Reklama
Z tej okazji w stolicy Portugalii odbędą się we wtorek uroczystości, w których udział wezmą m.in. nowy „prezydent” UE, czyli przewodniczący Rady Europejskiej, Herman Van Rompuy, przewodniczący Komisji Europejskiej Jose Manuel Barroso, szef Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek i Fredrik Reinfeldt - premier przewodniczącej Unii w tym półroczu Szwecji.
Będą także premier i prezydent Portugalii: Jose Sokrates i Aníbal Cavaco Silva oraz José Luis Rodriguez Zapatero, premier Hiszpanii, która 1. stycznia przejmuje unijne przewodnictwo.
Zdaniem Jerzego Buzka, wejście w życie Traktatu Lizbońskiego oznacza nową erę w procesie integracji europejskiej. „Traktat Lizboński to narzędzie a nie cel” – podkreślił w przeddzień uroczystości.
Nowy traktat ma między innymi uprościć podejmowanie decyzji w Unii Europejskiej poprzez ograniczenie państwom członkowskim możliwości blokowania decyzji i stosowanie weta. Przysługujące każdemu z państw członkowskich prawo weta zostało zniesione w ponad 40. dziedzinach. Jednak w dalszym ciągu możliwe jest jego stosowanie w najważniejszych sprawach: zmian w traktatach, rozszerzaniu UE, polityki zagranicznej i obronnej, zabezpieczeń socjalnych, podatków oraz kultury.
Traktat Lizboński wzmacnia też rolę Parlamentu Europejskiego w procesie podejmowania decyzji. Ponad 40 nowych obszarów, w tym: rolnictwo, polityka energetyczna, imigracja i unijne fundusze będzie podlegać procedurze współdecydowania unijnej Rady ministrów i Parlamentu Europejskiego. Parlament zyskuje też ostatnie słowo w sprawie budżetu UE.
Usprawnieniu Unii ma służyć także prowadzenie wspólnej polityki zagranicznej „27”. Ma to być możliwe dzięki utworzeniu dwóch nowych stanowisk w najwyższych władzach UE.
Jednym z nich jest stanowisko przewodniczącego Rady Europejskiej, który ma reprezentować Unię na zewnątrz, a także przewodniczyć unijnym szczytom (został nim premier Belgii Herman Van Rompuy).
Drugim zaś - szef unijnej dyplomacji, który jest jednocześnie wiceprzewodniczącym Komisji Europejskiej. Na to stanowisko unijni przywódcy wybrali komisarz UE ds. handlu, brytyjską baronessę Catherine Ashton, która ma być odpowiedzialna za tzw. unijną służbę dyplomatyczną, czyli Europejską Służbę Działań Zagranicznych.
Traktat Lizboński nadaje też Unii Europejskiej osobowość prawną i – po raz pierwszy w historii Wspólnoty - określa sposób wychodzenia z UE państwa, które postanowi zrezygnować z członkostwa.
Ponadto, wraz z wejściem w życie nowego traktatu, zmienia swój status prawny Karta Praw Podstawowych: będzie prawnie obowiązująca. Oznacza to, że obywatele państw członkowskich zyskują możliwość odwoływania się do sądów, również krajowych, w obronie swoich praw wynikających z prawa wspólnotowego. (bea)
