Włodzimierz Gogołek: Chmura jest dla każdego

Rozmowa z prof. Włodzimierzem Gogołkiem, wykładowcą na Uniwersytecie Warszawskim, specjalistą w dziedzinie technologii informacyjnych

– Co to jest cloud computing?

Cloud computing (CC), czyli globalna chmura (chmura), to bazujące na Internecie kompleksowe, uniwersalne technologie obejmujące zasoby sprzętowe, programowe, bezpieczeństwo, monitorowanie, komunikację oraz inne funkcje, które zapewniają aplikacjom, zasobom informacyjnym, przepływowi i przetwarzaniu informacji niezawodność, wydajność i bezpieczeństwo. 

Globalna chmura jest efektem rozwoju technologii łączności cyfrowej i potencjału obliczeniowego komputerów. Ponieważ maszyny komunikują się dziś między sobą częściej niż z ludźmi, a także częściej niż ludzie między sobą, to logicznym stało się działanie na rzecz udostępniania potencjału obliczeniowego maszyn i ich pamięci w ramach tej komunikacji. Z punktu widzenia użytkownika potencjał ten jest „niewidoczny”, jest „gdzieś w chmurze”. Kategorii chmur jest kilka: prywatna, dedykowana i publiczna. Ta ostatnia, ze względu na nieograniczony dostęp dla użytkowników sieci (o różnych kompetencjach i zamiarach), jest najmniej bezpieczna.

Chmura traktowana jest najczęściej jako uzupełnienie dostępnej infrastruktury  – przetwarzanie informacji wykonywane jest na sprzęcie udostępnionym w chmurze. Efekt pracy na takim sprzęcie jest szybki, ale należy liczyć się  z ograniczoną możliwością dalszej rozbudowy owej infrastruktury. Stanowi to o kolejnej własności cloud computingu – możliwości jej zmiany, na taką która spełni oczekiwania konfiguracyjne niezbędne do poprawnego działania aplikacji.

W efekcie mamy co prawda dostęp do innowacji sprzętowych, ale jednocześnie rośnie ryzyko awarii. Bywa, iż zastosowanie chmury wiąże się z koniecznością przebudowy aplikacji, by dostosowane były one do wymagań chmury (specyfika baz danych, konfiguracje sprzętowe, polityka bezpieczeństwa, interfejsy). Cloud computing oferuje również możliwość rezygnacji z własnych aplikacji i korzystanie z tych dostępnych w chmurze.

Zasoby dostępne w chmurze są zarządzane centralnie przez właściciela (stosując odpowiednie narzędzia IT) i – zależnie od potrzeb – uruchamiane automatycznie i natychmiast. Ułatwione jest też automatyczne zarządzanie aktualizacjami, poprawkami, bezpieczeństwem, monitorowaniem korzystania z cloud computingu itp.

– Jakie szanse i jakie zagrożenia niesie ze sobą korzystanie z cloud computingu? Jak wygląda bezpieczeństwo danych w chmurze?

– Chmurze towarzyszy zmniejszone ryzyko piractwa, co daje nadzieję na skuteczną walkę z tym zjawiskiem np. dotyczącym programów komputerowych, materiałów multimedialnych. Wykorzystywanie programów w cloud computingu ułatwia bowiem i podnosi skuteczność kontroli ich legalności.

Bezpieczeństwo chmury można rozpatrywać w różnych kategoriach. W kategorii integralności korzystanie z chmury oznacza, że  informacje tam gromadzone nie będą zmieniane przez nieuprawnione osoby/aplikacje. W kategorii poufności chmura gwarantuje, że informacje są nieczytelne dla osób postronnych, a także, że podlegają kontroli dostępu.

Natomiast wśród zagrożeń związanych z korzystaniem z chmury wymienia się m.in. ryzyko utraty dostępu do zasobów w wyniku awarii chmury, bankructwo firmy zarządzającej chmurą, zbyt słabą politykę bezpieczeństwa, niepewne bezpieczeństwo danych użytkownika po rezygnacji z usług cloud computingu oraz słabą gwarancję prywatności.

Uwagę zwraca się również na ryzyko utraty lub wypływ danych. Ponadto, prosty błąd konfiguracyjny systemu w chmurze, może być powielany wielokrotnie. Zagrożeniem dla cloud computingu może być także np.  nieuczciwość pracowników właściciela chmury.

W tej sytuacji priorytetem jest poprawna identyfikacja użytkowników cloud computingu oraz kryptografia, czyli troska o poufność informacji zgromadzonych w chmurze.

Czy w związku z możliwościami jakie niesie ze sobą cloud computing jakaś konkretna grupa może odnieść większe korzyści niż pozostałe?

– Usługi chmury adresowane są do wszystkich kategorii użytkowników. Od osób prywatnych , przez małe firmy do dużych korporacji. Jest to możliwe dzięki elastyczności chmury, z  której można czerpać potencjał obliczeniowy –  zdalne uruchamianie aplikacji, korzystanie z zasobów pamięci oraz usług komunikacyjnych. Wszystko to w zależności od potrzeb w stosownej skali, bez ograniczeń geograficznych.

Prywatni użytkownicy i niewielkie firmy mogą korzystać z takich usług jak m.in. Google Docs,  Microsoft Office Web Apps, edytory grafiki. W chmurze korzystać można również z wirtualnych dysków czy narzędzi do komunikacji, antywirusów lub gier. Te właśnie usługi przesądziły, iż dotychczas, ilościowo, najliczniejszą grupą użytkowników chmury są indywidualne osoby. W drugiej kolejności zalety chmury doceniają małe firmy. Dla dużych firm trudną do pokonywania przeszkodą w użytkowaniu chmur na dużą skalę są wspomniane wcześniej zagrożenia.

Wydaje się, iż podstawową zaletą usług chmury jest mobilność, która umożliwia zdalny dostęp do bogactwa zasobów chmury za pośrednictwem urządzeń mobilnych. Wadą natomiast – konieczny dostęp do Internetu.

Rozmawiała: Judyta Skowrońska