Reklama
"Napotkaliśmy na silny sprzeciw, wobec propozycji, które chcieliśmy wdrożyć, ale negocjacje z Radą doprowadziły do trudnego kompromisu. Jest to najlepszy kompromis z możliwych do osiągnięcia. Łudzi się ten, kto myśli, że uzyskalibyśmy coś więcej decydując się na postępowanie pojednawcze", powiedziała podczas debaty, autorka sprawozdania Caroline Jackson (EPP-ED, Wielka Brytania). Wielu posłów wypowiadających się w debacie poprzedzającej głosowanie nad tekstem popierało osiągnięty kompromis. Inni wyrażali rozczarowanie, że nie przewiduje on wiążących celów w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów i widzieliby miejsce dla bardziej restrykcyjnych zobowiązań w zakresie recyklingu lub ponownego użycia odpadów.
Posłowie wymogli wprowadzenie do tekstu proponowanej dyrektywy nowego zapisu dotyczącego obowiązujących celów w zakresie recyklingu i ponownego użycia odpadów, którego nie przewidywał oryginalny wniosek Komisji Europejskiej, ani wspólne stanowisko Rady. Kompromis przewiduje, że państwa członkowskie podejmą niezbędne kroki w celu osiągnięcia do 2020 wartości 50 proc. odpadów z gospodarstw domowych takich jak szkło, papier czy metal, poddawanych recyklingowi lub przeznaczonych do powtórnego użycia. W przypadku odpadów budowlanych i rozbiórkowych ustalony poziom wynosi 70 proc. Oznacza to odejście od wcześniejszych planów w zakresie rozwoju recyklingu. Do 2020 roku państwa UE miały odzyskiwać połowę wszystkich a nie tylko wybranych odpadów komunalnych oraz 70 proc. odpadów pochodzących oprócz budownictwa także z infrastruktury i przemysłu. Według nowej dyrektywy do roku 2020 komisja ma dokonać analizy kompromisowych założeń i zaproponuje ich aktualizację lub rozważy określenie nowych celów dla innych strumieni odpadów.
Odnosząc się do zarzutów ze strony niektórych posłów i ekologów, że cele te nie są wystarczająco ambitne, komisarz ds. środowiska Stavros Dimas stwierdził, że bardzo trudno było przekonać do nich rządy państw członkowskich. Dimas podkreślił, że komisja będzie mogła zaskarżyć państwa członkowskie za nieprzestrzeganie zapisów dyrektywy, jeśli cele te nie zostaną osiągnięte do 2020 roku.
Nowa dyrektywa nakłada na państwa członkowskie obowiązek przygotowania planów gospodarowania odpadami oraz programów dotyczących zapobiegania powstawaniu odpadów, w tym również określenia celów w ciągu 5 lat od wejścia dyrektywy w życie. Na życzenie Parlamentu, do końca 2014 r., w oparciu o najlepsze dostępne do tego czasu wzorce, Komisja ustanowi konkretne cele na rok 2020 w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich segregowania.
Posłowie zgodzili się, że spalanie komunalnych odpadów stałych powinno być, według proponowanej dyrektywy, zakwalifikowane jako odzyskiwanie, pod warunkiem, że proces ten spełnia określone normy wydajności energetycznej. Jak podkreśla parlament w komunikacie, w ten sposób tylko najbardziej wydajne energetycznie spalarnie miejskie będą zakwalifikowane jako urządzenia odzyskujące. Jednocześnie da to silny impuls dla zwiększania wydajności energetycznej nowo powstających spalarni. Posłowie przeforsowali zapis, który pozwoli na korektę przewidywań wydajności energetycznej po 6 latach. Uznanie spalarni za zakłady odzysku krytykują działacze ochrony środowiska, twierdząc, że przyczyni się to do wzrostu eksportu odpadów do biedniejszych krajów UE, w tym Polski.
Dyrektywa wprowadza pięciostopniową hierarchię postępowania z odpadami, której celem jest zapobieganie i ograniczenie powstawania odpadów. Ponadto ustala kolejność gospodarowania odpadami (zapobieganie i ograniczanie, przygotowanie do powtórnego użycia, recykling, inne metody odzysku, np. odzysk energii, unieszkodliwianie). Posłom udało się przekonać państwa członkowskie, że ta hierarchia powinna być traktowana jako "kolejność priorytetowa", a nie jako "zalecenie". Możliwe jest odejście przez państwa członkowskie od tej hierarchii, "jeżeli jest to uzasadnione zastosowaniem metodologii myślenia o cyklu życia, obejmującej całkowity wpływ związany z wytwarzaniem i gospodarowaniem tymi odpadami".
Dyrektywa definiuje, czym jest produkt uboczny oraz kiedy odpady przestają być traktowane jak odpady, a także wprowadza rozszerzoną odpowiedzialność producenta i wymaga od państw członkowskich, by przyjęły środki w celu zachęcenia do selektywnego zbierania bioodpadów.
Dane
Każdego roku w Unii Europejskiej powstaje ponad 1,8 miliardów ton śmieci, co oznacza 3,5 tony na mieszkańca. Tylko trzecia część jest przetwarzana, a ilość śmieci poddanych recyclingowi różni się w poszczególnych krajach.
Na same odpady komunalne przypada 530 kg na mieszkańca każdego roku.
W 2005 roku, 49 proc. odpadów komunalnych było poddawane składowaniu na wysypiskach, 18 proc. ulegało spaleniu, a 27 proc. zostało poddane przetworzeniu (recyklingowi) lub kompostowaniu. (t)
