-
Podobne artykuły:
- Gazprom ingeruje w ukraińską politykę
- W Parlamencie Europejskim o bezpieczeństwie dostaw gazu
- Pierwsza rocznica wojny rosyjsko-gruzińskiej o Osetię
- Szef PE wzywa rosyjskie władze do wyjaśnienia morderstwa Andreja Kułagina
- Unijna misja w Gruzji zostanie przedłużona o rok?
- Parlament Europejski uczcił minutą ciszy pamięć Natalii Estemirowej
- Szczyt UE-Rosja bez przełomu
- W Chabarowsku początek szczytu UE-Rosja
- Rosja wobec zmiany programu obrony przeciwrakietowej USA
- Program obrony przeciwrakietowej – nowe założenia administracji Baracka Obamy
- Prezydent Miedwiediew eskaluje kryzys w stosunkach rosyjsko-ukraińskich
- Rosyjska kampania historyczna
- Polityka gazowa Niemiec - nie tylko Rosja
- Walne Zgromadzenie Gazpromu 2009
- Ograniczone rezultaty szczytu rosyjsko-amerykańskiego
- Wizyta Baracka Obamy w Moskwie i przyszłość stosunków rosyjsko-amerykańskich
Oryginalne analizy
Reklama
10 września niezależny portal internetowy Gazeta.ru opublikował tekst prezydenta Dmitrija Miedwiediewa o mocnym wydźwięku liberalnym i modernizacyjnym, zwłaszcza w warstwie ekonomicznej. Mimo że większość jego postulatów raczej pozostanie na papierze, dokument wydaje się sygnalizować gotowość elity władzy do przeprowadzenia ograniczonej korekty kursu gospodarczego, w tym wybiórczej reformy sektorów dotkniętych kryzysem. Sygnalizuje on też otwartość Rosji na inwestycje zagraniczne i chęć pozyskiwania wysokich technologii. Liberalnym deklaracjom ekonomicznym towarzyszą jednak "zachowawcze" postulaty polityczne, afirmujące istniejący w Rosji porządek i przestrzegające Zachód przed ingerencją w jej sprawy wewnętrzne.
"Manifestu" prezydenta, zapowiadającego tezy jego jesiennego orędzia przed parlamentem, nie należy postrzegać jako dążenia do demontażu putinowskiego modelu gospodarki czy walki Miedwiediewa o realną władzę w elicie. Wydaje się to być przekaz całej ekipy rządzącej skierowany zarówno do odbiorców zagranicznych, w tym inwestorów, jak też do rosyjskich elit politycznych i biznesowych. Przekaz ten sprowadza się do zademonstrowania gotowości władz do ściślejszej współpracy ekonomicznej z zagranicą, a jednocześnie podkreśla ich determinację do samodzielnego wytyczania kierunku rozwoju polityki wewnętrznej.
Polityka: afirmacja "putinizmu"
We fragmentach tekstu poświęconych polityce Miedwiediew przyznaje, że demokracja w Rosji jeszcze nie okrzepła, a społeczeństwo obywatelskie jest słabe. Jednocześnie wyraża on przekonanie, iż w Rosji stopniowo powstaje przejrzysty i demokratyczny system władzy oparty na systemie wielopartyjnym i społeczeństwo otwarte. Miedwiediew odżegnuje się przy tym od "rewolucyjnych" zmian i importowania wzorców demokracji z zewnątrz.
Główną intencją prezydenta wydaje się być afirmacja obecnego kierunku rosyjskiej polityki i ostrzeżenie przed ingerencją w rosyjskie sprawy wewnętrzne. Zachowawcza retoryka prezydenta świadczy też o konsensusie w elitach co do utrzymywania obecnego modelu "wirtualnej demokracji", w której władze kreują i ściśle kontrolują instytucje polityczne, a nawet partie quasi-opozycyjne, i blokują możliwości powstania jakiejkolwiek poważnej alternatywy politycznej. Taki wniosek dodatkowo potwierdzają wypowiedzi Miedwiediewa z 15 września, w tym jego poparcie dla decyzji Putina z 2004 roku o zastąpieniu powszechnych wyborów gubernatorów ich mianowaniem przez Kreml (wielu liberalnych obserwatorów oczekiwało od Miedwiediewa rewizji tego posunięcia).
Gospodarka: kontrolowane otwarcie
Centralną osią tekstu jest przekaz dotyczący gospodarki. Miedwiediew jako najważniejsze problemy rosyjskiej gospodarki wskazał korupcję, etatyzm oraz dominację sektorów surowcowych, a jednym z jego głównych postulatów była modernizacja gospodarki poprzez wdrażanie nowych technologii. Użyte w tekście radykalne hasła liberalne powinny być raczej traktowane jako element kreowania przez Miedwiediewa wizerunku zwolennika modernizacji. Mimo to szereg postulatów unowocześnienia i dywersyfikacji gospodarki może sygnalizować gotowość elity do przeprowadzenia fragmentarycznej sanacji poszczególnych sektorów gospodarki, których nierentowność obnażył kryzys. Reformy te nie dotkną raczej sektorów surowcowych, które są podstawą stabilności finansowej dla obecnej elity, więc postulat odejścia od "modelu surowcowego", powtarzany przez Miedwiediewa i Putina, pozostanie na papierze. "Unowocześnienie" gospodarki może natomiast sprowadzać się do restrukturyzacji wybranych, przestarzałych sektorów wymagających nieustannych dotacji z budżetu. Możliwe, że to właśnie Miedwiediew będzie firmował przeprowadzenie tych trudnych (w tym społecznie) reform. Takie działania mogą zacząć się już w najbliższych tygodniach: na jesień br. zapowiedziana jest m.in. częściowa restrukturyzacja rosyjskiego sektora samochodowego, borykającego się z poważnymi kłopotami.
Ważnym postulatem omawianego tekstu jest też manifestacja otwartości rosyjskiej elity na zagraniczne inwestycje i dążenie do pozyskiwania nowych technologii. Przykładem podejmowanych w tej sferze działań może być nawiązanie przez Rosję bliskiej współpracy z kanadyjskim konsorcjum Magna, co zwiększyło szanse Rosji na przejęcie części udziałów w koncernie Opel. Transakcję tę premier Putin uznał za dobre rynkowe posunięcie, które doprowadzi do realnej integracji gospodarek rosyjskiej i europejskiej.
Głos elity
Liberalny "manifest" Miedwiediewa, zwłaszcza jego krytyczna ocena rosyjskiej rzeczywistości, na dodatek opublikowana w niezależnym portalu internetowym, wywołała wiele spekulacji o jego domniemanych próbach usamodzielnienia się i podjęcia walki o realną władzę z Władimirem Putinem. Jednak tekst Miedwiediewa nie wydaje się proponować alternatywnej wizji rozwoju Rosji ani nie stanowi też zapewne próby demontażu systemu putinowskiego. Jest to raczej wyraz nastrojów w elicie władzy, myślącej o pewnej korekcie polityki gospodarczej i rozwijaniu nowych obszarów gospodarki, które w przyszłości miałyby uzupełnić dochody czerpane z sektorów surowcowych.
Nie należy przeceniać werbalnego krytycyzmu prezydenta pod adresem niektórych zjawisk w rosyjskiej gospodarce. Krytyka rozrostu biurokracji, centralizacji gospodarki i jej uzależnienia od surowców nie są niczym nowym w programowych wystąpieniach przedstawicieli władz. Wielokrotnie padały one z ust zarówno Miedwiediewa, jak i Putina (wystarczy przypomnieć programowe wystąpienie Putina przed jego odejściem z Kremla w lutym 2008 roku, w którym sformułował on ostrą krytykę m.in. surowcowego modelu rosyjskiej gospodarki i jej centralizacji). Wiele "liberalnych" wypowiedzi Miedwiediewa (np. krytyka korporacji państwowych, powołanych pod koniec rządów Putina) kontrastuje z podejmowanymi przezeń działaniami (faktycznym zwiększaniem autonomii tych korporacji), a jego krytyczne uwagi pod adresem rządu wydają się raczej kontrolowaną grą na tle faktycznej zgodnej współpracy Miedwiediewa i Putina.
Nazajutrz po publikacji tekstu Miedwiediewa (11 września) Władimir Putin na spotkaniu z zagranicznymi politologami stwierdził, że nie ma i nie będzie konkurencji między nim a Miedwiediewem, a ważne decyzje, w tym dotyczące startu w wyborach prezydenckich 2012 roku, będą podejmowane jednomyślnie. Wypowiedź ta ma niewątpliwie na celu zaakcentowanie przez Putina statusu lidera i może sygnalizować jego plany powrotu na Kreml. Stanowi to jednak nie novum, lecz potwierdzenie jego dotychczasowych intencji; Putin wielokrotnie "nie wykluczał" powrotu na Kreml, a jego pozycja lidera wydaje się być respektowana w elicie, w tym przez Miedwiediewa (15 września Miedwiediew zadeklarował poparcie dla najważniejszych aspektów polityki wewnętrznej i zagranicznej zapoczątkowanej przez Putina i zapewnił o zgodnej współpracy z premierem).
