Będą sankcje wobec Węgier za naruszanie wartości unijnych?

Premier Węgier Viktor Orbán// Źródło: Werner Faymann via Kancelaria Premiera Węgier

Parlament Europejski chce uruchomienia wobec Węgier mówiącego o sankcjach art. 7 Traktatu o UE. Posłowie ocenili, że w kraju zagrożone są zasady demokracji i praworządności.

 

Po raz pierwszy w historii Parlament Europejski opowiedział się za uruchomieniem art. 7 unijnego traktatu wobec państwa członkowskiego. Pozwala on wywierać presję na państwo, wobec którego istnieje podejrzenie, że nie przestrzega ono wymienionych w art. 2 TUE unijnych wartości. Odbywa się to w kilku etapach, które mogą zakończyć się sankcjami, np. pozbawieniem państwa prawa głosu.

Wartości unijne, jak definiuje je art. 2, to: poszanowanie godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, poszanowanie praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości. „Wartości te są wspólne Państwom Członkowskim w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn.”

Głosowanie w PE

W głosowaniu nad rezolucją za jej uchwaleniem opowiedziało się 393 posłów, przeciw było 221, a 64 wstrzymało się od głosu. Sytuacja panująca na Węgrzech dotycząca praw podstawowych – w opinii posłów – usprawiedliwia uruchomienie wobec kraju formalnej procedury, mającej na celu zbadanie, czy istnieje  ryzyko poważnego naruszenia unijnych wartości.

Wczorajsze (17 maja) głosowanie to następstwo kwietniowej debaty w PE, podczas której węgierskie władze znalazły się w ogniu w ogniu krytyki m.in. za prawo dotyczące szkolnictwa wyższego. Zgodnie z nowymi przepisami, założony przez George`a Sorosa prestiżowy Uniwersytet Środkowoeuropejski (CEU) musi zawiesić swoją działalność na Węgrzech. Warunkiem działalności będzie bowiem posiadanie przez uczelnię placówki edukacyjnej w kraju pochodzenia, a CEU jest tylko w Budapeszcie.

>> Czytaj więcej o węgierskiej ustawie o zagranicznych uniwersytetach

Postanowienia

Wczorajsza rezolucja wzywa Komisję Europejska do ścisłego monitorowania funduszy unijnych dla Węgier, a tamtejszy rząd do uchylenia przepisów zaostrzających środki prawne stosowane wobec osób ubiegających się o azyl i wobec organizacji pozarządowych oraz do osiągnięcia z władzami USA porozumienia, które umożliwi Uniwersytetowi Środkowoeuropejskiemu dalsze funkcjonowanie w Budapeszcie jako niezależna instytucja.

Rezolucja zobowiązuje też Komisję Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych PE do wszczęcia postępowania i sporządzenia specjalnego sprawozdania, by poddać pod głosowanie na posiedzeniu plenarnym wniosek wzywający Radę do podjęcia działań zgodnie z art. 7 unijnego traktatu. Wymagana będzie wtedy większość 2/3 głosów.

Jeśli tak się stanie Węgry będą w gorszej sytuacji niż Polska, wobec której mimo prowadzonej procedury ochrony praworządności, nie zadecydowano jak dotąd o uruchomieniu art. 7. Do nałożenia na państwo sankcji (odebrania prawa głosu w Radzie UE) jest jednak potrzebna jednomyślna zgoda wszystkich państw członkowskich, co będzie trudne do osiągnięcia. Swój sprzeciw zapowiedziała już Polska.

Jednak nawet wobec braku formalnych sankcji, państwo może spodziewać się innych reperkusji, takich jak np. ograniczenie środków unijnych.

Więcej o procedurze

Art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi mechanizm egzekwowania wartości unijnych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 Rada może stwierdzić, że istnieje wyraźne ryzyko poważnego naruszenia wartości unijnych przez państwo członkowskie. Mechanizm ma zapobiec faktycznemu naruszeniu wartości. W pierwszym etapie dane państwo członkowskie otrzymuje konkretne zalecenia. Uruchomienie tego etapu procedury następuje na wniosek jednej trzeciej państw członkowskich, Parlamentu lub Komisji. Rada podejmuje decyzję o wszczęciu procedury większością czterech piątych po uzyskaniu zgody Parlamentu, która wymaga również większości dwóch trzecich oddanych głosów i absolutnej większości posłów do PE.

Następną fazą jest art. 7 ust. 2, w wyniku którego Rada może stwierdzić faktyczne naruszenie wartości UE na wniosek jednej trzeciej państw trzecich lub Komisji. Rada podejmuje decyzję jednomyślnie, a Parlament musi wyrazić na nią zgodę. Artykuł 7 ust. 3 to ostatni etap, który polega na zastosowaniu sankcji politycznych wobec państwa członkowskiego, polegających na przykład na tymczasowym pozbawieniu go prawa głosu w Radzie.