PARTNER
W skrócie:
Ministrowie, eksperci, pacjenci, pracownicy ochrony zdrowia, naukowcy, uznane autorytety i inne zaangażowane strony wspólnie przygotują Europejski Pakt na rzecz Zdrowia i Dobrostanu Psychicznego. Prace nad tym dokumentem zainaugurowała Komisja Europejska we współpracy ze Słowenią, która obecnie przewodniczy Unii, oraz Europejskim Biurem Regionalnym Światowej Organizacji Zdrowia.
„Postanowiliśmy obecnie głośno mówić w Europie o spustoszeniach, jakie powodują w społeczeństwie zaburzenia psychiczne. Pakt jest symbolem naszej determinacji do odważnego i skutecznego działania w rozmaitych obszarach, za które odpowiadamy, w dziedzinach ochrony zdrowia, edukacji i pracy. Musimy działać w duchu partnerstwa, ponieważ kwestie zdrowia psychicznego dotyczą nas wszystkich" -powiedziała komisarz UE ds. zdrowia Androulla Vassiliou.
Szacuje się, że każdego roku ok. 11% Europejczyków doświadcza jakichś form zaburzeń psychicznych. Czasami prowadzą one do samobójstwa - co dziewięć minut jedna osoba w krajach UE odbiera sobie życie.
Żeby temu przeciwdziałać unijni ministrowie i eksperci zobowiązali się do wspólnej pracy, koncentrującej się na pięciu głównych aspektach: zapobieganie samobójstwom i depresji, zdrowie psychiczne wśród młodzieży i w kontekście edukacji, zdrowie psychiczne w środowisku zawodowym, zdrowie psychiczne ludzi starszych oraz zwalczanie uprzedzeń i wykluczenia społecznego.
Pakt zwraca uwagę na korzyści zdrowotne, społeczne i gospodarcze wynikające z dobrego stanu zdrowia psychicznego wszystkich osób, a także na potrzebę przezwyciężenia tabu i uprzedzeń nadal związanych z chorobami psychicznymi. W jego ramach proponuje się zgromadzenie wiedzy z całej Unii Europejskiej, która będzie stanowić podstawę do wypracowania wspólnych zaleceń dotyczących działania najważniejszych dziedzinach.
We współpracy z ministrami z poszczególnych krajów, naukowcami i praktykami, opracowano zbiór pięciu dokumentów porozumienia, przedstawiających aktualne dane i przyjęte sposoby działania. Będą one wspierać realizację Paktu i organizację serii konferencji tematycznych, zaplanowanych na najbliższe 2-3 lata.
W poszczególnych krajach UE stosuje się różne strategie i działania w zakresie zdrowia psychicznego, a dobre praktyki mogą być wzorem dla innych. W niektórych państwach członkowskich liczba samobójstw w przeliczeniu na liczbę mieszkańców należy do najwyższych na świecie; w innych – do najniższych. Różnica jest dwunastokrotna. Reakcje podejmowane przez rządy i podmioty pozarządowe, np. grupy pacjentów lub przedsiębiorstwa, odzwierciedlają ich własne potrzeby, ale mogą również stanowić bodziec do działania dla innych.
Depresja jest jednym z najczęstszych i najpoważniejszych zaburzeń psychicznych, a - według danych z zachodnich i południowych państw członkowskich UE – zapada na nią 9% mężczyzn i 17% kobiet. Wpływ depresji na jakość życia może być równie poważny, jak w przypadku poważnej choroby fizycznej, np. poważnego udaru.
Natomiast samobójstwa są istotną przyczyną przedwczesnych zgonów - w 2006 r. w Unii odebrało sobie życie 58 tys. osób, czyli więcej, niż zginęło w wypadkach drogowych w tym samym roku (50 tys.). Z zaburzeniami psychicznymi wiąże się aż 90% samobójstw.
Koszty ekonomiczne depresji w UE w 2004 r. oszacowano na 235 euro na jednego mieszkańca, a w skali całej Unii (25 państw) i EFTA (Europejska Strefa Wolnego Handlu) – na 118 miliardów euro. Bezpośrednie koszty jakie ponoszą systemy opieki zdrowotnej państw członkowskich są coraz wyższe, ale 65% tych kosztów wynika przede wszystkim z nieobecności w pracy, niezdolności do pracy i przedwczesnego porzucania aktywności zawodowej.
Szacuje się, że w połowa przypadków zaburzeń psychicznych ma swój początek w okresie dorastania, dlatego m.in. organizacje pracujące z młodzieżą muszą być w stanie rozpoznawać objawy i szybko na nie reagować. W naszym, starzejącym się społeczeństwie narasta też potrzeba planowania działań w obliczu coraz częstszego występowania zaburzeń psychicznych wśród osób starszych – zarówno dolegliwości związanych z wiekiem (np. demencji), jak i depresji wynikającej z osłabionego wsparcia społecznego.
Pakt są wynikiem konsultacji w sprawie zielonej księgi na temat zdrowia psychicznego, która Komisja Europejska przedstawiła jesienią 2005 r. W ponad 230 dokumentach, w tym rezolucji Parlamentu Europejskiego, wyrażano poparcie dla wysiłków UE na rzecz wyraźniejszego uwydatnienia zdrowia psychicznego jako kwestii priorytetowej oraz na rzecz umożliwiania wymiany i współpracy w rozwiązywaniu wspólnych problemów w tej dziedzinie.(b)
Źródło: Reprezentacja KE w Polsce