Reklama
Sprawozdanie, obejmujące lata 2001-2006, jest najbardziej kompleksową analizą na temat różnorodności biologicznej w UE, jaka kiedykolwiek została opracowana. Raport stanowi ważny punkt odniesienia dla oceny przyszłych tendencji.
Z raportu wynika, że najbardziej zagrożone są siedliska murawowe, podmokłe i nadbrzeżne, głównie ze względu na odchodzenie od tradycyjnych metod uprawy, rozwój turystyki i zmiany klimatu. Obraz sytuacji nie jest jednak całkowicie negatywny, a niektóre większe, typowe dla Europy gatunki, takie jak wilk, ryś europejski, bóbr i wydra zaczynają ponownie zasiedlać części tradycyjnego obszaru ich występowania.
Komisarz UE ds. środowiska Stavros Dimas oświadczył, że unia zobowiązała się do zatrzymania procesu utraty różnorodności biologicznej w Europie, a przedstawione sprawozdanie nie daje powodów do samozadowolenia. „Przywrócenie dobrego stanu wrażliwych siedlisk i gatunków wymaga czasu i znacznych wysiłków. Unijne przepisy dotyczące ochrony środowiska oraz sieć Natura 2000 są podstawowymi elementami dla osiągnięcia naszych celów w zakresie ochrony różnorodności biologicznej w UE. Teraz, gdy lądowy składnik sieci jest prawie gotowy, w następnych 10-20 latach możemy oczekiwać znacznej poprawy”, wyjaśniał Dimas.
Profesor Jacqueline McGlade, dyrektor wykonawczy Europejskiej Agencji Środowiska, stwierdziła, że różnorodność biologiczna w Europie jest w dalszym ciągu narażona na poważne zagrożenia. „Choć nie osiągniemy celu, jakim jest zatrzymanie procesu utraty różnorodności biologicznej w Europie do 2010 r., zauważalne są pewne postępy. Tak, jak niedawno stwierdził pan komisarz Dimas w Atenach, cel na okres po 2010 r. powinien być ambitny, wymierny i jasny. Nacisk należy kłaść w dalszym ciągu na wartość różnorodności biologicznej samej w sobie, uznając jednocześnie wartość zdrowych i odpornych ekosystemów i usług, które dostarczają”, powiedziała McGlade.
Mimo iż ogólnym przesłaniem sprawozdania jest to, że stan ochrony wielu gatunków i typów siedlisk nie jest właściwy, istnieją oznaki, że środki ochrony wywierają w tym zakresie pewien wpływ, a stan niektórych typów siedlisk i gatunków zaczyna się polepszać. Stan takich gatunków jak niedźwiedź brunatny, wilk i bóbr poprawia się, prowadząc do ich odtworzenia na wielu obszarach. Świadczy to o dostępności odpowiednich siedlisk oraz o ograniczeniu czynników zagrażających, takich jak polowania i zanieczyszczenie środowiska.
Ogólnie stan ochrony około 13 % siedlisk regionalnych oraz 27 % regionalnych gatunków został oceniony przez państwa członkowskie jako „nieznany”. Liczba określeń „nieznany” była szczególnie duża w przypadku gatunków występujących w Europie Południowej: Cypr, Grecja, Hiszpania i Portugalia określiły w ten sposób stan ochrony ponad 50 % gatunków występujących na ich terytoriach.
Szczególne trudności występują w przypadku środowiska morskiego, gdzie w ocenie 57 % gatunków i około 40 % siedlisk morskich stan ochrony sklasyfikowano jako „nieznany”.
Przyroda w Europie podlega ochronie w oparciu o przepisy dwóch podstawowych aktów prawnych, tj. dyrektywy ptasiej i dyrektywy siedliskowej. Na mocy dyrektywy siedliskowej państwa członkowskie utrzymują właściwy stan wyznaczonych typów siedlisk i gatunków na obszarach uzgodnionych z Komisją. Wraz z obszarami wyznaczonymi na mocy dyrektywy ptasiej obszary te wchodzą w skład największej sieci ekologicznej na świecie tj. Natura 2000. Na mocy dyrektyw siedliskowej wyznaczono prawie 22 000 obszarów obejmujących 13,3 % terytorium UE. W skład sieci Natura 2000 wchodzi łącznie ponad 25 000 obszarów (wyznaczonych na podstawie zarówno dyrektywy ptasiej, jak i siedliskowej) obejmujących około 17 % terytorium UE. (tmw)
