-
Podobne artykuły:
- Unia chce się zająć bankructwami wielkich banków
- Pomoc dla Grecji nie będzie przedłużona
- Ponad ćwierć miliarda euro pomocy na walkę z kryzysem
- Włosi najlepiej w Unii Europejskiej radzą sobie z kryzysem
- Rośnie poparcie obywateli dla silniejszego zarządzania gospodarczego w UE
- Grecja podąża w dobrym kierunku
- Komisja Europejska: odmowa Słowacji pogwałceniem solidarności
- Słowacja: nie pomożemy Grecji
- Niemcy, Francja i Wielka Brytania przeciw, Belgia za unijnym podatkiem, a Polska za debatą w tej sprawie
- PKO BP pozytywnie przeszedł "stress testy"
- Dowgielewicz: wstępna zgoda ws. wieloletniego budżetu UE byłaby sukcesem polskiej prezydencji
- Unia Europejska coraz bliżej wspólnego nadzoru finansowego
- We wtorek pierwsze decyzje grupy task force ws. zarządzania gospodarczego w Unii Europejskiej
- Szczyt Chorwacki 2010 w sprawie globalnych wyzwań dla regionu
- Komisja Europejska: zawieszenie unijnych funduszy karą za gospodarczą niesubordynację
- Szczyt UE za podatkiem bankowym
- Premier Tusk w Brukseli; w czwartek szczyt UE poświęcony kryzysowi i zarządzaniu gospodarczemu
- Barroso i Tusk za jednością Unii Europejskiej i przeciw ograniczaniu nowych zasad zarządzania gospodarczego do strefy euro
- Trzy państwa UE przeciwko ograniczaniu regulacji gospodarczych do strefy euro
- Barroso: Węgry muszą przyspieszyć tempo konsolidacji finansów publicznych
Oryginalne analizy
Reklama
Europejski system nadzoru finansowego.
Doświadczenia ostatniego kryzysu finansowego, który przerodził się w światowy kryzys gospodarczy, skłoniły społeczność międzynarodową do przekonania, że globalna stabilność finansowa wymaga współpracy między krajowymi organami nadzoru finansowego. Wyrazem owego przeświadczenia były stosowne deklaracje przyjmowane na posiedzeniach G20. Konieczność wprowadzenia wspólnego nadzoru finansowego okazała się szczególnie pilna w UE, szczególnie wrażliwej na ewentualne turbulencje w obszarze jednolitego rynku. Dopiero kryzys umożliwił państwom UE porozumienie w sprawie dalszej integracji finansowej.
Obecna struktura instytucji finansowych w UE została uformowana zgodnie z rekomendacjami Raportu Lamfalussy’ego o reformie sektora papierów wartościowych. Na jego podstawie Rada UE przyjęła 4-poziomową strategię integracji rynków finansowych, co umożliwiło m.in. poprawę koordynacji w zakresie stanowienia regulacji finansowych. Powołano również szereg instytucji, w tym Komitet Europejskich Nadzorów Rynków Papierów Wartościowych w Paryżu, Komitet Europejskich Nadzorów Ubezpieczeń i Emerytur Pracowniczych we Frankfurcie czy Komitet Europejskich Organów Nadzoru Bankowego w Londynie. Niewystarczające były natomiast postępy w zakresie koordynacji działań implementacyjnych i konwergencji standardów finansowych, tj. na tzw. poziomie 3.
Komitety poziomu 3 okazały się niezdolne do zapewnienia bezpieczeństwa finansowego, czego dowodem był kryzys w 2008 roku. Wśród przyczyn takiego stanu wskazać można wąskie (głównie doradcze) kompetencje komitetów oraz niechętny stosunek instytucji krajowych chroniących lokalne interesy. Komisja wielokrotnie zabiegała o wzmocnienie mechanizmów kontrolnych. Wszelkie inicjatywy w tym zakresie zostały jednak zdecydowanie odrzucone przez państwa członkowskie, które wskazywały w szczególności na brak precyzyjnych reguł w sprawie podziału obciążeń w przypadku prowadzenia transgranicznych operacji ratunkowych oraz wzajemną nieufność krajowych organów nadzoru.
W związku z powyższym Komisja Europejska, będąc świadoma występujących różnic interesów, zamówiła Raport Larosière’a w sprawie nadzoru finansowego. Jego autorzy wyrazili zgodne ze stanowiskiem Komisji przekonanie, że europejska stabilność finansowa wymaga ustanowienia silnych, ponadnarodowych instytucji nadzoru. Stwierdzili ponadto, że wyczerpała się formuła nieformalnej współpracy w ramach Komitetów poziomu 3 i wezwali państwa UE do powołania obowiązkowych kolegiów organów nadzoru dla przedsiębiorstw transgranicznych. W Raporcie podkreślono, że plan reformy sektora finansów musi zawierać procedury zarządzania kryzysowego. Raport Larosière zalecał powołanie ciał nadzoru mikro- i makrofinansowego oraz wyposażenie ich w kompetencje regulacyjne.
Plan reformy stał się przedmiotem targów pomiędzy państwami UE a Komisją głównie w kwestii wspomnianego zakresu uprawnień. Polska, śladem innych państw, wyrażała obawy, że ewentualny transfer kompetencji kontrolnych na poziom ponadnarodowy może pozbawić instytucje krajowe – jedyne w pełni zorientowane w lokalnej sytuacji – możliwości efektywnego oddziaływania na instytucje finansowe, na czym ucierpieliby klienci. Państwa członkowskie sugerowały więc ograniczenie kompetencji europejskich instytucji do koordynacji działań. Komisja wskazywała natomiast, że instytucje krajowe okazały się równie nieskuteczne, jak wyposażone w wąskie uprawnienia Komitety poziomu 3.
Kompromis wypracowany przez Parlament Europejski i Radę w dniach 2-3 września 2010 r. umożliwi powołanie pionierskich instytucji ponadnarodowej kontroli finansowej oraz ustanowienie mechanizmów koordynacji krajowych instytucji nadzoru w zakresie zarządzania kryzysowego.
Europejski system nadzoru finansowego (ESFS = ESRB + ESAs).
Nadzór makroostrożnościowy powierzony zostanie Radzie ESRB (przez pierwszych pięć lat kierowanej przez Prezesa EBC). Nadzór mikroostrożnościowy pozostanie w gestii trzech instytucji we Frankfurcie, Paryżu i Londynie odpowiednio ds. towarzystw ubezpieczeniowych, sektora kapitałowego i banków. Dotychczasowe kolegia nadzoru i trzy Komitety poziomu 3 wyposażone zostaną w kompetencje kierowniczo-kontrole, przekształcając się w Europejskie Władze Nadzorcze ESAs. Wbrew sugestiom żeby instytucje te przejęły krajowe kompetencje kontrolne, ESAs będą pełnić raczej funkcje koordynacyjne.
Ingerencja władcza podejmowana będzie jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa unijnego przez instytucje krajowe, najpierw poprzez wydanie stosownych ostrzeżeń, a gdyby te okazały się bezskuteczne – skierowanie wiążących instrukcji do krajowych organów nadzoru lub bezpośrednio do zainteresowanych instytucji. Ponadto ESAs wyposażone będą w kompetencje kontrolne w stosunku do określonych instytucji finansowych, produktów finansowych lub określonej działalności finansowej, a tam gdzie okaże się to niezbędne, będą uprawnione do tymczasowego zakazu prowadzenia kwestionowanych praktyk. W przypadku sporu pomiędzy krajowymi instytucjami nadzoru, ESAs będą prowadzić obowiązkową mediację, a w razie braku porozumienia w ramach danego kolegium będą wydawać wiążące decyzje indywidualne. Trzy wspomniane instytucje będą mogły wszczynać mediację również na podstawie własnej dyskrecjonalnej decyzji, niekoniecznie zaś na wniosek stron sporu.
W celu poprawy komunikacji pomiędzy krajowymi organami nadzoru oraz instytucjami europejskimi, ESRB opracuje standardowe wskaźniki oceny ryzyka finansowych instytucji transgranicznych oraz system kodów-kolorów określający skalę ryzyka. Krytykom głębokiej integracji finansowej udało się wynegocjować przyjęcie „finansowej klauzuli bezpieczeństwa”, zakazującej ESFS realizowania własnych uprawnień w sposób „godzący w zakres odpowiedzialności finansowej państw członkowskich”. Rozwiązanie to pozostaje w jawnej sprzeczności z istotą uprawnień kontrolnych.
Perspektywy.
W myśl kompromisu Komisja będzie zobowiązana do okresowych ocen zasadności połączenia trzech instytucji nadzoru w jedną oraz wyposażenia ESAs w szersze kompetencje nadzorcze, w szczególności nad instytucjami finansowymi o transgranicznym zakresie działalności.
Nowa procedura będzie częściowo poddana demokratycznej kontroli, jako że dla wyboru przewodniczących ESAs będzie potrzebna zgoda Parlamentu Europejskiego. Parlament będzie również zaangażowany w procedurę stanowienia standardów technicznych i środków implementujących. Prezes ESRB będzie zobowiązany do bieżącego informowania Przewodniczącego i Wiceprzewodniczących Komitetu ds. gospodarczych PE o działalności ESRB. Przeciwnicy wspólnego rynku finansowego zadowoleni mogą być z zachowania kompetencji przez krajowe organy nadzoru w sytuacji braku zasad w zakresie finansowej odpowiedzialności za skuteczność europejskiego nadzoru. Zwolennicy kompromisu podkreślają natomiast, że ostatnia zmiana jest pierwszym i niezbędnym krokiem w stronę reformy systemu nadzoru, który raz już poważnie zawiódł. O ile jednak udało się wykorzystać kryzys do podjęcia programu reform, to utrzymująca się niechęć państw członkowskich do działań w innych obszarach (m.in. funduszy hedgingowych oraz funduszy offshore) rodzi wątpliwości, czy trend reformatorski będzie miał długotrwały charakter. Efektywna realizacja mandatu ESFS zależeć będzie od faktu, czy uda się przezwyciężyć sceptycyzm na poziomie krajowym grożący paraliżem nowych ram instytucjonalnych.
* Powyższa analiza ukazała się w Biuletynie PISM z 7.10.2010. r. (http://www.pism.pl/biuletyn/files/20101007_733.pdf)
