Reklama
Debata o przyszłości budżetu europejskiego jest nierozerwalnie związana z dyskusją o przyszłości Unii Europejskiej. W istocie jest to debata o wizji integracji europejskiej, jaką chcemy w najbliższych latach realizować. Efektem zmian powinno być pogłębienie integracji i zwiększenie efektywności w osiąganiu wspólnie określonych celów, nie zaś dążenie do zmiany rozkładu przepływów finansowych, które wynikają z członkostwa. To główne wnioski stanowiska polskiego rządu będącego odpowiedzią na pytania postawione przez Komisję Europejską w komunikacie pt. Reformowanie budżetu, zmienianie Europy. Dokument ten zapoczątkował publiczną dyskusję w sprawie przeglądu budżetu UE.
Komisja Europejska we wrześniu 2007 r. opublikowała dokument, który otworzył trwającą do 15 kwietnia 2008 r. debatę publiczną w sprawie przyszłości budżetu UE. W dokumencie konsultacyjnym Komisja sformułowała pytania, dotyczące m.in.: elastyczności budżetu UE w kontekście zmieniających się priorytetów politycznych, wyzwań, które w najbliższych latach staną przed UE, zasad, na jakich powinien opierać się budżet oraz sposobu finansowania budżetu UE.
Stanowisko polskiego rządu kwestii reformy unijnego budżetu, opracowane przez Urząd Komitetu Integracji Europejskiej we współpracy z Ministerstwem Finansów, Ministerstwem Rozwoju Regionalnego, Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwem Spraw Zagranicznych opiera się na czterech podstawowych tezach. Po pierwsze, kontynuacja trendu redukcji budżetu UE ograniczy jego zdolność dostosowywania się do zmiennych potrzeb, bowiem wraz ze spadkiem wielkości budżetu UE maleje jego zdolność do realizowania nowych wyzwań. Dyscyplina budżetowa nie może, jak to miało miejsce dotychczas, prowadzić do głębszej, niż w przypadku budżetów krajowych, redukcji budżetu UE. Polski rząd zwraca uwagę na fakt, że w latach 1995-2007 dochody publiczne państw członkowskich ograniczono o 2 proc., podczas gdy w tym samym okresie dochody budżetu UE zmniejszono o 15,4 proc.
Po drugie, budżet UE powinien umożliwiać działania długofalowe, realizujące ogólnoeuropejskie cele rozwojowe zamiast służyć podejmowaniu doraźnych interwencji. Długi horyzont czasowy umożliwia kontynuację działań określonych w wieloletnich strategiach i programach, tworząc stabilne ramy dla rządów narodowych, regionów, przedsiębiorców, rolników, ośrodków naukowych i badawczych, organizacji pozarządowych i innych beneficjentów budżetu UE.
Po trzecie, aby zwiększyć ukierunkowanie unijnego budżetu na realizację nowych wyzwań rozwojowych (w tym osiągnięcie celów postawionych w pakiecie klimatyczno-energetycznym), należy kontynuować zrównoważone reformy istniejących polityk. Polski rząd za przykład podaje nowe wyzwania w dziedzinie bezpieczeństwa energetycznego. Aby im sprostać należy w pierwszym rzędzie rozwijać istniejące instrumenty, np. już w obecnej perspektywie finansowej znalazły się programy, które w ramach polityki spójności wspierają rozwój odnawialnych źródeł energii.
Po czwarte, zdaniem polskich władz przedmiotem dyskusji nie powinna być tylko struktura wydatków budżetu UE, ale także sposób jego finansowania. Obecnie budżet UE w coraz większym stopniu opiera się o transfery międzyrządowe – czyli składki państw członkowskich, natomiast spada znaczenie autonomicznych środków własnych (np. pochodzących z cła). Zwiększanie udziału w finansowaniu budżetu UE wpłat z tytułu zasobu własnego opartego o dochód narodowy brutto prowadzi do sprzecznego z zasadą sprawiedliwości wzrostu wysokości rabatów i innych mechanizmów korekty wpłat, podkreśla polski rząd w odpowiedzi skierowanej do Komisji Europejskiej.
Jak czytamy w polskim stanowisku, przegląd budżetu UE jest wstępem do negocjacji kolejnej perspektywy finansowej, gdyż może określić nie tylko przyszły kształt unijnych dochodów i wydatków, ale także grupę beneficjentów polityk UE. Przegląd nie będzie przebiegać jak typowe negocjacje budżetowe, tzn. nie dotyczy podziału określonej ilości środków na z góry określone cele, jednakże konkluzje przeglądu, dotyczące przyszłości poszczególnych polityk, zostaną wzięte pod uwagę podczas negocjacji kolejnej perspektywy finansowej.
