Traktatu Parlament Europejski zyska bowiem nowe kompetencje, m.in. prawo współdecydowania z Radą ministrów rolnictwa UE w sprawach Wspólnej Polityki Rolnej.
Debata w ramach tzw. "Health Check", która ma na celu kontynuację reformy unijnej polityki rolnej, rozpoczęła się jesienią zeszłego roku. W założeniu miała dać odpowiedź na trzy podstawowe pytania: jak uprościć i zwiększyć skuteczność system dopłat bezpośrednich; jak dostosować instrumenty WPR, która była przewidziana dla Wspólnoty liczącej sześć państw członkowskich, do potrzeb „27 oraz jak sprostać nowym wyzwaniom takim jak np. zmiany klimatu, biopaliwa, coraz większy deficyt wody czy utrzymanie bioróżnorodności.
Początki Wspólnej Polityki Rolnej, to rok 1957, kiedy twórcy Traktatu Rzymskiego określili ogólne cele wspólnej polityki rolnej uwzględniając powojenne braki - miała ona zapewnić samowystarczalność produkcji i zaopatrzenia w żywność.
WPR, która weszła w życie w 1962 roku, jest jednym z najbardziej zintegrowanych obszarów unijnej polityki. Jej zasady i mechanizmy przyjęła szóstka państw - założycieli Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej. Jej podstawowe zapisy wciąż pozostają niezmienione: gwarantowane ceny na produkty rolne, często powyżej poziomu cen światowych, i dotacje przyznawane na postawie wielkości produkcji.
W latach siedemdziesiątych prawie 70 proc. budżetu UE przeznaczano na rolnictwo. Po serii reform udział wydatków na sektor rolny spadł do 35 proc. na okres finansowania w latach 2007-2013. W tym samym okresie więcej środków przeznaczono na rozwój obszarów wiejskich.
W 2002 roku przeprowadzono przegląd polityki w sektorze gospodarstw rolnych, a rok później ówczesny komisarz ds. Rolnictwa Franz Fischler, przestawił pakiet reform WPR. ego propozycja obejmowała: oderwanie dopłat od wielkości produkcji rolnej, powiązanie dotacji ze spełnieniem wymagań dotyczących ochrony środowiska, bezpieczeństwa żywności i dobrostanu zwierząt oraz przeznaczenie większych środków na rozwój obszarów wiejskich kosztem dopłat bezpośrednich i wsparcia cen rynkowych.
Po rozszerzeniu Unii Europejskiej z 15 do 27 członków liczba rolników w UE wzrosła o ponad 70 proc. Unijni przywódcy UE ustalili, że w roku 2008 nastąpi sprawdzenie WPR, a rok później - odbędzie się generalny przegląd budżetu UE. Przegląd ten jednak udało się przyspieszyć, co powinno pozwolić lepiej przygotować kolejne zmiany we wspólnej polityce rolnej Unii Europejskiej. (b)
