PARTNER
W skrócie:
Komisja Europejska zapowiedziała działania na rzecz „zagwarantowania zasobów ludzkich niezbędnych do szybszego rozwoju europejskiej gospodarki opartej na wiedzy”, czyli w rywalizacji o największe talenty, a także w związku z wyzwaniami demograficznymi, chce zapewnić naukowcom lepsze warunki życia i pracy w państwach członkowskich UE.
„Zbyt wielu z nich czeka zbyt długo na szansę uzyskania samodzielnej pozycji naukowej z winy przestarzałych krajowych przepisów prawnych i praktyk. Dążymy do wprowadzenia +piątej swobody+ - swobody przepływu wiedzy, dzięki której studenci, naukowcy i kadra akademicka będą mogli poruszać się bez przeszkód po prawidłowo działającym europejskim rynku pracy oraz korzystać z możliwości zdobycia doświadczenia zawodowego w różnych instytucjach, sektorach czy krajach na każdym etapie swojej kariery. Stawką jest utrzymanie i długoterminowe umocnienie pozycji Europy jako jednego z wiodących światowych ośrodków badań i rozwoju" - powiedział unijny komisarz ds. nauki i badań naukowych, Janez Potocznik.
W jego opinii, „musimy uwolnić potencjał naszych wybitnych naukowców, jeśli zależy nam na osiągnięciu szerszych celów Strategii Lizbońskiej i na doprowadzeniu do utworzenia tzw. europejskiej przestrzeni badawczej”.
W wydanym komunikacie pt. „Rozwój kariery i zwiększona mobilność: Europejskie partnerstwo na rzecz naukowców", KE zapowiedziała, że ustanowi w tym celu partnerstwo z państwami członkowskimi. Celem tego partnerstwa ma być koordynacja wysiłków poszczególnych państw członkowskich. Komisja przewiduje, że wspólne działania w wybranych obszarach podniosą atrakcyjność UE w oczach naukowców i umożliwią większą mobilność między krajami, instytucjami, a także między uczelniami i instytutami naukowymi a sektorem prywatnym. Główne obszary działania obejmą: regularne przeprowadzanie otwartej rekrutacji, zaspokajanie potrzeb mobilnej kadry naukowej, jeśli chodzi o zabezpieczenie społeczne i programy emerytalne, a także zapewnianie godnych warunków zatrudnienia i pracy oraz odpowiednich możliwości szkoleń i rozwoju umiejętności.
KE podkreśla w komunikacie, że w wielu państwach członkowskich rekrutacja w drodze konkursu w sektorze publicznym wciąż pozostaje rzadkością. Powszechne są za to umowy na czas określony dla młodych naukowców, a podstawą awansu jest często staż pracy zamiast osiągnięć. Ponadto wielu naukowców kształci się w tradycyjny, akademicki sposób co nie przygotowuje ich do wyzwań, jakie stawia nowoczesna gospodarka oparta na wiedzy, gdzie powiązania ośrodków badawczych z przemysłem są coraz istotniejsze. „Współcześni naukowcy powinni posiadać umiejętności pozwalające im zarządzać własnością intelektualną, prowadzić wielodyscyplinarne projekty czy też otworzyć własną firmę” - podkreśla Komisja.
Propozycja KE przewiduje, że partnerstwo powinno się zobowiązać, że do końca 2010 r. osiągnie „szybkie i wymierne postępy w zakresie regularnego przeprowadzania przez ośrodki badawcze rekrutacji otwartej dla wszystkich naukowców z Unii Europejskiej; zaspokajania potrzeb mobilnej kadry naukowej w zakresie zabezpieczenia społecznego i dodatkowych programów emerytalnych; zapewniania atrakcyjnych warunków zatrudnienia i pracy, takich jak lepsze warunki umowy, uposażenia i możliwości kariery, a także zapewnienia naukowcom możliwości nabywania umiejętności, tak aby potrafili wykorzystać wiedzę w praktyce, w tym przez wzmacnianie powiązań uniwersytetów z sektorem przemysłu”.
Koordynacja działań KE i państw członkowskich i wznowienie wysiłków na rzecz istniejących inicjatyw, takich jak Europejska Karta Naukowca i Kodeks postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych, ma się przyczynić do utworzenia europejskiego rynku pracy dla naukowców. „Doprowadzi to w rezultacie do zrównoważenia popytu i podaży na naukowców, pobudzenia wzrostu produktywności poprzez skuteczniejsze dopasowywanie osób do stanowisk, a także do zwiększenia transferu wiedzy oraz rozwoju ośrodków doskonałości w całej UE. Działania te ułatwią również nawiązywanie kontaktów międzynarodowych w celu prowadzenia wspólnych badań oraz wykorzystanie wyników badań dla celów gospodarczych, a także przyczynią się do stworzenia atrakcyjniejszych warunków inwestowania przemysłu w badania” - czytamy w informacji Komisji.
W 2010 r., czyli pod koniec pierwszego etapu partnerstwa, ma być przeprowadzona całościowa ocena sytuacji i wyników działań zrealizowanych w jego ramach. Zostanie również rozważona potrzeba zajęcia się przez UE konkretnymi kwestiami dodatkowymi, które mogły by się pojawić.
KE przypomina, że dokument „Rozwój kariery i zwiększona mobilność: Europejskie partnerstwo na rzecz naukowców jest jedną z pięciu inicjatyw zaplanowanych w następstwie ogłoszenia zielonej księgi z 2007 r. „Europejska Przestrzeń Badawcza: Nowe Perspektywy". Zgodnie z wynikami konsultacji społecznych, przeprowadzonymi w związku z ogłoszeniem zielonej księgi, jednolity rynek pracy dla naukowców powinien się znaleźć wśród najważniejszych priorytetów działań podejmowanych na szczeblu UE. (b)