Reklama
Barack Obama, w swojej kampanii wyborczej podkreślał, że zamknięcie cieszącego się złą sławą więzienia Guantánamo jest jednym z priorytetów jego programu politycznego. Już 22 stycznia 2009 roku prezydent oficjalnie podpisał cztery dekrety, w tym nakazujący zamknięcie więzienie, a także zabraniający brutalnych technik przesłuchiwania więźniów.
Parlament wezwał do bezzwłocznego i sprawiedliwego osądzenia każdego więźnia. Posłowie uważają również, że w przypadku uznania oskarżonych za winnych zarzucanych im czynów, skazani powinni odbywać karę więzienia w Stanach Zjednoczonych. Osoby, którym nie przedstawiono oskarżeń i którzy dobrowolnie zgodzą się na repatriację, powinni zostać jak najszybciej odesłani do krajów pochodzenia.
Zdaniem Parlamentu Europejskiego więźniom, których nie można odesłać do kraju pochodzenia ze względu na ryzyko tortur lub prześladowania, należy przyznać prawo pobytu w Stanach Zjednoczonych, pomoc humanitarną na terytorium Stanów Zjednoczonych oraz odszkodowanie.
Deputowani uznali, że państwa członkowskie Unii Europejskiej powinny być gotowe na ewentualne przyjęcie więźniów Guantanamo, aby w ten sposób przyczynić się do wzmocnienia prawa międzynarodowego.
Alexandr Vondra, wicepremier Czech odpowiedzialny za politykę europejską, w imieniu prezydencji podkreślił ważkość ostatnich decyzji dotyczących więzienia Guantanamo. Jego zdaniem pozwolą one na zacieśnienie transatlantyckiej współpracy w zwalczaniu terroryzmu. W kwestii przyjmowania więźniów na terytorium państw członkowskich, Vondra podkreślił, że decyzje leżą w kompetencji samych krajów, jednak będą brane pod uwagę tylko osoby oczyszczone z zarzutów. Na ostatniej Radzie ministrowie spraw zagranicznych państw UE zgodnie stwierdzili, że pożądane są dalsze kroki i skoordynowane działania europejskie. Uczestniczący w spotkaniu minister Radosław Sikorski stwierdził jednak, że Polska nie planuje przyjmować do siebie byłych więźniów z Guantanamo.
Komisarz ds. sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa Jacques Barrot podkreślił, że komisja pracuje wraz z radą nad rozwiązaniem problemu przesiedlenia więźniów. Wraz z decyzjami prezydenta Baracka Obamy pojawiły się nadzieje na nowe stosunki transatlantyckie oraz dynamizację tego partnerstwa, powiedział komisarz. Barrot podkreślił, że UE prowadzi dialog z USA oraz jest aktywnym partnerem w walce z terroryzmem, jednak poszanowanie praw człowieka jest najważniejsze. Walka z terroryzmem musi być prowadzona w poszanowaniu prawa międzynarodowego, stwierdził Barrot.
Podkreślił jednocześnie, że wszystkie przypadki więźniów muszą być na nowo rozpatrzone. Zaznaczył, że kraje członkowskie same muszą podjąć decyzję o ewentualnym przyjęciu więźniów na swoje terytorium i określić ich status, biorąc przy tym pod uwagę kwestie bezpieczeństwa i praw człowieka.
Barrot zaznaczył, że w przypadku rzekomego wykorzystywania terytorium Polski przez CIA do transportu i przetrzymywania więźniów, komisja otrzymała pismo od zastępcy prokuratora generalnego, w którym poinformowano o otwarciu dochodzenia. Jest to ważny postęp, podkreślił komisarz.
Historia więzienia w Guantanamo
W następstwie ataków terrorystycznych 11 września 2001 r. Stany Zjednoczone ustanowiły w styczniu 2002 r. więzienie o wysokim poziomie zabezpieczeń w Zatoce Guantanamo, gdzie przetrzymywani są podejrzani o terroryzm. Opublikowana przez władze Stanów Zjednoczonych lista wymienia 759 byłych i obecnych więźniów Guantanamo. 525 więźniów zostało uwolnionych, a 5 zmarło w okresie pozbawienia wolności.
Obecnie w Guantanamo przebywa około 242 więźniów z takich krajów jak Algieria (10), Afganistan (1), Azerbejdżan (1), Egipt (1), Etiopia (1), Libia (6), Palestyna (3), Rosja (1), Syria (9), Tadżykistan (1), Tunezja (10), Uzbekistan (4). 17 więźniów to muzułmanie narodowości uigurskiej. 62 osadzonych w Guantanamo będzie musiało zostać przeniesionych.
Część więźniów pozostaje w Guantanamo tylko dlatego, że nie ma kraju, do którego mogliby bezpiecznie powrócić. Są to osoby, wobec których nigdy nie wniesiono żadnych oskarżeń i USA nie zamierza wnosić wobec nich oskarżeń o jakiekolwiek przestępstwa. W stosunku do innych rozważane jest wniesienie oskarżeń i rozpoczęcie procesu. Władze amerykańskie utrzymują, iż po zwolnieniu, 61 byłych więźniów z Zatoki Guantanamo angażowało się w działalność terrorystyczną. (tmw)
