Drugi etap procedury wobec Polski ws. sądów

źródło: Komisja Europejska

Komisja Europejska zdecydowała wczoraj (12 września) o przejściu do drugiego etapu procedury o naruszenie unijnego prawa w odniesieniu do ustawy o ustroju sądów powszechnych. Według KE podważa ona niezależność polskich sędziów i na korektę tej sytuacji dała polskiemu rządowi miesiąc. Władze w Warszawie przekonują jednak, że zmiany wprowadzone do tej ustawy nie zagrażają niezawisłości sędziów ani ich orzecznictwu.

 

Komisja wszczęła postępowanie wobec Polski o naruszenie unijnych przepisów w tej sprawie pod koniec lipca.

Sądy: Komisja Europejska daje Polsce miesiąc

Bruksela podjęła działania przeciw Polsce w związku z reformą wymiaru sprawiedliwości. Warszawa ma teraz miesiąc na uzasadnienie zmian, w przeciwnym razie sprawa może trafić przed Trybunał Sprawiedliwości.
 

W sobotę 29 lipca Komisja Europejska oficjalnie rozpoczęła postępowanie ws. uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wobec Polski. Powodem jest reforma wymiaru sprawiedliwości wprowadzana przez rząd w Warszawie.

O zamiarze podjęcia takiego …

Po informacji o przejściu do drugiego etapu procedury wobec Polski mocno osłabiła się polska waluta. Euro kosztowało nawet 4,27 zł – najdrożej od sierpnia.

KE zarzuca Warszawie dyskryminację i podważanie niezależności sądów

KE nie przekonały jednak odpowiedzi z Warszawy i nadal uważa, że ustawa o ustroju sądów powszechnych jest niezgodna z prawem UE z powodu wprowadzenia innego wieku emerytalnego dla kobiet (60 lat) i mężczyzn (65 lat) pracujących jako sędziowie. W ocenie Komisji stanowi to bowiem dyskryminację ze względu na płeć i jest sprzeczne z art. 157 Traktatu o funkcjonowaniu UE i dyrektywą ws. równości płci w dziedzinie zatrudnienia.

KE ma ponadto zastrzeżenia do uprawnienia ministra sprawiedliwości do uznaniowego przedłużania kadencji sędziów, którzy osiągnęli wiek emerytalny, a także do uznaniowego odwoływania i powoływania prezesów sądów. „Podważy to niezależność polskich sądów, co jest niezgodne z art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej” – podkreśla Komisja w komunikacie.

Zwraca także uwagę, że zmieniona ustawa przewiduje mało precyzyjne kryteria dotyczące przedłużania mandatu sędziowskiego i nie wskazują terminu, w jakim decyzję ws. takiego przedłużenia należy podjąć. W konsekwencji – stwierdza KE – podważają zasadę nieusuwalności sędziów. „Uznaniowe uprawnienia ministra sprawiedliwości do powoływania i odwoływania prezesów sądów pozwalają mu ponadto wywierać na nich wpływ, gdy rozstrzygają w sprawach dotyczących stosowania prawa UE” – podkreśliła KE, która wydała również komunikat prasowy w tej sprawie.

Polski rząd się broni przed zarzutem naruszania prawa UE

Wystosowana w przeddzień dorocznego orędzia o stanie UE uzasadniona opinia KE do polskich władz jest drugim etapem formalnego postępowania o naruszenie przez państwo członkowskie prawa UE.

Orędzie o stanie Unii

Przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker w środę 13 września wystąpi na forum Parlamentu Europejskiego z orędziem o stanie Unii Europejskiej i zaprezentuje swój pomysł na „szóstą drogę”.
 

W przyszłą środę (13 września) w Strasburgu Jean-Claude Juncker już po raz trzeci przedstawi europejskiej społeczności swoją refleksję nad aktualnymi wydarzeniami w UE oraz wizje jej rozwoju w najbliższych …

W przekazanej pod koniec sierpnia odpowiedzi polskie władze zapewniały, że nowe przepisy nie dają ministrowi sprawiedliwości możliwości wywieranie wpływu na poszczególnych sędziów sądów powszechnych poprzez mało precyzyjne kryteria przedłużania ich kadencji. Oddalały w ten sposób zarzut podważania zasady nieusuwalności sędziów.

Rząd uważa bowiem, że kryteria są precyzyjne i podkreśla, że minister podejmuje decyzję, „mając na względzie racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego oraz potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów”. Zwraca przy tym uwagę, że takie same kryteria prawo dopuszcza w odniesieniu np. do przydzielania poszczególnym sądom nowo tworzonych stanowisk sędziowskich czy zniesienia zwolnionego stanowiska. Argumentuje przy tym, że ew. odmowa zgody na dalsze orzekanie przez sędziego, który osiągnął wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku, ogranicza się do przypadków niewielkiego obciążenia zadaniami sądu, w którym dany sędzia pracuje (jego stanowisko byłoby przydzielone bardziej obciążonemu sądowi).

Procedura o naruszenie prawa UE

Komisja Europejska może wszczynać procedurę o naruszenie unijnego prawa, jeśli uzna, że w danym państwie członkowskim doszło do naruszenia prawa UE, unijne przepisy nie są wdrażane albo zostanie złożona skarga w sprawie ich naruszenia. Postępowanie obejmuje trzy przewidziane w traktatach etapy: pierwszy to „wezwanie do usunięcia uchybienia”, czyli apel do krajowego rządu o odstąpienie od naruszania unijnego prawa. W razie dalszego naruszenia prawa KE wyznacza rządowi danego państwa (w drugim kroku pod nazwą „uzasadniona opinia”) czas na wprowadzenie określonych zmian. W przypadku ich niewprowadzenia Komisja w trzecim kroku może pozwać to państwo do Trybunału Sprawiedliwości UE w Luksemburgu.

KE może też wnioskować do Trybunału Sprawiedliwości o nałożenie na kraj kary pieniężnej.