Reklama
Wschodnie Partnerstwo to trzecia europejska inicjatywa rządu w Warszawie. Dwie pierwsze – „pakt energetyczny” premiera Kazimierza Marcinkiewicza oraz pierwiastkowy system przeliczania głosów w Radzie UE zgłoszony za rządów Jarosława Kaczyńskiego – nie spotkały się z poparciem unijnych partnerów. Propozycja przedstawiona w poniedziałek w Brukseli przez ministra Radosława Sikorskiego ma tym razem duże szanse na rychłą realizację. "W kategoriach unijnych poruszamy się z szybkością światła. Po raz pierwszy premier Donald Tusk wspomniał o niej w grudniu; dzisiaj jest maj i już mamy zaakceptowany tzw. non-paper, czyli nieformalny dokument prezentujący inicjatywę" – wyjaśniał po spotkaniu ministrów spraw zagranicznych UE szef polskiej dyplomacji.
Sikorski przedstawił ideę Wschodniego Partnerstwa wspólnie z Carlem Bildtem, ministrem spraw zagranicznych Szwecji, z którą Polska ściśle współpracuje przy tej inicjatywie, aby zwiększyć szansę jej powodzenia. Polsko-szwedzki pomysł przewiduje stworzenie forum regionalnej współpracy państw UE ze wschodnimi sąsiadami - Ukrainą, Mołdawią, Azerbejdżanem, Armenią, Gruzją oraz warunkowo - na poziomie technicznym i eksperckim - z rządzoną dziś przez autorytarny reżim Białorusią. Wschodnie Partnerstwo ma się opierać na istniejącej Europejskiej Polityce Sąsiedztwa (EPS), a centralną rolę będzie odgrywać w nim Komisja Europejska.
Inicjatywa nie zakłada otwarcia "unijnej perspektywy” dla tych krajów. Europa zdaje się być obecnie zmęczona serią ostatnich rozszerzeń wspólnoty, dlatego wszelkie tego typu sugestie oznaczałyby z góry niepowodzenie całego projektu. Polski rząd liczy jednak, że realizacja polsko-szwedzkiej propozycji w rezultacie znacznie zwiększy szansę na przystąpienie do UE przynajmniej dwóch z pięciu państw objętych Wschodnim Partnerstwem w pełnym zakresie – Ukrainy i Mołdawii. "Ten instrument jest wymyślony właśnie po to, by pomóc im to osiągnąć" – wyjaśniał Sikorski. Jak podkreślał polski minister spraw zagranicznych, trzeba dobrze wykorzystać czas unijnego zmęczenia rozszerzeniem „dla jak najlepszego przygotowania się, tak, żeby kiedy to zmęczenie minie, członkostwo stało się czymś naturalnym".
Partnerstwo zakłada, że współpraca UE z krajami Wschodu odbywałaby się w kilku obszarach - gospodarczym, ekologicznym, społecznym. Forum ma być wykorzystane do realizacji konkretnych celów, np.: wprowadzenie ruchu bezwizowego z objętymi inicjatywą sąsiadami oraz stworzenie strefy wolnego handlu, obejmującej usługi i artykuły rolne. W projekcie mowa jest także o zawieraniu umów o współpracy z poszczególnymi krajami sąsiedzkimi, na wzór tej, którą obecnie Komisja Europejska negocjuje z Ukrainą.
Sikorski podkreślił, że wzmacnianie wschodniego wymiaru Europejskiej Polityki Sąsiedztwa będzie priorytetem polskiego przewodnictwa w UE w 2011 roku. Polski rząd ma nadzieję, że inicjatywa zostanie zapisana we wnioskach z czerwcowego szczytu UE a Komisja Europejska zostanie zobowiązana do wypracowania do końca roku konkretnych projektów.
Wschodnie Partnerstwo tworzy niejako przeciwwagę dla lansowanej przez prezydenta Francji Nicolasa Sarkozy’ego idei Unię Śródziemnomorską, czyli programu rozszerzenia współpracy UE z krajami basenu Morza Śródziemnego. Francuzi są świadomi, że od ich poparcia dla polsko-szwedzkiej propozycji zależy zgoda Warszawy na realizację ich planów.
Ukraińskie MSZ poinformowało w poniedziałek w nawiązaniu do inicjatywy Wschodniego Partnerstwa, że Ukraina z zadowoleniem przyjmuje wysiłki skierowane na poszukiwanie nowych ram stosunków Unii Europejskiej z innymi państwami Europy. (t)
