PARTNER
W skrócie:
Rady w Polsce powstały jako realizacja dyrektywy Unii Europejskiej.
Zgodnie z Ustawą o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji, rady pracowników będą tworzone teraz w zakładach pracy zatrudniających ponad 50 pracowników. Oznacza to, że rady mogą powstać w 30 tysiącach zakładów pracy.
W odniesieniu do większych zakładów – zatrudniających co najmniej 100 pracowników - unijne prawo zobowiązujące do tworzenia rad stosuje się prawie od roku. W ustawie znalazł się jednak przepis przejściowy w stosunku do pracodawców zatrudniających do 100 pracowników - obowiązek powołania rady pracowniczej został w ich przypadku przesunięty do 23 marca 2008 r. Wybory do nowych rad powinny się odbyć nie później niż 23 września.
Liczba pracowników wchodzących w skład rady zależy od liczby zatrudnionych osób. Jeżeli pracodawca zatrudnia od 50 do 250 pracowników, to w skład rady powinno wchodzić trzech pracowników; od 251 do 500 pracowników, to powinno to być pięciu pracowników, a powyżej 500 pracowników – siedmiu.
Ustawa przewiduje, że pracodawca będzie współdziałał z pracownikami za pośrednictwem rady informując ich o ważnych sprawach dotyczących pracodawcy w firmie i prowadząc z nimi konsultacje przy podejmowaniu ważnych decyzji. Uzgodnienia z członkami rady mają jednak charakter wyłącznie opiniodawczy i nie są w jakikolwiek sposób wiążące dla pracodawcy.
Pracodawca powinien przekazywać radzie pracowników informacje dotyczące: działalności i sytuacji ekonomicznej pracodawcy i przewidywanych w tej dziedzinie zakresie zmian; stanu, struktury i przewidywanych zmian zatrudnienia oraz działań mających na celu utrzymanie poziomu zatrudnienia oraz działań, które mogą powodować istotne zmiany w organizacji pracy lub podstawach zatrudnienia. W tych dziedzinach pracodawca jest zobowiązany do prowadzenia konsultacji i dyskusji z członkami rady.
Kadencja członków rady pracowników trwa 4 lata. W tym czasie pracodawca nie może bez zgody rady pracowników wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z pracownikiem będącym jej członkiem, ani jednostronnie zmienić warunków pracy lub płacy na niekorzyść pracownika będącego członkiem rady pracowników.
Ponadto pracownik będący członkiem rady ma prawo do zwolnienia od pracy zawodowej, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, na czas niezbędny do udziału w pracach rady, które nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.
Rady w Polsce powstały jako realizacja dyrektywy Unii Europejskiej. Działają one we wszystkich krajach członkowskich. Najwięcej w Niemczech (113 tys.) i Francji (30 tys.). W Holandii reprezentują 2,5 mln pracowników.
W Polsce są demokratycznie wybierane spośród wszystkich pracowników lub - jeśli w zakładzie działa kilka związków zawodowych - przez związki.
Z założenia rady służą dialogowi społecznemu. Dzięki szerokiemu dostępowi do
informacji, pozwalają pracownikom zrozumieć sytuację w firmie i ocenić,
jakie postulaty - np. płacowe - są realistyczne, a jakie nie. Ma to zwiększać
równowagę między pracodawcą i pracownikiem i ułatwiać osiąganie porozumienia
bez konieczności uciekania się do protestów.
Żeby ułatwić radom wykorzystywanie wszystkich możliwości, jakie one dają, Instytut Spraw Obywatelskich (ISO) proponuje ich członkom bezpłatne szkolenia w ośmiu miastach w Polsce. Pierwsze - 28 marca w Kielcach.
”Taka pomoc jest radom potrzebna, bo zdarzają się liczne przypadki prób
ograniczania ich kompetencji i zakresu działania przez pracodawców” – powiedział dyrektor ISO Rafał Górski.